Στήλες | Λογοθεσίες (από τον Ηρακλή Λογοθέτη)

«Ο μαιτρ της υψηλής ραπτικής Κρίστομπαλ Μπαλενσιάγκα παρασύρθηκε κάποτε από μια δελεαστική προσφορά και δέχθηκε να συνθηκολογήσει με το πρετ α πορτέ σχεδιάζοντας τις στολές των αεροσυνοδών της Air France. Τα κορίτσια όμως παραπονέθηκαν γιατί τα μανίκια, ψηλά στους ώμους, ήταν στενά και δυσκολεύονταν όταν σήκωναν τα χέρια να τακτοποιήσουν τις χειραποσκευές των επιβατών και να κλείσουν τα ντουλαπάκια. Ο μαιτρ προβληματίστηκε με την αποτυχία του, ειδικά επειδή τα μανίκια ήταν ένα σημείο με το οποίο είχε μακρά εμμονή — και τότε ένας συνεργάτης του τον παρηγόρησε: Μέχρι τώρα σχεδίαζες για κυρίες που δεν σηκώνουν τα χέρια ψηλά!»

Περιδιαβάσεις από τον Ηρακλή Λογοθέτη.

Τεχνητή Νοημοσύνη, η κλέφτρα κίσσα

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Τεχνητή Νοημοσύνη, η κλέφτρα κίσσα

Έντεκα βέλη για την κλέφτρα κίσσα – που κυκλοφορεί σε ορισμένους λογοτεχνικούς κύκλους με το ψευδώνυμο Τεχνητή Νοημοσύνη.

  1. Μετά από χειραψία με μία κλέφτρα, ο φιλύποπτος μετράει τα δάχτυλά του. Σήμερα ο συγγραφέας ψάχνει το δαχτυλίδι με το μονόγραμμά του.
  2. Ο τεχνίτης κόβει το διαμάντι για να μην αναγνωρίζεται – όταν είναι κλεμμένο. Σήμερα ο λογοτέχνης βλέπει το πετράδι του νόμιμα διαμελισμένο.
  3. Ο κλεπταποδόχος πληρώνει την κλέφτρα ανάλογα με την αξία του κλοπιμαίου. Σήμερα ο λογοκλόπος απολαμβάνει τις υπηρεσίες της δωρεάν.
  4. Η νοθεία των ακριβών ποτών είναι δύσκολη γιατί η γεύση τους είναι μοναδική και ο πότης ξέρει τι πίνει. Σήμερα ο βιαστικός αναγνώστης κατεβάζει ό,τι του σερβίρουν.
  5. Ο παραχαράκτης παίρνει υψηλό ρίσκο τυπώνοντας πλαστά χαρτονομίσματα. Σήμερα ο κάθε τυχάρπαστος ξεπετάει επίπλαστα βιβλία χωρίς να φοβάται τη διαπόμπευση.
  6. Ο καλός ηθοποιός κόβει τον ρόλο του από τον χαρακτήρα που υποδύεται και τον ράβει στα μέτρα του. Σήμερα ο κομπάρσος της γραφής περιφέρεται με την κοστουμιά του σακάτη.
  7. Η επιλεκτικά μεταποιημένη αντιγραφή απαιτεί σωστή κοπτοραπτική. Σήμερα η Μηχανή ασκείται στη συμπιληματική απογραφή δεδομένων.
  8. Στην παράδοσή μας ήταν αυτονόητο πως το νοητικό μετοίκασμα του κόσμου μένει στείρο χωρίς το κατ’ αίσθησιν ακαριαίο του προτύπωμα. Σήμερα μας μιλούν για μία Μηχανή που νοεί χωρίς να αισθάνεται.
  9. Η διάκριση ανάμεσα στο προσωπικό ύφος ενός συγγραφέα (écrivain) και της αγοραίας απομίμησης κάποιου γράφοντος (écrivant) ήταν ανέκαθεν ισχύουσα. Σήμερα οι γράφοντες κατακλύζουν με τις κάνουλες της Μηχανής το στερέωμα.
  10. Άλλοτε οι συγγραφείς είχαν φρουρά από γενναίους και δυνατούς αναγνώστες. Σήμερα κάθονται μονάχοι στον ψηλό τους βράχο κοιτάζοντας τα νύχια, τα νυχάκια τους, τα νυχοποδαράκια τους.
  11. Παλιότερα ο Ηλίας Πετρόπουλος έγραψε το Εγχειρίδιο του Καλού Κλέφτη. Σήμερα ποιός θα γράψει το Εγχειρίδιο του Θριαμβεύοντος Λογοκλόπου;

/// (περισσότερα…)

Συνομιλώντας με τον… Σαμ!

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Συνομιλώντας με τον… Σαμ!

