Giovanni Battista Tiepolo, Η Αθηνά αποτρέπει τον Αχιλλέα από το να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα (1757)

*

ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ & ΠΑΡΑΜΟΝΙΜΑ | 05:26
Καιρικά σχόλια από τον ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Όλη η Ιλιάδα είναι το ξεδίπλωμα μιας τρομακτικής παρεξήγησης, μιας πλήρους αποτυχίας του λόγου. Ο Αγαμέμνων πνέει μένεα με τον Κάλχα που του ζητά να παραδώσει την Χρυσηίδα. Η σχέση τους είναι ήδη δηλητηριασμένη. Και έχει λόγους καλούς να τον αποκαλεί μάντη κακών: εκείνος ήταν που χρησμοδότησε να θυσιαστεί η Ιφιγένεια, ο Κάλχας ήταν που σήκωσε το λεπίδι να τη σφάξει. Ο Αγαμέμνων σκέφτεται ασφαλώς και τη βασιλική του εξουσία που εκτίθεται. Ζητώντας τρόπο να προστατεύσει το κύρος του, ζητά αδέξια ν’ αποζημιωθεί, έστω υλικά, απ’ τους άλλους. Κι αυτό πυροδοτεί την αλυσίδα της τραγωδίας.

Ο Αχιλλέας μες στην νεανική του έπαρση δεν καταλαβαίνει τον βαθύτερο λόγο της οργής του Ατρείδη. Ούτε συναισθάνεται πόσο ευτελιστικό είναι για τον αρχιστράτηγο, πόσο υπονομευτικό είναι για την τιμή του, να παρουσιάζεται διαρκώς στα μάτια του στρατού ως αίτιο όλων των δεινών, ώς διαρκής πηγή του μένους των θεών. Ο ίδιος για ένα επείγεται, να επιστρέψει στη μάχη και στις δόξες της. Και αντί να βρει λόγο καταλλαγής προς τον πολλαπλώς πληττόμενο μονάρχη, ρίχνει από πάνω λάδι στη φωτιά. Συμφεροντολόγο τον αποκαλεί, λες και του Αγαμέμνονα εκείνο που του λείπει είναι τα πλούτη.

Εμπρός στα μάτια των τρανών του στρατεύματος, ο Ατρείδης δεν έχει άλλη επιλογή. Υπεραμυνόμενος της θέσης του, υπερασπίζεται τα πρωτεία της τιμής του αρχιστρατήγου, πράγμα εντελώς απαραίτητο για τη διατήρηση της ιεραρχίας. Κάνει το λάθος όμως να απειλήσει τον αψίθυμο γιο του Πηλέα και προσωπικά. Ίσως του αρπάξει τη Βρισηίδα του λέει, γι’ αντάλλαγμα. Δεν καίει πάντως τις γέφυρες. Ας τα δούμε όλα αυτά αργότερα, τώρα προέχει να επιστρέψουμε το κορίτσι. Προτείνει μάλιστα τιμητικά στον Αχιλλέα να ηγηθεί εκείνος της αποστολής, μήπως με τη φήμη και την ανδρεία του κατορθώσει να εξευμενίσει τον Φοίβο.

Αφ’ ης στιγμής το ζήτημα γίνεται προσωπικό, μιας και προσωπική είναι και η σχέση του Αχιλλέα με την Βρισηίδα, ο πρώτος εκμαίνεται. Η Αθηνά την τελευταία στιγμή αποτρέπει την αιματοχυσία. Οι ύβρεις που εκτοξεύει κατά του Αγαμέμνονα είναι ανήκουστες, η κατευναστική παρεμβολή του Νέστορα έρχεται πολύ αργά. (Πόσα θα είχαν αποφευχθεί αν εκείνος ή ο Οδυσσέας είχαν λάβει νωρίτερα τον λόγο…) Παρότι ο Ατρείδης ακόμη και τώρα δεν φαίνεται να απορρίπτει κατηγορηματικά τις συμβουλές του Νέστορα, ο Αχιλλέας είναι εντελώς αδιάλλακτος, τον ανταπειλεί μάλιστα δημοσίως ότι θα τον σκοτώσει.

Πλέον το χάσμα μεταξύ των δύο ανδρών είναι αγεφύρωτο. Και να μη σκόπευε, ο Αγαμέμνων είναι υποχρεωμένος πια τώρα να κάνει τη δική του απειλή πράξη. Δεν είναι θέμα απλού εγωισμού, είναι ζήτημα γοήτρου, και το γόητρο για έναν ηγέτη είναι ζήτημα πολιτικό και απαράκαμπτο, το γόητρο είναι τα πάντα. Το ίδιο όμως και για το πρωτοπαλίκαρό του: ένας τέτοιος απαράβλητος ήρωας δεν σηκώνει ιταμές προσβολές.

Ο καιρός της διαλλαγής έχει παρέλθει. Αυτή την έριδα κανείς από τους πρωταγωνιστές δεν την θέλησε, ήταν καθ’ όλα δυνατόν να κατασιγαστεί. Όμως οι λέξεις απέτυχαν. Η τραγωδία μπορεί επιτέλους ν’ αρχίσει.

///

«Είναι τέρας το Ιράν;» «Είναι τέρας ο Πούτιν;» Αυτές τις (ρητορικές, κατά την κρίση τους) ερωτήσεις είχαν να εισφέρουν στη χθεσινή πολυαναμενόμενη διαλογική αντιμαχία τους στο Τορόντο με τους καθηγητές Τζων Μερσχάιμερ και Στήβεν Γουώλτ, συνεπείς εκπροσώπους της ρεαλιστικής σχολής στη μελέτη των διεθνών σχέσεων, η Βικτώρια Νούλαντ και ο Μάικ Πομπέο.

