*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Συνομιλώντας με τον… Σαμ!

Στο Παρίσι, το 1979 ή το ’80, Απρίλης νομίζω, περνώντας από τον κήπο του Λουξεμβούργου βλέπω σ’ ένα παγκάκι τον Κώστα, έναν γνωστό μου αρχιτέκτονα, αφοσιωμένο σε σοβαρή συζήτηση με τον Σάμουελ Μπέκετ. Κοντοστέκομαι σε διακριτική απόσταση, παρατηρώ καλύτερα. Το σουλούπι, η σκληρή βούρτσα στο κρανίο, το πυκνό δίκτυο των ρυτίδων, μοναδικό σαν δακτυλικό αποτύπωμα, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία: Είναι ο Μπέκετ! Μία ώρα αργότερα, περισσότερο ίσως, διαπιστώνω ξαναπερνώντας από τον κήπο ότι το σκηνικό δεν έχει αλλάξει. Η περιέργεια με τρώει γιατί ο Κώστας, από το λίγο που τον ήξερα, δεν είχε λογοτεχνικά ενδιαφέροντα. Έτσι, όταν δυό μέρες μετά τον πετυχαίνω στην μπρασερί Λιπ, τον αποπαίρνω:

—Καλά, γνωρίζεις τον Μπέκετ και το κρατάς κρυφό;

—Ποιόν Μπέκετ; με κοιτάζει απορημένος.

—Μη κάνεις το χαζό τώρα, αφού σας είδα προχθές στον κήπο του Λουξεμβούργου, κοντά στην προτομή του Μυρζέ.

—Για τον ξερακιανό λες; Έκατσα δίπλα του γιατί κρατούσε την Εκίπ, με τα αθλητικά ξέρεις, του ζήτησα να ρίξω μια ματιά και πιάσαμε την κουβέντα.

—Για το θέατρο τίποτε;

—Ε, όχι… για ποδοσφαιρικά μιλούσαμε.

—Με τον Μπέκετ, επιμένω.

—Δεν ξέρω, Σαμ μου είπε, ωραίος τύπος.

Τον κοιτάζω εξεταστικά, πείθομαι, είναι ειλικρινής, τον χτυπάω στο ώμο:

—Και σύ, ρε Κώστα, είσαι πολύ ωραίος τύπος!

///

Γαργαλιστικές αφηγήσεις

Άλλοτε καλλιτέχνες και συγγραφείς κρίνονταν από τη φλόγα των εμπνεύσεών τους, σήμερα γίνονται γνωστοί από τις ανταύγειές της στον ιδιωτικό τους βίο. Το έργο υποβιβάζεται σε παράρτημα της οξείας βιογραφικής υστερίας και ο δημιουργός σταδιοδρομεί ως ήρωας μίας ηθογραφίζουσας μυθολογίας. Ο αναγνώστης παραμερίζεται από το λαγωνικό που χωρίς να φυλλομετρήσει ένα βιβλίο του Μπαλζάκ, έχει μυρίσει αθροιστικά τους καθημερινούς του καφέδες, ο φιλόμουσος από τον ωτακουστή που αντί για την φούγκα ασχολείται με το πως ο Μπαχ επέβαλε στο παιδομάνι του σπιτιού του τη μούγκα, ο φιλότεχνος από τον κοσμικό που αγνοεί την πινελιά του Μπουζιάνη αλλά σου δείχνει τι φάρμακα έπαιρνε ο καημένος για να γιάνει. Ο θαυμαστής που αντικατέστησε τον γνώστη λαχταρά τα προνόμια του έμπιστου υπηρέτη: κατοπτεύει την κρεβατοκάμαρα από τις γρίλιες των λαϊκών περιοδικών, τρυπώνει σε συρτάρια ανέκδοτων ημερολογίων και κρυφακούει ένοχα μυστικά πίσω από τον θρασεμένο θάμνο διαδόσεων και ψιθυρισμών. Στον ξεπεσμό του πλευρίζει δημοσιογράφους του καλλιτεχνικού ρεπορτάζ ψαρεύοντας γαργαλιστικές αφηγήσεις, δωροδοκεί φωτογράφους για μία αποκλειστική πόζα του ινδάλματός του. Διατροφικές συνήθειες και σεξουαλικές προτιμήσεις, ενδυματικές επιλογές και παραθεριστικές εμφανίσεις εξάπτουν την ηδονοβλεπτική φαντασία καταργώντας, με συνέπειες προφανείς, την απόσταση υψηλής δημιουργίας και καθημερινής σκηνής. (περισσότερα…)

*

Μερικά προλεγόμενα στον Γουάτ  του Σάμιουελ Μπέκετ*

Ο Γουάτ, κεντρικός ήρωας του ομώνυμου βιβλίου του Μπέκετ, εμφανίζεται ως συντριβή στα εσωτερικά τοιχώματα ενός κέντρου το οποίο αναπτύσσει βαρύτητα προς το εξωτερικό του, ως απώθηση της πραγματικότητας. Ο Γουάτ, δηλαδή, υπήρξε προσήκων στον πυρήνα μίας έρευνας η οποία όσο διείσδυσε στην πλάνη της λογοτεχνικής ορθότητας τόσο μετήλθε τα μέσα της ασάφειας και της δυνητικότητας ώστε να παραστεί ως Γουάτ: ευαίσθητη αυθαιρεσία, αδιάφορη υπερβολή, χιούμορ, πόνος, θρήνος, αισθαντικότητα, μα ως επί το πλείστον παρωδία, στο διευρυνόμενο μα και διερευνώμενο μεταίχμιο που αποδίπλωσε ο συγγραφέας από το εφικτό προς το απρόσβατο.

Ο Γουάτ είναι ανικανοποίητα ανικανοποίητος και ικανοποιητικά ανίκανος. Τανύζεται από εμπειρικά αινίγματα και βδελύσσεται τους  εφησυχασμούς του αυτονόητου. Η αδυναμία του να κατανοήσει τον κόσμο και τις αναλογίες του, ομόκεντρη με την άρνησή του, τον έχει φέρει στο σημείο μίας αντιληπτικής σύμπηξης με τα απορριμένα και τα αποδεκτά στοιχεία που προσφέρει μία οριακή συνειδητότητα. Ο Γουάτ παράγει και αναπαράγει παραπληροφορίες και σχετικιστικά, λεκτικά κι εκφραστικά, σχήματα, τα οποία συχνά δεν είναι ολοκληρωμένα, ή ορισμένες φορές είναι συσχετισμένα με μία γκάμα μορφωτικών στοιχείων, από την εξελικτική ψυχολογία ως τη μαθηματική Ακολουθία Φιμπονάτσι. Η διάρθρωση και η προοπτική του κειμένου, συνεπώς, είναι πολυεπίπεδες.

(περισσότερα…)