Στο Παρίσι, το 1979 ή το ’80, Απρίλης νομίζω, περνώντας από τον κήπο του Λουξεμβούργου βλέπω σ’ ένα παγκάκι τον Κώστα, έναν γνωστό μου αρχιτέκτονα, αφοσιωμένο σε σοβαρή συζήτηση με τον Σάμουελ Μπέκετ. Κοντοστέκομαι σε διακριτική απόσταση, παρατηρώ καλύτερα. Το σουλούπι, η σκληρή βούρτσα στο κρανίο, το πυκνό δίκτυο των ρυτίδων, μοναδικό σαν δακτυλικό αποτύπωμα, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία: Είναι ο Μπέκετ! Μία ώρα αργότερα, περισσότερο ίσως, διαπιστώνω ξαναπερνώντας από τον κήπο ότι το σκηνικό δεν έχει αλλάξει. Η περιέργεια με τρώει γιατί ο Κώστας, από το λίγο που τον ήξερα, δεν είχε λογοτεχνικά ενδιαφέροντα. Έτσι, όταν δυό μέρες μετά τον πετυχαίνω στην μπρασερί Λιπ, τον αποπαίρνω:

—Καλά, γνωρίζεις τον Μπέκετ και το κρατάς κρυφό;

—Ποιόν Μπέκετ; με κοιτάζει απορημένος.

—Μη κάνεις το χαζό τώρα, αφού σας είδα προχθές στον κήπο του Λουξεμβούργου, κοντά στην προτομή του Μυρζέ.

—Για τον ξερακιανό λες; Έκατσα δίπλα του γιατί κρατούσε την Εκίπ, με τα αθλητικά ξέρεις, του ζήτησα να ρίξω μια ματιά και πιάσαμε την κουβέντα.

—Για το θέατρο τίποτε;

—Ε, όχι… για ποδοσφαιρικά μιλούσαμε.

—Με τον Μπέκετ, επιμένω.

—Δεν ξέρω, Σαμ μου είπε, ωραίος τύπος.

Τον κοιτάζω εξεταστικά, πείθομαι, είναι ειλικρινής, τον χτυπάω στο ώμο:

—Και σύ, ρε Κώστα, είσαι πολύ ωραίος τύπος!

///

Γαργαλιστικές αφηγήσεις

Άλλοτε καλλιτέχνες και συγγραφείς κρίνονταν από τη φλόγα των εμπνεύσεών τους, σήμερα γίνονται γνωστοί από τις ανταύγειές της στον ιδιωτικό τους βίο. Το έργο υποβιβάζεται σε παράρτημα της οξείας βιογραφικής υστερίας και ο δημιουργός σταδιοδρομεί ως ήρωας μίας ηθογραφίζουσας μυθολογίας. Ο αναγνώστης παραμερίζεται από το λαγωνικό που χωρίς να φυλλομετρήσει ένα βιβλίο του Μπαλζάκ, έχει μυρίσει αθροιστικά τους καθημερινούς του καφέδες, ο φιλόμουσος από τον ωτακουστή που αντί για την φούγκα ασχολείται με το πως ο Μπαχ επέβαλε στο παιδομάνι του σπιτιού του τη μούγκα, ο φιλότεχνος από τον κοσμικό που αγνοεί την πινελιά του Μπουζιάνη αλλά σου δείχνει τι φάρμακα έπαιρνε ο καημένος για να γιάνει. Ο θαυμαστής που αντικατέστησε τον γνώστη λαχταρά τα προνόμια του έμπιστου υπηρέτη: κατοπτεύει την κρεβατοκάμαρα από τις γρίλιες των λαϊκών περιοδικών, τρυπώνει σε συρτάρια ανέκδοτων ημερολογίων και κρυφακούει ένοχα μυστικά πίσω από τον θρασεμένο θάμνο διαδόσεων και ψιθυρισμών. Στον ξεπεσμό του πλευρίζει δημοσιογράφους του καλλιτεχνικού ρεπορτάζ ψαρεύοντας γαργαλιστικές αφηγήσεις, δωροδοκεί φωτογράφους για μία αποκλειστική πόζα του ινδάλματός του. Διατροφικές συνήθειες και σεξουαλικές προτιμήσεις, ενδυματικές επιλογές και παραθεριστικές εμφανίσεις εξάπτουν την ηδονοβλεπτική φαντασία καταργώντας, με συνέπειες προφανείς, την απόσταση υψηλής δημιουργίας και καθημερινής σκηνής. (περισσότερα…)

Ο κόσμος είναι διάφανος κι εμείς διαπερατοί

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Ο κόσμος είναι διάφανος κι εμείς διαπερατοί