Από ανθρώπους που άσκησαν εξουσία για πολλά χρόνια από κρίσιμα πόστα, που διηύθυναν μάλιστα το Στέητ Ντηπάρτμεντ με τις γνωστές τραγικές συνέπειες, θα περιμένε κανείς μια δόση έστω αυτοκριτικής, αν όχι αυτογνωσίας. Φρούδα προσδοκία. Απύθμενο θράσος και ποζάτη δοκησισοφία ήταν η στάση τους. Διαρκής στρεψοδικία απέναντι στα τεκμηριωμένα επιχειρήματα της άλλης πλευράς.

«Σταυροφόρους» τους αποκάλεσε στην εισαγωγική του τοποθέτηση ο Μερσχάιμερ και ήταν απόλυτα εύστοχος. Πειρατές και λαφυραγωγούς δηλαδή που πορεύονται υποκριτικά με έναν σταυρό ευκαιρίας στο χέρι, εν προκειμένω αυτόν της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιώματων.

Τι κι αν οι συνομιλητές τους τους υπενθύμισαν τον μακρύ κατάλογο των χωρών των οποίων το δημοκρατικό καθεστώς ανέτρεψαν οι ΗΠΑ, επειδή η πολιτική τους τύχαινε να μην είναι της αρεσκείας τους – από το Ιράν του Μοσαντέκ ώς την Χιλή του Αλλιέντε; Τι κι αν τους θύμισαν τα δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς που έχει στοιχίσει η πολεμοκάπηλη πολιτική που υποστηρίζουν; Σαν την αλήστου μνήμης Ωλλμπράιτ, απάντησαν κι εκείνοι στην ουσία ότι όλα όσα έκαναν ήταν καλώς καμωμένα. Τέρατα είναι μόνο όσοι υψώνουν το ανάστημά τους απέναντι στους λογχοφόρους της pax americana. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Ο Τραμπ επαινεί το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ:
«Τους ριχτήκαμε σαν πειρατές!»

«Σαν πειρατές». Έτσι περιέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ εν μέσω του ναυτικού αποκλεισμού που επιβλήθηκε στα λιμάνια της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αποκαλώντας τo ναυτικό των ΗΠΑ «Mεγάλο Ναυτικό».

«Το πλοίο σταμάτησε», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στη Φλόριντα, όπως ανέφερε το CNN, τονίζοντας ότι πιθανότατα αναφερόταν στο περιστατικό του περασμένου μήνα, κατά το οποίο αναχαιτίστηκε το υπό ιρανική σημαία Touska. «Βάλαμε ρυμουλκά και μετά προσγειωθήκαμε πάνω στο πλοίο», δήλωσε. «Και πήραμε τον έλεγχο του πλοίου. Πήραμε τον έλεγχο του φορτίου, του πετρελαίου. Και η επιχείρηση ήταν πολύ κερδοφόρα». Σύμφωνα με τον μεγιστάνα, «τους ριχτήκαμε σαν πειρατές!»

Τις τελευταίες ημέρες, ο Ιρανός πρέσβης στον ΟΗΕ ζήτησε από το Συμβούλιο Ασφαλείας να «καταδικάσει με τον πιο έντονο τρόπο» τις «πειρατικές» κατασχέσεις ιρανικών πετρελαιοφόρων, κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες για «πειρατεία» και «εκφοβισμό».

Ζήτω η πειρατεία, λοιπόν! Η εποχή του πειρατή και μετέπειτα γνωστού ληστοβαρόνου (κατά τον Έρικ Τζων Έρνεστ Χόμπσμπομ) Τζέι Πι Μόργκαν επανέρχεται με τις ευλογίες του προέδρου των ΗΠΑ…

Και ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών
προσπαθεί να κατευνάσει τον… Τραμπ

«Η προειδοποίηση του καγκελαρίου απευθυνόταν σαφώς στο Ιράν, δηλαδή να μην το παρακάνει και να μην συνεχίσει να αμφισβητεί τις ΗΠΑ». Αυτό δήλωσε ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ σε συνέντευξή του στην FAZ, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις δηλώσεις του Φρήντριχ Μερτς, οι οποίες εξόργισαν τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο καγκελάριος είχε υποστηρίξει ότι «η ιρανική ηγεσία ταπείνωνε ένα ολόκληρο έθνος» και ότι οι Αμερικανοί δεν είχαν στρατηγική για την έξοδο από τη σύγκρουση. «Η ιρανική ηγεσία θα ήταν συνετό να αποδεχτεί την πρόταση των ΗΠΑ. Ο συνάδελφός μου Ρούμπιο και εγώ συμφωνήσαμε απόλυτα σε αυτό την Τετάρτη», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην πρόσφατη επίσκεψή του στις ΗΠΑ.

Ζήτω η Γερμανία που παλεύει για την απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ! Ούτε κριτική δεν τολμούν να κάνουν διότι… εξοργίζεται ο Τραμπ. Μάλιστα με τους νέους δασμούς στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία σπεύδουν να υποκλιθούν ακόμη περισσότερο…

Όσο για τις αμερικανικές βάσεις,
είναι για την Γερμανία αναντικατάστατες!

