του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΓΚΑΝΑ

~.~

Φέρνω συχνά στον νου μου εκείνα τα εντυπωσιακά μαρμάρινα υδραγωγεία, να παρακμάζουν με τον καιρό ανάμεσα σε δασώδη φυλλώματα· τους υδάτινους δρόμους να αποσυντίθενται και τους περίφημους ρωμαϊκούς λιθόστρωτους δρόμους να χάνονται σιγά σιγά κάτω από τη βλάστηση, τις κατολισθήσεις και τη φθορά του χρόνου. Οι κάτοικοι της Βρετανίας στέκονται και τους κοιτούν, ανίκανοι να τους συντηρήσουν και να τους επαναφέρουν σε λειτουργική κατάσταση· ίσως, μάλιστα, με το πέρασμα του χρόνου, να αδυνατούν πια να κατανοήσουν τη χρήση τους και να τους αντικρίζουν μονάχα ως σημάδια της καταπιεστικής κατοχής ενός άλλου πολιτισμού, τον οποίο οι πρόγονοί τους καταδίωξαν ηρωικά.

Κάπως έτσι θα μπορούσαμε να φανταστούμε τον πολίτη του μέλλοντος να αντικρίζει τα υπερεργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης, ενώ μια τεράστια σειρά παροπλισμένων δορυφόρων εξακολουθεί να κινείται σε τροχιά γύρω από τη Γη. Ακυβέρνητοι, οι δορυφόροι αυτοί ξεφεύγουν κάθε τόσο από την τροχιά τους, εισέρχονται στην ατμόσφαιρα και, καθώς καίγονται, εμφανίζονται στον ουρανό σαν πεφταστέρια. Οι κάτοικοι της Γης τα αντικρίζουν χωρίς να καταλαβαίνουν ότι αυτό το στιγμιαίο φως είναι η γνώση ενός παλαιότερου, ανεπτυγμένου πολιτισμού, την οποία οι ίδιοι δεν μπορούν πλέον να προσεγγίσουν.

Η ξέφρενη πορεία της τεχνητής νοημοσύνης έχει αναστατώσει πλήθος ειδικών και μη: ερευνητές, οικονομολόγους, κοινωνιολόγους, διανοουμένους, δημοσιογράφους και πολλούς άλλους. Κάθε μέρα παρακολουθούμε αναλύσεις και συζητήσεις για τους κινδύνους που ελλοχεύουν και τις δραστικές αλλαγές που θα επέλθουν στην εκπαίδευση, στην αγορά εργασίας, στην οικονομία, στις τέχνες, ακόμη και στην ίδια την ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Είναι γεγονός ότι οι εξελίξεις δικαιολογούν την πεποίθηση πως επίκεινται ραγδαίες αλλαγές. Τα πράγματα, ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα όπως τα παρουσιάζουν οι περισσότερες συζητήσεις στον δημόσιο λόγο. Κατά τη γνώμη μας, η τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο δεν αποτελεί θεμελιώδη κίνδυνο για την ανθρωπότητα, αλλά είναι ένας από εκείνους τους θεμέλιους λίθους που ανακαλύπτονται κατά καιρούς και επιτρέπουν στον πολιτισμό και στις κοινωνίες μας να προχωρούν και να εξελίσσονται. Όπως η εφεύρεση της ατμομηχανής, του τηλεφώνου, της γραμμής παραγωγής, του ηλεκτρισμού και του διαδικτύου έφερε επανάσταση στον τρόπο ζωής και αναδιαμόρφωσε τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές δομές μας, έτσι και η ΤΝ έρχεται την κατάλληλη στιγμή να δώσει ώθηση σε έναν κουρασμένο πολιτισμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προκλήσεις· οι προκλήσεις, όμως, αφορούν ένα διαφορετικό ζήτημα: την αδυναμία της κοινωνίας και των πολιτών της να συντονιστούν με τις αλλαγές και την εποχή τους.

Στο πεδίο της αγοράς εργασίας συζητείται ανοιχτά η άποψη ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτοματοποιημένα ανθρωποειδή ρομπότ θα αντικαταστήσουν τους εργαζομένους, προκαλώντας πρωτοφανή επίπεδα ανεργίας. Η άποψη αυτή είναι τεχνολογικά, οικονομικά και ιστορικά αστήρικτη. Από ιστορική άποψη, γνωρίζουμε ότι αντίστοιχοι φόβοι κατά τη βιομηχανική επανάσταση αποδείχθηκαν άκαιροι: όπως φάνηκε στην πορεία, οι μηχανές αντικατέστησαν πολλές εργασίες, αλλά δημιούργησαν την ανάγκη για άλλες, συχνά πιο εξειδικευμένες και, επομένως, καλύτερα αμειβόμενες. Ιστορικά, η βιομηχανική επανάσταση οδήγησε σε οικονομική άνθηση και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των εργαζομένων. Από τεχνολογική άποψη, γνωρίζουμε ότι βασικό αποτέλεσμα της καινοτομίας είναι η μείωση του κόστους παραγωγής και η αύξηση της παραγόμενης ποσότητας. Αυτό οδηγεί τελικά σε σημαντική μείωση των τιμών και αύξηση της προσφοράς, με αποτέλεσμα ο εργαζόμενος, ως καταναλωτής, να μπορεί με τις ίδιες απολαβές να αγοράζει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα του ίδιου προϊόντος ή μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων. (περισσότερα…)