Μόνο καλπάζουσα αφέλεια δικαιολογεί όσους διατηρούσαν έστω και ελάχιστες αμφιβολίες για την ύπουλη χρήση του Predator από την κυβέρνηση και την παρακολούθηση Ελλήνων πολιτών με αδιευκρίνιστα κριτήρια. Η δήλωση λοιπόν του ιδιοκτήτη της Intellexa ότι η εταιρεία του παρέχει τεχνογνωσία μόνο σε κυβερνήσεις και αρχές επιβολής του νόμου και άρα ότι το Predator χρησιμοποιήθηκε όχι από ιδιώτες αλλά από κυβερνητικές υπηρεσίες δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε; Κεντρική μέριμνα όλων των κυβερνήσεων σε Βορρά και Νότο, Δύση και Ανατολή και όλων των πολιτευμάτων, υποτιθέμενα δημοκρατικών ή πασίδηλα αυταρχικών, κοσμικών ή θεοκρατικών, είναι να χώνουν τη σουβλερή τους μύτη στο μυαλό και στα βρακιά των υπηκόων τους. Αυτοί είναι οι εχθροί και η φιλυποψία απέναντί τους αποτελεί θέσφατο για τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, τους πρεντατοριανούς της εξουσίας και τις παρακρατικές τους συμμορίες. Οι κυβερνήσεις άλλωστε, ως μικρομερισματούχοι του Κράτους Υπονοίας ακολουθούν απλώς την πρακτική των αφεντικών τους, των μεγάλων εταιρειών που συλλέγουν καθημερινά τρισεκατομμύρια δεδομένων για τα υποψήφια εμπορικά τους θύματα.

Το χειρότερο όμως είναι ότι η παράνοια του Μεγάλου Αδελφού, που άλλοτε κυρίευε μόνο άρρωστους ζηλιάρηδες, έχει δηλητηριάσει  ολόκληρη την κοινωνία. Πολλοί κουτσομπόληδες ξενυχτούν στο διαδίκτυο για να ξεσκεπάσουν παρεκκλίνουσες συμπεριφορές άλλων χρηστών – και σε λίγο, ως αποτέλεσμα του τεχνοκρατικού εκδημοκρατισμού, τα πιο προηγμένα εργαλεία ηλεκτρονικής παρακολούθησης θα βρίσκονται στα χέρια του καθενός. Οι ψυχαναλυτές θα επιτηρούν τους αναλυόμενους για το ενδεχόμενο να μοιράζονται τα μυστικά τους με τις καφετζούδες, τα κουρεία θα καιροφυλακτούν για κάποια ξένη ψαλιδιά στα κεφάλια των πιστών τους, τα μανάβικα της γειτονιάς θα επισκοπούν πελάτες ύποπτους για φρουτολαγνικές αποστασίες – κι όλοι μαζί, ως αληλλοβλεψίες, θα σκαλίζουμε ο ένας τα σωθικά του άλλου με θλιβερές συνέπειες: γιατί όντως βρίσκει κανείς ακριβώς ό,τι ψάχνει. (περισσότερα…)

Ουδέν νεώτερον από το Ανατολικό Μέτωπο

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Ουδέν νεώτερον από το Ανατολικό Μέτωπο

Διόλου δεν εκπλήσσει το ότι οι γνωστοί μας αγέρωχοι στρατηγοί, «κινάν και παν / για πόλεμο στο μακρινό το Ιράν» με το τυφλοπάνι στα μάτια. Φαντάζονται μία σύντομη πειρατική επιδρομή που θα πετύχει τους στόχους της από αέρος και –μετά το πάθημα του Αφγανιστάν– χωρίς ρεσάλτο στα εχθρικά εδάφη. Κάτι εκ προοιμίου ανεπίτευκτο και με έκβαση προοπτικά αεριώδη, γιατί οι εμπνευστές της επίθεσης δεν λαμβάνουν υπόψη τους τη διαφορά στην αντίληψη τoυ χρόνου. Ο δυτικός είναι γραμμικός και εκβιάζει το άμεσο αποτέλεσμα ενώ ο ανατολικός παραμένει σε μεγάλο βαθμό κυκλικός και πρεσβεύει την αργή του ωρίμανση. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υπερέχουν σε ταχυκινησία και συγκεντρωτική δύναμη πυρός αλλά οι Ιρανοί, όπως και όλοι οι λαοί της ευρύτερης περιοχής υπερτερούν σε αντοχή. Οι στρατοί τους είναι ασκημένοι σε αναμετρήσεις χαμηλής εντάσεως και μακράς διαρκείας. Όταν βάλλεται το κέντρο εξακτινώνουν τις δυνάμεις τους σε περιφέρεια άπειρων σημείων και επιδίδονται σε πόλεμο φθοράς. Προσβλέπουν στην κόπωση των επιτιθέμενων και γνωρίζοντας πως η επ’ αόριστον και σε πλήρη ετοιμότητα συντήρηση μίας πολεμικής μηχανής υψηλής τεχνολογίας αποβαίνει εξουθενωτική, της αντιτάσσουν τον πανδαμάτορα συσχετισμό της παθητικής τριβής με τη δυναμική αδράνεια. Σ’ ένα τέτοιο πεδίο κάθε νίκη των εχθρών, ακόμα και συντριπτική, τους επιφυλάσσει μία σειρά από μικρές αλλά σωρευτικά αποφασιστικές ήττες.