Οι μεγάλες (αμερικανικές) βάσεις δεν αμφισβητούνται, είναι εξίσου σημαντικές για τις ΗΠΑ και για τη Γερμανία, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, επισημαίνοντας ότι, παρ’ όλες τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, δεν αναμένει να κλείσει οποιαδήποτε σημαντική αμερικανική στρατιωτική βάση επί γερμανικού εδάφους.
Απάντησε μάλιστα αρνητικά όταν ερωτήθηκε, εάν έχει αναστατωθεί από τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου. «Η αεροπορική βάση του Ράμσταϊν έχει μια αναντικατάστατη λειτουργία, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για εμάς», υπογράμμισε ο κ. Βάντεφουλ και εξήγησε ότι το ίδιο ισχύει για το Αμερικανικό Νοσοκομείο στο Λάντστουλ, για τη Βάση Εκπαίδευσης στο Γκράφενβερ και για το Αρχηγείο της Στουτγκάρδης.

«Οι ΗΠΑ χρειάζονται αυτές τις βάσεις. Εξυπηρετούν την ασφάλειά μας, καθώς και την ασφάλεια των ΗΠΑ», είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών και επισήμανε ότι το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θέλουν να επανεξετάσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γερμανία δεν είναι κάτι καινούργιο. «Δεν είναι άλλωστε μυστικό», συνέχισε, ότι η Αμερική θέλει να επικεντρωθεί περισσότερο στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού και στην Κίνα. Κατά τα άλλα η απεξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ είναι προ των πυλών…

Αιδώς Αργείοι!

///

*

**

*

του OSKAR LAFONTAINE

~.~

Η τρομοκρατία και ο πόλεμος δεν μπορεί να αποτελούν μέσα άσκησης πολιτικής. Η αρχή αυτή οφείλει να ισχύει απαρέγκλιτα. Μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, στη διάρκεια δείπνου δημοσιογράφων στην Ουάσιγκτον, ακούστηκαν πολυάριθμες δηλώσεις συμπαράστασης. Ο καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς αποφάνθηκε: «Η βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατία. Αποφασίζουμε με πλειοψηφίες, όχι με τα όπλα». Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε την επίθεση «απαράδεκτη» και προσέθεσε: «Η βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατία. Διαβεβαιώνω τον Ντόναλντ Τραμπ για την αμέριστη υποστήριξή μου». Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ τόνισε: «Κάθε επίθεση κατά δημοκρατικών θεσμών ή κατά της ελευθερίας του Τύπου πρέπει να καταδικάζεται με τον αυστηρότερο τρόπο». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η βία δεν έχει καμία θέση στην πολιτική.

Οι δηλώσεις αυτές ηχούν κενές, αν ληφθεί υπόψη η στήριξη που παρέχεται στην τρομοκρατική πολιτική της Ουάσιγκτον και στους πολέμους της που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Η, κατ’ εντολήν Τραμπ, δολοφονία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, καθώς και μελών της ιρανικής ηγεσίας, από τους Ευρωπαίους εγκρίθηκε στην πράξη σχεδόν ομοφώνως: «Συμφωνούμε ότι αυτό το φρικτό καθεστώς στην Τεχεράνη πρέπει να εξαλειφθεί», δήλωνε τότε ο καγκελάριος Μερτς, ο οποίος μέχρι σήμερα διατηρεί ανοικτή για τον επιθετικό πόλεμο του Τραμπ, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, την αμερικανική αεροπορική βάση του Ράμσταϊν στο Παλατινάτο. Από έναν τέτοιο καγκελάριο δεν μπορεί να αναμένεται εξωτερική πολιτική προσανατολισμένη στα γερμανικά συμφέροντα. Αντιθέτως, ο Μερτς στηρίζει την Ουκρανία με ολοένα μεγαλύτερα χρηματικά ποσά, παρότι αυτή ευθύνεται για την καταστροφή του σημαντικότερου ενεργειακού μας αγωγού, του Nord Stream. Εξίσου απίθανη προδιαγράφεται η προοπτική ειρήνης με έναν πρόεδρο των ΗΠΑ που τους τελευταίους μήνες έχει διατάξει τον βομβαρδισμό τουλάχιστον επτά χωρών.

Προσωπικά, είχα θεωρήσει την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ως το μικρότερο κακό, διότι, όπως πολλοί πολίτες στις Ηνωμένες Πολιτείες, είχα κουραστεί από την υποκρισία των Μπιλ Κλίντον, Μπαράκ Ομπάμα, Τζο Μπάιντεν και του περιβάλλοντός τους. Το ότι ο Νεοϋορκέζος μεγιστάνας είναι άνθρωπος προκλητικά διεφθαρμένος, ότι πλουτίζει και εξυπηρετεί τους δισεκατομμυριούχους φίλους του, ήταν γνωστό και αναμενόμενο· όμως και οι Κλίντον και ο Μπάιντεν υπήρξαν εξίσου διεφθαρμένοι και ευνόησαν τους δικούς τους.

Ο Κλίντον απέρριψε τις προτάσεις που είχα υποβάλει, ως υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, για τη ρύθμιση των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών, επειδή «τη χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας την είχε αναλάβει η Γουώλ Στρητ». Οι πρόεδροι του Δημοκρατικού Κόμματος διεξήγαν τους πολέμους τους δήθεν στο όνομα της ελευθερίας και της δημοκρατίας· στην πραγματικότητα, όμως, επρόκειτο πάντοτε για διεκδίκηση ισχύος, σφαίρες επιρροής, πρώτες ύλες και αγορές.

Ο Τραμπ υποσχέθηκε στους ψηφοφόρους του να τερματίσει αυτούς τους «ανόητους και ατέρμονους» πολέμους. Ελπίζαμε, συνεπώς, ότι θα έφερνε επιτέλους ειρήνη στην Ουκρανία. Είχε δηλώσει δημοσίως ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς υπήρξε η κύρια αιτία του πολέμου αυτού, αφήνοντας να εννοηθεί ότι προτίθεται να λάβει υπόψη τα συμφέροντα ασφαλείας της Ρωσίας. Ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, είχε μάλιστα παραδεχθεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί πόλεμο δι’ αντιπροσώπων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας.