Το απαίσιο καθεστώς του Ιράν ενδέχεται λοιπόν να καταρρεύσει για πολλούς και εύλογα συνδυάσιμους λόγους: τις συνέπειες μίας στρατιωτικής συντριβής και τις φατριαστικές διαμάχες στο εσωτερικό της ηγεσίας του, την εξέγερση απέναντι στη θεοκρατική καταπίεση ή την αποσχιστική φορά μειονοτικών κινημάτων. Οι σπόροι του όμως θα μεταφυτευτούν και το τι θα ακολουθήσει είναι ήδη γνωστό από τις αλγεινές επιπτώσεις των αμερικανικών επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, το υποκινούμενο από τους έξωθεν ανταγωνισμούς χάος στην υποσαχάρια Αφρική και την εκτροπή της αραβικής άνοιξης σε δριμύ χειμώνα με εντεινόμενα αδιέξοδα – πρωτίστως για τους λαούς της περιοχής αλλά και για τους ίδιους τους επεμβασίες. Τα ανδρείκελα που θρονιάζουν στην εξουσία μετατρέπονται σε εχθρούς, οι παλαιοί αυταρχικοί ηγέτες αντικαθίστανται με εξίσου αιμοσταγείς δικτάτορες και τα εξ υφαρπαγής πλεονάσματα επεκτείνουν το έλλειμμα του δυτικού κόσμου σε όλα τα επίπεδα: ηθικό, πολιτισμικό και γεωπολιτικό. Αποτέλεσμα φυσικό καθώς η ωμότητα φυραίνει το μυαλό, η θηριωδία συμμαχεί με την αθλιότητα και η βουλιμική ισχύς μωραίνει. (περισσότερα…)

Η παραγωγή του μηδενός

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Η παραγωγή του μηδενός

Άλλοτε ο άνθρωπος αντλούσε από την επιφάνεια της γης τα τρόφιμα και από τα βάθη της όλες τις μακροπρόθεσμα αναγκαίες για την επιβίωσή του πρώτες ύλες. Σήμερα όμως αυτές οι παραδοσιακά ένυλες αξίες απειλούνται από την μηδενιστική παραφροσύνη και η φωτογραφία ενός αχανούς Data Center εξορύξεως Bitcoin στο Rockdale του Τέξας που έκανε αστραπιαία τον γύρο του κόσμου θέτει ξανά το ερώτημα: τι ακριβώς παράγουν αυτές οι ατελείωτες σειρές ηλεκτρονικών διακομιστών και με τι κόστος λειτουργούν; Και η απάντηση είναι απλή: Καταναλώνουν τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας –αρκετή για μία πόλη ενός εκατομμυρίου κατοίκων– και δεν παράγουν τίποτε απολύτως πέραν ενός κρυπτονομίσματος που η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από την πίστη όσων το χρησιμοποιούν. Τέτοιες αξίες όμως εξαϋλώνονται με ταχύτητα ανάλογη της βεβιασμένης παραγωγής τους. Τα κρυπτονομίσματα λοιπόν γράφουν την τελευταία πράξη ενός δράματος τους πρωταγωνιστές του οποίου γνωρίζουμε από καιρό. Η λυσσαλέα χρηματοοικονομική μόχλευση στην οποία διαπρέπουν οι τραπεζίτες, στηρίζεται σε ήδη εξαντλημένα νομισματικά αποθέματα. Τα (υπερ)δομημένα ομόλογα και τα σαθρής βάσεως χρηματιστηριακά παράγωγα, κρέμονται από μία κλωστή. Η κυκλοφορία τους τροφοδοτείται από ένα ιλιγγιώδες φαντασιακό παραλήρημα, τη μέθη μίας χημικής έκστασης που όσο κρατάει είναι μεθυστική αλλά όταν η έξαψή της περνάει αφήνει τον άνθρωπο σε βαθύ σύγκρυο, σκοτάδι και υπαρξιακή απόγνωση. (περισσότερα…)

Greek Way of Life!

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Greek Way of Life!

Ομολογώ ότι ανέκαθεν έβρισκα ανθρωπολογικά ενδιαφέρουσες τις φιγούρες των διαπρεπών φουκαράδων. Με εντυπωσίαζε η παχυλή αμάθεια, η επηρμένη άνεση και η αστραφτερή αναίδεια των κομπάρσων που κατέχουν πρωταγωνιστικούς ρόλους στη δημόσια ζωή της παντέρμης μας χώρας. Εδώ όμως το σκηνικό με την αγγλοφρενή επιγραφή τους ξεπέρασε κατά πολύ. Έδειξε, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο ελληνικός τρόπος ζωής οπισθοβατεί αλλά η ξενοφωνημένη Ελλάδα προοδεύει ακάθεκτα. (περισσότερα…)

Yποτροπίασα!