Οι διαπραγματεύσεις για την ειρήνευση της Ουκρανίας ξεκίνησαν, υπ’ αυτές τις προϋποθέσεις, με ευνοϊκές προοπτικές, αλλά οι Ευρωπαίοι προέβαλαν αντιρρήσεις. Διατύπωσαν μη ρεαλιστικές απαιτήσεις και αποδέχθηκαν ότι οι ΗΠΑ αποσύρονταν ολοένα και περισσότερο από τον πόλεμο που η ίδια η Ουάσιγκτον είχε προκαλέσει. Πλέον, ο Τραμπ φαίνεται να έχει απολέσει πλήρως το ενδιαφέρον του για την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι καλούνται να διαχειριστούν μόνοι τους την κατάσταση. Ο παράλογος αυτός πόλεμος θα συνεχιστεί χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ, έως ότου οι ευρωπαϊκές χώρες —και ιδίως η Γερμανία— εξαντληθούν οικονομικά. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

«Πρέπει να νικήσουμε, καταλαβαίνεις κουτορνίθι; Να νικήσουμε! – γιατί την είχε συνεπάρει και εκείνην η ελπίδα της νίκης, και παρ’ όλο που αισθανόταν ότι στο τέλος δεν υπάρχουν νικητές, γιατί τίποτε δεν τελειώνει οριστικά.»

LÁSZLÓ KRASZNAHORKAI

«Νικάμε, ό,τι και να γίνει!» Οι διαπραγματεύσεις στην Ισλαμαμπάντ συνεχίζονταν ακόμη, είχαν περάσει μάλιστα σε πολύ περίπλοκο στάδιο, όταν το απόγευμα του Σαββάτου (11.04.2026) ο πρόεδρος Τραμπ έσπασε μια σπάνια σιωπή λίγων ωρών για να δηλώσει για άλλη μια φορά την επιτυχία του στον πόλεμο κατά του Ιράν, μια επιτυχία που δεν επιβεβαιώνουν οι ειδικοί. Ο πρόεδρος έφυγε από την κατοικία του λίγο πριν τις 5:00 μ.μ. και, όταν ρωτήθηκε για την απεμπλοκή των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαπραγματεύσεις, είπε:

«Νικάμε, ό,τι και να γίνει! Τους νικήσαμε στρατιωτικά. Πόντισαν μερικές νάρκες, αλλά εμείς βυθίσαμε όλα τα πλοία τους». Αναφερόμενος στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, βασικού ζητήματος στις διαπραγματεύσεις, εξήγησε: «Πιθανότατα έσπειραν μερικές νάρκες στη θάλασσα, αλλά έχουμε ναρκαλιευτικά στην περιοχή και καθαρίζουν τα Στενά». Αναφερόταν στην είδηση ​​ότι εκείνη τη μέρα, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, πολλά αμερικανικά πλοία άρχισαν να διασχίζουν το Ορμούζ, αμφισβητώντας έτσι τον κλοιό του ιρανικού αποκλεισμού.

Ο Τραμπ δικαιολόγησε τον θριαμβευτικό του θρίαμβο ως εξής: «Νικήσαμε το Ναυτικό τους, νικήσαμε την Πολεμική τους Αεροπορία, νικήσαμε την αντιαεροπορική τους άμυνα, νικήσαμε τα ραντάρ τους! Νικήσαμε τους ηγέτες τους! Είναι όλοι τους νεκροί!»

Στη συνέχεια, υποσχέθηκε: «Θα ανοίξουμε τα Στενά ακόμα κι αν δεν τα έχουμε ανάγκη. Κι αυτό επειδή υπάρχουν πολλές άλλες χώρες στον κόσμο που τα χρειάζονται και τώρα είναι είτε φοβισμένες είτε αδύναμες».

Στη συνέχεια, απηύθυνε προειδοποίηση προς τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η οποία, σύμφωνα με το CNN, ετοιμάζεται να προμηθεύσει όπλα αεράμυνας στην Τεχεράνη, κι αυτό ενώ επίκειται η επίσκεψη του ενοίκου του Λευκού Οίκου στο Πεκίνο που έχει προγραμματιστεί για τα μέσα Μαΐου: «Αν η Κίνα κάνει κάτι τέτοιο, θα έχει χοντρά μπλεξίματα!»

Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις, που υπό τον αντιπρόεδρο Βανς ήταν ακόμη υπό εξέλιξη, παρουσιάστηκε σχεδόν αδιάφορος: «Ίσως υπάρξει συμφωνία, ίσως και όχι. Σε κάθε περίπτωση, αυτό δεν έχει καμία σημασία για μένα. Θα δούμε τι θα συμβεί, βρισκόμαστε σε πολύ προχωρημένες διαπραγματεύσεις με το Ιράν». Πάντως «Ανεξάρτητα του τι θα συμβεί, εμείς θα νικήσουμε!»

Vinceremo! («Θα νικήσουμε!») έλεγε και ο Μουσσορλίνι… Δυστυχώς για τον Μουσσολίνι, το αποτέλεσμα δεν ήταν νικηφόρο για τους Ιταλούς. Στο τέλος, δεν νίκησαν. Και εγώ ψάχνω να βρω ποιον πόλεμο κέρδισαν μετά τον Β΄ Π. Π. οι Αμερικανοί, και σε ποιον πέτυχαν τους στόχους που είχαν θέσει…

Οι πληροφορίες από την La Repubblica

*

*

*

*

Παρασάγγες | Δρόμοι του Ιράν
Κείμενα-Φωτογραφίες Ηλίας Μαλεβίτης

~.~

Χιόνιζε σαν μπήκαμε στο Χαμαντάν. Δυο μέρες τώρα που ξεκινήσαμε από τα δυτικά, στο Κερμανσάχ, το ’στρωνε το χιόνι. Ήδη είχαμε δει κρουσταλλιασμένους τους καταρράκτες του Γκαντζναμέ έξω απ’ την πόλη. Παγωμένη κυριολεξία· του σημαινομένου της αντάξια η εικόνα.