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Υποτροπίασα!

Σ’ ένα μυθιστόρημα του Μισέλ Ουελμπέκ διαδραματίζεται μια πολύ σπιρτόζικη σκηνή. Ένας ζωγράφος ψάχνει κάποιον συγγραφέα που του έχει υποσχεθεί ένα κειμενάκι για το έντυπο της προσεχούς του εκθέσεως. Μάταια όμως, γιατί ενώ ο καιρός περνά ο συγγραφέας είναι εξαφανισμένος και δεν ανταποκρίνεται σε κανένα από τα αγωνιώδη μηνύματα που θυμίζουν την υποχρέωσή του. Όταν τελικά ο ζωγράφος αποφασίζει να χτυπήσει την πόρτα του αντικρύζει ένα αλλόκοτο θέαμα. Ο συγγραφέας είναι, άλουστος αξύριστος με μια βρώμικη ρόμπα, εμφανώς παραμελημένος ενώ το σπίτι δεν βρίσκεται σε διόλου καλύτερη κατάσταση. Σ’ ένα τραπέζι βρίσκονται αραδιασμένα όλων των ειδών τα ζαμπονικά και μια μεγάλη ποικιλία σαλαμιών. Στο ερωτηματικό βλέμμα του επισκέπτη ο συγγραφέας απολογείται με σκυμμένο κεφάλι: Ε, ναι λοιπόν! Υποτροπίασα! Ξανάπεσα στα αλλαντικά!

Θυμήθηκα τη σκηνή γιατί αυτή τη βδομάδα υποτροπίασα με τη σειρά μου. Ξανάπεσα στα αστυνομικά! Πήρα από μια φίλη δυό σακούλες από δαύτα και ξημεροβραδιάζομαι μαζί τους. Αλλά μη φανταστείτε αστυνομική λογοτεχνία ποιότητος, Πατρίτσια Χάισμιθ, Ρέημοντ Τσάντλερ ή τίποτε ανάλογο σε καλαίσθητες εκδόσεις. Μιλάμε γι’ αυτά τα προχειρογραμμένα, μαζικής παραγωγής αστυνομικά, με την υποτυπώδη πλοκή και τους χοντροκομμένους χαρακτήρες, κακοτυπωμένα συνήθως, μεταφρασμένα στο πόδι και με τόσες περικοπές ώστε να χωρέσουν σ’ ένα βιβλιαράκι τσέπης. Παλιότερα είν’ αλήθεια με τον Δημήτρη Αρμάο συνηθίζαμε, μια-δυό φορές τον χρόνο, να κάνουμε νυχτερινές επιδρομές στην Ομόνοια. Αγοράζαμε κατόπιν προσεκτικής επιλογής ό,τι χειρότερο βρίσκαμε στον πάτο του βαρελιού: κόμικς της κακιάς ώρας, ιστορίες βλακώδους φαντασίας ή διαστημικά σκουπίδια. Ύστερα τα βάζαμε στο πάτωμα με συνοδεία ένα μπουκάλι ουίσκυ, καθόμαστε ανακούρκουδα και ξεκαρδιζόμαστε στα γέλια διαβάζοντας εκ περιτροπής λίγες αράδες απ’ το καθένα. Όταν χάθηκε ο Δημήτρης έκοψα αυτή την αλγεινά διασκεδαστική συνήθεια — έλα όμως που όπως γίνεται σε κάτι θριλεράκια της συμφοράς, τα φαντάσματα κάποτε ξυπνούν και διεκδικούν τα απνευμάτιστα δικαιώματά τους!

Υ.Γ. Και μη με ρωτήσετε για τους συγγραφείς αυτών των φτηνιάρικων αστυνομικών: (περισσότερα…)

Η συμφορά τού να γράφει κανείς μυθιστόρημα

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Η συμφορά τού να γράφει κανείς μυθιστόρημα

Κάποτε οι μυθιστοριογράφοι κάθονταν ήσυχα-ήσυχα κι έγραφαν την ιστορία τους, έσπρωχναν τους ήρωες τους στο μπαλκόνι κι αν ήθελαν ένα επιπρόσθετο μερίδιο δόξας έβαζαν και τον εαυτό τους, λιγάκι μεταμφιεσμένο, στα πρόσωπα της δράσης. Δεν το έκαναν όμως με ψευδενοχικές διαμαρτυρίες και κούφιες τύψεις ούτε με την κοκεταρία της άρνησης που υποκύπτει στο τραβάτε με κι ας κλαίω. Ο Γκαίτε και ο Ντίκενς, ο Χένρυ Τζαίημς, ο Μαρσέλ Προυστ και ο Τόμας Μαν, ασφαλώς ιδροκοπούσαν πάνω στο χαρτί, αναγνώριζαν όμως χωρίς τσιριμόνιες πως η απόλαυση υπερτερούσε του μόχθου και δεν έκρυβαν πως η λογοτεχνία ήταν για τη ζωή τους μιά ευλογία που τους εξασφάλιζε ηθικό κύρος και πνευματική καταξίωση.

Έκτοτε όμως τα πράγματα άλλαξαν — και αφού πέρασε η μόδα των καταραμένων συγγραφέων, ήρθε το κακέκτυπό της, η μόδα των βασανισμένων. Άνθρωποι που δεν έφαγαν σφαλιάρες, δεν έκαναν βαριές δουλειές και πληρώνουν άνετα το νοίκι τους, αισθάνονται την ανάγκη να περιφέρονται με κατεβασμένα μούτρα στα λογοτεχνικά στέκια και να διαδηλώνουν σε όλους τους τόνους τη δυστυχία που τους βρήκε διότι – άδικη μοίρα και σκληρή! – κατάντησαν συγγραφείς. Βεβαιώνουν ότι θέλουν να κατεβούν από τον λογοτεχνικό συρμό αλλά επειδή δεν έχουν βρει την προσήκουσα έξοδο, είναι αναγκασμένοι να σιγοπίνουν τη σαμπάνια τους στρογγυλοκαθισμένοι στην πρώτη θέση των καλλιτεχνικών ειδησαρίων ή σε τηλεοπτικά τραπέζια στα οποία – εννοείται – προσάγονται με το ζόρι.

Τελευταία μάλιστα, κάτω από τη μάσκα της αυθιστόρησης, της αυτομυθογραφίας, της ημερολογιακής ενδοσκόπησης ή όπως αλλιώς τέλος πάντων ονομάζουν τη συνήθεια να ξύνεις το κακάδι απ’ το κακό σπυρί οι θεωρητικοί της λογοτεχνίας, τελευταία λέω, κυκλοφορούν ολόκληρα μυθιστορήματα με αποκλειστικό θέμα τη συμφορά τού να γράφει κανείς ένα μυθιστόρημα. Έτσι, ένας Ισπανός, όμορφος άντρας στον καιρό του, διάσημος και πολυμεταφρασμένος – δεν θ’ αναφέρω τ’ όνομά του επειδή φέρεται ενοχλημένος από την πολλή δημοσιότητα – έγραψε 350 σελίδες για να εκθέσει τη λογοτεχνία ως κακοήθη και μολυσματική νόσο. Μία αρρώστια λέει, που τον κατατρώει διαμέσου των πασχόντων ηρώων του, αλλά και από την οποία, παραδόξως, δεν θέλει να απαλλαγεί ούτε να απαλλάξει τους αναγνώστες από την περιγραφή των μαρτυρίων που τραβάει όταν αναγκάζεται να δίνει συνεντεύξεις με το κιλό, να εισπράττει παχυλές αμοιβές ή να καταχειροκροτείται σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Τέτοια κακοτυχία! — τι να πω, τον λυπάμαι εκ βάθους καρδίας τον άνθρωπο. (περισσότερα…)

Μισό αιώνα μετά την 20.7.1974

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Μισό αιώνα μετά την 20ή Ιουλίου του 1974

Τι σάλος και ο πρόσφατος, τι ρίγος, πόσος κοπετός! Χάρτες με τη διαμελισμένη Κύπρο και τη ματωμένη της γραμμή να κρέμονται απ’ όλα τα μπαλκόνια! Πλήθη σε δρόμους και πλατείες, συγκεντρώσεις τεράστιες, μαχητικές πορείες! Άνθρωποι που κατάλαβαν επιτέλους την αβυσσαλέα διαφορά του Έλληνα με τον ελληναρά, του πατριωτισμού με την πατριδοκαπηλία, της ώριμης εθνικής συνείδησης με τον δηλητηριώδη εθνικισμό. Πληθώρα εκδηλώσεων για την προδοσία της χούντας των Αθηνών, το πραξικόπημα των ανδρεικέλων της εναντίον του Μακαρίου, την επακόλουθη εισβολή του Αττίλα και την παράνομη κατοχή της βόρειας Κύπρου. Πικετοφορίες και καθιστικές διαμαρτυρίες για τους ξεριζωμένους από τα χώματά τους, τους νεκρούς και τους «αγνοούμενους» της τουρκικής θηριωδίας. Και τι επευφημίες, ενθουσιώδη χειροκροτήματα και ζητωκραυγές στα θέατρα, όταν μετά τη λήξη των παραστάσεων έβγαιναν οι ηθοποιοί ανεμίζοντας την κυπριακή σημαία με το ενιαίο νησί και τα δύο κλαδιά της ελιάς που συμβολίζουν την ειρηνική συνύπαρξη ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων!