Τ’ απομεσήμερο βαρύ· σκοτεινιασμένος ο ουρανός, βουβά κι εξακολουθητικά, ράντιζε τουλούπες χιόνι την πόλη. Μπήκαμε στο μεγάλο τζαμί. Χτισμένο κοντά στα μέσα του 19ου αιώνα, τεράστιο, μ’ ένα θεόρατο ιβάν στην είσοδο, το έστεφαν δυο μιναρέδες.  Μ’ ωχροκίτρινα και κοκκινοκαφέ της άμμου τούβλα κεντημένοι οι τοίχοι μέσα κι έξω. Οι νιφάδες συνέχιζαν να πέφτουν μαλακά, έκανε κρύο.

*

*

Παραδίπλα από το πελώριο ιβάν του τζαμιού είχε ένα φούρνο. Μπήκα μέσα να πάρω κάνα φτενό φρεσκοψημένο στα τοιχώματα των κυκλικών φούρνων φελί ψωμί λαβάς. Οι φουρναραίοι με κεφαλομάντηλα σφιχτά δεμένα πλάθουν το ζυμάρι και τ’ απλώνουν σε σχήμα κυκλικό πάνω σ’ ένα μαξιλαράκι φουσκωτό υφασμάτινο, κι έπειτα το κολλάνε στα καμπύλα εσωτερικά τοιχώματα του φούρνου. Στη σάρκα του απάνω αφήνουνε συνήθως λακκουβίτσες με τ’ ακροδάχτυλά τους ζυμωμένες. Λαχτάρα μεγάλη να βλέπεις το ζυμάρι να φουσκαλιάζει τόπους τόπους πυρρόξανθο καθώς ψήνεται, κι αμέσως με τις σιδερένιες λαβίδες τους αριστοτεχνικά να το ξεκολλάνε από τα τοιχώματα οι φουρνάρηδες και να τ’ απιθώνουν αχνιστό στον πάγκο. Φρεσκοψημμένο πέρσικο ψωμί, να ζεματάει μες στις φούχτες σου, σ’ όλες τις εκδοχές του ιρανικού νάαν (λαβάς, μπαρμπαρί ή σανγκάκ): η πιο άδολη βουλιμία που με καταλαμβάνει συχνά στο Ιράν.

~.~

*

Το μαυσωλείο του ιμπν Σίνα (Αβικέννα)

*

Για το μαυσωλείο του ιμπν Σίνα (Αβικέννα) ήξερα. Για τον τάφο της Εσθήρ δεν είχα την παραμικρή ιδέα ίσαμε τότε. Ένας κυλινδρικός κουμπές, πιότερο σαν μιναρές μικρού χωριάτικου τζαμιού, με έναν λευκό χιονένιο σκούφο πάνω του κουκούλωνε θωπευτικά την Εσθήρ και τον θειό της Μορντεχάϊ (Μαρδοχαίο). Η πόρτα, βράχος μονόλιθος, βαρύς και χαμηλός, σκυφτά σ’ ανάγκαζε να μπεις μέσα, αφού βγάλεις τα παπούτσια σου. Δίπλα δίπλα τα δυο κιβούρια σκεπασμένα με υφάσματα στην μέση του στενάχωρου δωματίου.

*

*
Η εβραιοπερσική παράδοση θέλει τούτο το διπλό μνήμα να στεγάζει τη βιβλική Εσθήρ και τον θειό-θετό της πατέρα, Μαρδοχαίο. Πρώτος μιλάει για τον τάφο της Εσθήρ ο εκ Τουδέλης Βενιαμίν, ο ισπανοεβραίος ταξιδιώτης από τη Ναβάρρα, στο Βιβλίο των ταξιδιών του, καρπό των περιηγήσεών του στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική (μάλλον ανάμεσα 1167 και 1172).  Εκεί γράφει λοιπόν ― χωρίς να είναι απολύτως σαφές (για τους ιστορικούς) αν πέρασε από το Χαμαντάν ή μεταφέρει πληροφορίες που συγκέντρωσε στη Βαγδάτη: «…το Χαμεντάν, τη μεγάλη πόλη της Μηδίας, όπου βρίσκονταν τριάντα χιλιάδες Ισραηλίτες. Μπροστά από κάποια συναγωγή έχουν ταφεί οι Μορντεχάϊ και Εσθήρ». Μετά τον 12ο αιώνα, θα ξανακούσουμε για τον τάφο της Εσθήρ στο ποιητικό έργο του Σαχίν του Σιραζινού, περσοεβραίου ποιητή του 14ου αιώνα. Ακολουθώντας την εντολή του αγγέλου στο κοινό τους όνειρo, ο Μαρδοχαίος κι η Εσθήρ φτάνουν στο Χαμαντάν, όπου κανείς δεν τους γνωρίζει. Καθώς πέφτει η νύχτα, βρίσκουν φιλόξενη στέγη σε μια συναγωγή.