Ύστερα ξύπνησα, λιγάκι απότομα ομολογουμένως – γιατί με σκούντησε ο Σολωμός Σολωμού, εκείνο το παληκάρι που σκαρφάλωσε στον ιστό της τουρκικής σημαίας και σκοτώθηκε με το τσιγάρο στο στόμα!

///

Ιδού το κείμενο, ιδού και το πήδημα!

Δεν ξέρω κανέναν άνθρωπο με στοιχειώδη θεατρική παιδεία, (ούτε έναν πιά!) που να αμφισβητεί το δικαίωμα του σκηνοθέτη να ανεβάζει ένα κλασσικό κείμενο με τον δικό του τρόπο. Να ξαναχύνει το περιεχόμενό του σε νέο καλούπι, να προτείνει παραλλαγές, να δοκιμάζει τα εκφραστικά μέσα που θεωρεί κατάλληλα για τη σύγχρονη απόδοσή του. Κι ακόμα: να αφαιρεί στίχους ή να προσθέτει εμβόλιμα άλλων συγγραφέων, να τροποποιεί την πλοκή ή να συνθέτει παράλληλα επεισόδια με επίκαιρους διαλόγους, να διαγράφει πρωταγωνιστικούς ρόλους ή να εισάγει καινούργια πρόσωπα στη δράση. Όλ’ αυτά ασφαλώς είναι θεμιτά και κρίνονται εκ του αποτελέσματος που επίσης ποικίλει: από το τερατούργημα ως το αριστούργημα. (περισσότερα…)

Εγκώμιο στις ωμοπλάτες

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Εγκώμιο στις ωμοπλάτες

Όλα τα μέρη του γυναικείου σώματος έχουν εξυμνηθεί δεόντως αλλά ενώ πολλοί παρατηρούν με ζώπυρο ενδιαφέρον τις ωμοπλάτες που εξέχουν από ένα ξώπλατο φόρεμα ή διακρίνονται κάτω από λεπτό σάλι, λίγοι αποπειρώνται να γράψουν γι’ αυτές και ελάχιστοι καλλιτέχνες έχουν επιμείνει στην αισθητική τους ιδιοσυστασία. Οι ωμοπλάτες εντούτοις, αμέσως μετά τη γέφυρα του λαιμού που ενώνει το κεφάλι με το κορμί, είναι το πρώτο σημείο αποβίβασης του βλέμματος στη σωματική ήπειρο. Η ανάγλυφη γεωμετρία τους, ημιτελώς τριγωνική, συνδυάζοντας την ένταση της ακμής με την ηδύτητα της καμπύλης προδιατυπώνει τον χάρτη των επικείμενων ανακαλύψεων. Οι ωμοπλάτες χαρίζουν στους βραχίονες το ιδιαίτερο κινητικό τους ύφος και αποτελούν το ιδεώδες αντίδωρο για τα μαλλιά που ξεχύνονται πάνω τους. Το ρίγος που διατρέχει τη σπονδυλική στήλη ξεκινώντας από τις λαγόνες για να φτάσει σερπετό ως τον αυχένα κυλάει ανάμεσά τους. Τα υπερήφανα τόξα τους δίνουν τη δεσπόζουσα γραμμή στη έγερση του παραστήματος και το σφρίγος τους προικοδοτεί όλους τους τεταμένους χορούς από το τάνγκο ως το φλαμένκο. Οι στίλβουσες ωμοπλάτες είναι τα προγεφυρώματα της ανυπότακτης ομορφιάς. (περισσότερα…)

Newέλληνες!

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Newέλληνες!

Από τότε που κάποιοι πολύ προχωρημένοι τύποι διαλαλούν ότι μας ξεβλάχεψαν, ζούμε σε παρατεταμένη γλωσσική παρενδυσία. Αλλά τι να κάνουμε οι δόλιοι; Η γλώσσα μας ως γνωστόν είναι πάμπτωχη. Γι’ αυτό, διαπρεπείς κοσμικογράφοι και παρουσιαστές πρωινάδικων έχουν βαλθεί να μας απαλλάξουν από τη ντροπή της, αντιγράφοντας τις ιστορικές ομιλίες του Ζολώτα στην Ουάσιγκτον από την ανάποδη. Εκείνος μίλησε αγγλικά χρησιμοποιώντας ελληνικές λέξεις που έχουν δανειστεί οι Εγγλέζοι, αυτοί μιλούν ελληνικά με αγγλική μεταμφίεση. Διότι σύμφωνα με το new paradigm το αντίγραφο είναι καλύτερο από το πρωτότυπο. Έτσι αποτελεί common symptom να βγαίνουν με το telephone ανά χείρας και να δηλώνουν ότι έχουν μία epic διάθεση αλλά και μία melancholy γιατί πήραν σαράντα γραμμάρια και τώρα θα πρέπει να τρέχουν στον πλησιέστερο διαιτητικό meta-φούρνο! Επιπλέον έχουν mega problem επειδή αναγκάστηκαν να κόψουν κάποιον καλεσμένο on air αλλά συνεχίζουν να πουλάνε αέρα κοπανιστό, εξομολογούμενοι ότι στηθοδέρνονται μπροστά σε βυζαντινές icons που έφεραν από το χωριό τους. Παθαίνουν μία ecstasy όταν βλέπουν στο theater μία famous φίλη τους για την οποία μπορεί καμιά φορά να τρέφουν ανάμεικτα αισθήματα jealousy και sympathy αλλά γενικώς έχουν μεγάλο σεβασμό στους authentic characters.

Ξέρουμε βέβαια από την history ότι η anatomy αυτού του phenomenon δεν συνιστά και therapist method εφόσον οι politicians σε periods παρακμής έχουν micro horizon. Κάνουν παντού economy κι έχουν τόσο στρεβλό criterion και τόσο λίγο eroticism ώστε δεν αντιλαμβάνονται καν την problematic oligospermia της σύγχρονης Hellenic γλώσσας. Για να έρθουμε λοιπόν στα σύγκαυλά μας θα επαναλάβω την ξεχασμένη πατριωτική προτροπή: Ξύπνα λεβέντη μου τσολιά, πιάσε το penis απ’ τα μαλλιά!

/// (περισσότερα…)

Οι ανάξιοι που μας αξίζουν

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Οι ανάξιοι που μας αξίζουν

Ερωτώμενος γιατί ψήφισε τον εξοστρακισμό του Αριστείδη ένας Αθηναίος πολίτης απάντησε: Βαρέθηκα να τον λένε δίκαιο! Μ’ αυτό το αξεπέραστο πρότυπο πορευόμαστε ως τα σήμερα. Εξοστρακίζουμε τους άξιους και επιβραβεύουμε τους ανάξιους. Δεν επιλέγουμε απλώς κατ’ ομοίωσιν αλλά τη χειρότερη εκδοχή του προσώπου μας. Ο ολίγος τον ολίγιστο, ο μπαγαπόντης τον φαταούλα, ο ημιμαθής το ντουβάρι. Η προσωπικότητα μόνο κατ’ εξαίρεσιν γίνεται ανεκτή ενώ από τη φτυσιά σε υποδεέστερα μούτρα (επισήμως καλείται ψήφος), αντλείται προφανώς κάποιο είδος διαστροφικής ικανοποίησης. Έτσι εξηγείται ότι στην πλειονότητά του το πολιτικό προσωπικό της χώρας απαρτίζεται από λιγονούσηδες που στερούνται έστω και στοιχειώδους μακροσκοπικής οράσεως. Κόπτονται δήθεν για την Οικονομία και εννοούν αποκλειστικά τον αδυσώπητο εκχρηματισμό των κοινωνικών σχέσεων γιατί δεν νογάνε ότι το μέλλον του ανθρώπου εξαρτάται από τη δικαιότερη κατανομή του πλούτου και την ολιγάρκεια στη διαχείριση των φυσικών πόρων. Παριστάνουν τους τεχνοκράτες και δεν νογάνε καν ότι σε συνθήκες παγκόσμιου ανταγωνισμού για την καινοτομία, η ανάπτυξη είναι αδιαχώριστη από την τεχνική παιδεία. Έτσι, κάποιοι αναφέρονται θαυμαστικά στην επιστημονική πρωτοπορία του Ισραήλ και ύστερα ψηφίζουν για την έρευνα και την τεχνολογία ένα κονδύλιο γελοίο. Δεν νογάνε τη διαφορά ούτε σε καθαρούς αριθμούς. Μιλούν για Άμυνα και εννοούν αποκλειστικά αεροπλάνα και βαπόρια γιατί δεν έχουν την ικανότητα μεθερμηνείας της έννοιας του εξοπλισμού. Επομένως δεν νογάνε ότι μια σειρά μεγάλων, διεθνούς εμβέλειας, πανεπιστημιουπόλεων στα ακριτικά νησιά που θα φιλοξενούσαν εκτός από τους Έλληνες εκατό χιλιάδες ξένους καθηγητές, φοιτητές και ερευνητές, στην πλειονότητά τους ευρωπαίους, θα καθιστούσε κάθε επιβουλή από την Τουρκία αδύνατη. Αν αυτό το πρόγραμμα του Μεγάλου Τείχους ξεκινούσε από το 1922, όπου φάνηκε πιά ότι ήταν απολύτως αναγκαίο, ή έστω πενήντα χρόνια αργότερα, σήμερα θα είχαμε προχωρήσει αρκετά στην υλοποίησή του. Αλλά είπαμε, οι άνθρωποι είναι κοντόθωροι, δεν νογάνε — όπως δεν νογάμε κι εμείς που τους ψηφίζουμε. (περισσότερα…)