«Όταν ο Μαρδοχαίος βλέπει πως δεν υπάρχει στη συναγωγή ψυχή, έξω απ’ τον Παντογνώστη, τον Μοναδικό κι Ελεήμονα, κλαίγοντας λέει στην Εσθήρ: “πλήρης ο κόσμος από σένα κι από μένα. Πρώτος εγώ θα φύγω από εδωνά. Ήρθε ο καιρός που θέλω νά μπω πια στον ύπνο τον αιώνιο. Τώρα είμαι στου μηδενός τον δρόμο, η απελπισμένη μου ψυχή έχει στα χείλη φτάσει. Το χέρι του οινοχόου με κερνάει της γήινης ζωής μου τον αφανισμό. Τον οινοχόο θα πάω να συναντήσω”. Κι αφού αφήνει την στερνή πνοή του, η Εσθήρ τον κλαίει, σαν σύννεφο ανοιξιάτικο, και δίπλα του ξεψυχά, κυπαρίσσι αργυρό… Και τάφο τούς ανέγειραν, που έγινε τόπος προσκυνήματος και μέρος περισυλλογής ευλαβικής».

*

*

Φευ! Οι ιστορικοί όμως κι οι αρχαιολόγοι κρίνουν αλλιώς. Ο πολύς Ernst Herzfeld θεωρεί πως το κτίσμα που στεγάζει σήμερα τα διπλά μνήματα έχει ανακατασκευαστεί πολλές φορές, και στη σημερινή του μορφή προέρχεται από τον 17ο αιώνα. Κι αυτός μεταξύ άλλων, πιστεύει πως είναι πολύ πιθανόν μέσα τους να φιλοξενούν τα λείψανα μιας άλλης διάσημης Οβριάς, συζύγου βασιλικής κι αυτής, αλλ’ όχι της Εσθήρ: της Σουσαντόχτ, κόρης του Ιουδαίου αιχμαλωτάρχη (ηγέτη των εξόριστων Εβραίων, ‘exilarch’) και συζύγου του Yazdegerd Α΄ (399-420), του Ισδιγέρδη των Βυζαντινών πηγών. Αντιθέτως θεωρεί πως το βιβλικό ζεύγος πρέπει να είναι θαμμένο στα Σούσα.

(περισσότερα…)

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Ουδέν νεώτερον από το Ανατολικό Μέτωπο

Διόλου δεν εκπλήσσει το ότι οι γνωστοί μας αγέρωχοι στρατηγοί, «κινάν και παν / για πόλεμο στο μακρινό το Ιράν» με το τυφλοπάνι στα μάτια. Φαντάζονται μία σύντομη πειρατική επιδρομή που θα πετύχει τους στόχους της από αέρος και –μετά το πάθημα του Αφγανιστάν– χωρίς ρεσάλτο στα εχθρικά εδάφη. Κάτι εκ προοιμίου ανεπίτευκτο και με έκβαση προοπτικά αεριώδη, γιατί οι εμπνευστές της επίθεσης δεν λαμβάνουν υπόψη τους τη διαφορά στην αντίληψη τoυ χρόνου. Ο δυτικός είναι γραμμικός και εκβιάζει το άμεσο αποτέλεσμα ενώ ο ανατολικός παραμένει σε μεγάλο βαθμό κυκλικός και πρεσβεύει την αργή του ωρίμανση. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υπερέχουν σε ταχυκινησία και συγκεντρωτική δύναμη πυρός αλλά οι Ιρανοί, όπως και όλοι οι λαοί της ευρύτερης περιοχής υπερτερούν σε αντοχή. Οι στρατοί τους είναι ασκημένοι σε αναμετρήσεις χαμηλής εντάσεως και μακράς διαρκείας. Όταν βάλλεται το κέντρο εξακτινώνουν τις δυνάμεις τους σε περιφέρεια άπειρων σημείων και επιδίδονται σε πόλεμο φθοράς. Προσβλέπουν στην κόπωση των επιτιθέμενων και γνωρίζοντας πως η επ’ αόριστον και σε πλήρη ετοιμότητα συντήρηση μίας πολεμικής μηχανής υψηλής τεχνολογίας αποβαίνει εξουθενωτική, της αντιτάσσουν τον πανδαμάτορα συσχετισμό της παθητικής τριβής με τη δυναμική αδράνεια. Σ’ ένα τέτοιο πεδίο κάθε νίκη των εχθρών, ακόμα και συντριπτική, τους επιφυλάσσει μία σειρά από μικρές αλλά σωρευτικά αποφασιστικές ήττες.

Το απαίσιο καθεστώς του Ιράν ενδέχεται λοιπόν να καταρρεύσει για πολλούς και εύλογα συνδυάσιμους λόγους: τις συνέπειες μίας στρατιωτικής συντριβής και τις φατριαστικές διαμάχες στο εσωτερικό της ηγεσίας του, την εξέγερση απέναντι στη θεοκρατική καταπίεση ή την αποσχιστική φορά μειονοτικών κινημάτων. Οι σπόροι του όμως θα μεταφυτευτούν και το τι θα ακολουθήσει είναι ήδη γνωστό από τις αλγεινές επιπτώσεις των αμερικανικών επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, το υποκινούμενο από τους έξωθεν ανταγωνισμούς χάος στην υποσαχάρια Αφρική και την εκτροπή της αραβικής άνοιξης σε δριμύ χειμώνα με εντεινόμενα αδιέξοδα – πρωτίστως για τους λαούς της περιοχής αλλά και για τους ίδιους τους επεμβασίες. Τα ανδρείκελα που θρονιάζουν στην εξουσία μετατρέπονται σε εχθρούς, οι παλαιοί αυταρχικοί ηγέτες αντικαθίστανται με εξίσου αιμοσταγείς δικτάτορες και τα εξ υφαρπαγής πλεονάσματα επεκτείνουν το έλλειμμα του δυτικού κόσμου σε όλα τα επίπεδα: ηθικό, πολιτισμικό και γεωπολιτικό. Αποτέλεσμα φυσικό καθώς η ωμότητα φυραίνει το μυαλό, η θηριωδία συμμαχεί με την αθλιότητα και η βουλιμική ισχύς μωραίνει. (περισσότερα…)

 *

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΟΣΚΑ

~.~

«Δαρείου και Παρυσάτιδος γίγνονται παίδες δύο», μαθαίναμε στο πρώτο μας αρχαιοελληνικό κείμενο, την Κύρου Ανάβασιν του Ξενοφώντα. Και ναι μεν δεν έχω τη μνήμη του πρωτότοκου, του Αρταξέρξη, θυμάμαι όμως εκείνη την πρώτη μου ανάβαση στο Παρίσι τον Φλεβάρη του 1978. Άρτι αφιχθείς, νέος φοιτητής, ήθελα να μπω να φάγω για μεσημέρι στο φοιτητικό εστιατόριο, και δεν μπορούσα. Το Διεθνές Σπίτι (Maison Internationale) της Πανεπιστημιούπολης βρίσκεται πρώτο πίσω απ’ το βουλεβάρτο του Ζουρντάν και μπροστά από την λεωφόρο Ροκφέλλερ. Δυό αντιμαχόμενες ομάδες –ορδές μάλλον– έκλειναν την είσοδο, οι μεν στους δε. Μαυρίλα στα γένια, στα πρόσωπα, στα ρούχα οι μεν, πιο ξυρισμένοι οι δε. Φωνές, συνθήματα, σπρωξίματα, ελαφρό ξύλο ήταν στο καθημερινό πρόγραμμα, τουλάχιστον για ένα μήνα.

Αναρωτιόμουν να μάθω τί είχε συμβεί, ποιοι ήσαν οι ευγενείς νέοι. Είχε ξεκινήσει η Ιρανική ή αλλιώς Ισλαμική επανάσταση στην πάλαι ποτέ Περσία. Μέσα στο Σπίτι ήσαν μάλλον οι του καθεστώτος Παχλεβί, απ’ έξω προσπαθούσαν να μπουν οι «ουλεμάδες» του Αγιατολάχ. Μετά από λίγους μήνες, με την επικράτηση των ισλαμιστών, ηρέμησε η κατάσταση, τουλάχιστον στην Πανεπιστημιούπολη. Όμως ένας φόβος πλανιόταν πάνω στα όμορφα εκείνα φύλα. Η Σερίν ήταν μια ευειδής φοιτήτρια η οποία συνέτρωγε στην εστία. Όσες φορές τόλμησε να σε κοιτάξει μ’ εκείνα τα καλομέλανα μάτια, δεν μπόρεσες να την πλησιάσεις περισσότερο. Ποιος ξέρει πού και πώς να κατέληξε, με μαντήλα ή χιτζάμπ μαύρο ολόσωμο; – αλίμονο! Έβλεπα πριν λίγο καιρό με θαυμασμό, μετά από σαράντα πέντε χρόνια, εύμορφες Ιρανές ν’ ανάβουν το τσιγάρο τους απ΄την καιόμενη φωτογραφία εκείνου του «συχωρεμένου» Αγιατολάχ – με κίνδυνο της ζωής τους. Κι έπειτα ποιες από αυτές τις μάνες, με χιτζάμπ ή τσιγάρο στο στόμα, κλάψανε τώρα τ’ αδικοσκοτωμένα κορίτσια τους; Ο πόνος δεν είναι ίδιος;

Πώς, πότε τελειώνει ένα ιστορικό διανυσματικό ευθύγραμμο τμήμα; Ή μήπως πρόκειται για ευθεία, αν έχει εν γένει αυτό το σχήμα; Σε ποια ημερομηνία τελειώνει μια αφήγηση, αν όχι σ΄εκείνη της δημοσίευσής της; Πριν πέσει σε οριστική νεκροφάνεια. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

1.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να κηρύξει πόλεμο κατά του Ιράν παρότι δεν είχαν εξαντληθεί οι διπλωματικές επιλογές του. Επιπλέον, ούτε μια ομαλή αλλαγή καθεστώτος φαίνεται σήμερα στόχος ρεαλιστικός ώστε να διευκολύνεται από την κήρυξη του πολέμου, ούτε η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ είναι σε θέση να εξουδετερώσει την «επικείμενη απειλή» για την ασφάλειά τους (την οποία ο Τραμπ επικαλέστηκε προκαλώντας γέλωτες). Τίποτε απ’ όλα αυτά.

Ο Τραμπ ξεκίνησε έναν ακόμη πόλεμο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή –ανατρέποντας μια κεντρική προεκλογική υπόσχεση προς τη βάση του MAGA– για να προωθήσει τα δικά του προσωπικά και πολιτικά συμφέροντα. Οι Ιρανοί και πρωταρχικά οι λαοί σε όλη την περιοχή θα πληρώσουν υψηλό τίμημα, αλλά και οι υπόλοιποι λαοί των χωρών του πλανήτη θα καταβάλλουν το μερίδιο τους πρωτίστως ως οικονομικό κόστος και όχι μόνο. Σαφέστατο κόστος ενδέχεται να έχουν και οι ίδιοι οι Αμερικανοί εάν η ανομία του Τραμπ στο εξωτερικό προωθήσει τις αυταρχικές του φιλοδοξίες και στο εσωτερικό (άλλωστε τις έχει αρχίσει).

Διατυπώνεται η άποψη, με βάση τη μελέτη της ιστορίας, ότι για τις ΗΠΑ ο πόλεμος είναι ένας ακαταμάχητος πειρασμός. Μια νεύρωση, δεδομένου ότι ακόμα και όταν όλα φαίνονται να κινούνται στο πλαίσιο της νηφαλιότητας, η παρόρμηση για επανάληψη των πολεμικών πράξεων ενεργοποιείται.

Παρότι συμφωνώ με την παραπάνω άποψη θεωρώ ότι η συνεχής ροπή των ΗΠΑ προς τον πόλεμο είναι εγγεγραμμένη στο ίδιο το DNA της respublica americana, δηλαδή στο ίδιο το Σύνταγμα των ΗΠΑ, όπου ενυπάρχει η έννοια της επεκτατικής Αυτοκρατορίας και των Ανοιχτών Συνόρων (Δες M. Hardt- A. Negri, Αυτοκρατορία, Scripta 2002, kεφ. 2.5). Είναι δηλαδή μια εμμένουσα τάση, ένα εμμένον χαρακτηριστικό του τρόπου θέσμισης της αμερικανικής πολιτείας. Είναι αδύνατον οι ΗΠΑ να απαρνηθούν τις ιμπεριαλιστικές τους επεμβάσεις είτε απειλώντας, είτε εκφοβίζοντας, είτε ανατρέποντας καθεστώτα (ειρήσθω εν παρόδω, η ανατροπή του δημοκρατικού Μωχάμεντ Μοσαντέκ με πραξικόπημα που διοργάνωσαν οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειιο το 1953 ήταν η αρχή όλων των περιπετειών του Ιράν μέχρι και σήμερα), είτε εξαπολύοντας πολέμους –οι περισσότεροι των οποίων άφησαν πίσω τους συντρίμμια και καταστροφή– είτε ακόμα όταν σπανίως εμφανίζονται ως καλοπροαίρετος ηγεμόνας. Στα αυτιά του πλανήτη αντηχεί επαναλαμβανόμενο το εκπορευόμενο από τις σημερινές πολιτικές αρχηγεσίες των ΗΠΑ σύνθημα: είμαστε οι πιο δυνατοί, κανείς δεν μπορεί να μας νικήσει! (Ξεχνούν βέβαια τις συντριπτικές ήττες τους στο Βιετνάμ, το Αφγανιστάν, τη Σομαλία…).

Η επίθεση στο Ιράν, σε συνεργασία με το Ισραήλ, είναι ένας προληπτικός[1] πόλεμος εναντίον μιας χώρας τόσο αδύναμης και με οξυμένα εσωτερικά προβλήματα που την παραμονή της επίθεσης είχε συμφωνήσει στην πραγματικότητα να αποκηρύξει τα πυρηνικά όπλα, όπως αποκάλυψε ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, μεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου θέλουν να αποτρέψουν την ειρήνη. Ο Τραμπ ακολουθεί την ιδιοτελή πολεμοχαρή προπαγάνδα του Νετανιάχου και ασπάζεται την άποψή του: πόλεμος για χάρη του πολέμου. (περισσότερα…)

*

Μια χώρα δέχτηκε επίθεση χωρίς κανένα πραγματικό λόγο και δολίως, τη στιγμή που υποτίθεται ότι διεξάγονταν διαπραγματεύσεις μαζί της, και ο πνευματικός της ηγέτης δολοφονήθηκε. Η Ευρωπαϊκή Ένωση –ή η παράνομη οργάνωση που φέρει αυτό το όνομα– όχι μόνο δεν καταδίκασε τούτη την κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου από δύο κράτη που καθώς φαίνεται έχουν απολέσει κάθε μέτρο αυτογνωσίας και ευθύνης, αλλά και διέταξε τον ιρανικό λαό να πάψει να αμύνεται.

5 Μαρτίου 2026

Πηγή: Quodlibet

*

*

*

*

Αν ήσασταν εδώ,
αν ήσασταν εδώ κάπου κοντά οι σκοτωμένες μου κυρούλες,
κάπου εδώ κοντά ώστε να φτάνει η βενζίνη μου για νά ’ρθω,
θα ’ρχόμουν και με μία πιστολιά
θα ξάπλωνα κι εγώ ανάμεσά σας, κοριτσάκια μου.

Γνώρισα για καλά την ανθρωπότητα.
Δεν θέλω πια να ζω ανάμεσά τους.
Ούτε την δόξα τους ποθώ, ούτε τα πλούτη τους,
ούτε τα λόγια τους κι αυτή τους τη σοφία
όπου μωρός σαρκάζει τον μωρό,
όπου ηλίθιος θαυμάζει τον ηλίθιο,
όπου κακός συγχαίρει τον κακό,
όπου ο γυμνός πεσμένος προσκυνά
άλλον γυμνό που πάνω στο πετσί του
έχει καρφώσει τίτλους κι αξιώματα.

Δεν θέλω πια να ζω ανάμεσά τους,
εν μέσω σάκων που γεμάτοι είναι σκύβαλα
–ω Τόμας Έλιοτ πόσο σ’ αγαπώ!–
όπου βραβεία δίνει ο εις στον άλλονε
ποίησης και ειρήνης, επιστήμης και παντοίων
κατορθωμάτων και ηρωισμών,
στραγγαλισμών, γδαρμών, σφαγών, βασανισμών…

Θέλω εκεί
μες στο σκοτάδι που σας έριξαν, νυφούλες μου,
μαζί σας να βρεθώ, μέσα στο έρεβος,
όπου κοιμούνται οι αθώοι και οι άγνωστοι
τον ύπνο των ανέγγιχτων στον άπατον αιώνα.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΥΦΑΝΤΗΣ

*

*

*