Μήνας: Ιουνίου 2014

ΝΤΕΗΝΑ ΤΖΟ·I·Α

ΧΑΪΔΟΛΟΓΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ

Για τα σημερινά περιοδικά της ποίησης, η κριτική δεν είναι μια ανιδιοτελής ματιά στα νέα βιβλία, αλλά διαφήμισή τους. Αρκετά συχνά, υπάρχουν πρόδηλες προσωπικές σχέσεις μεταξύ κρινόντων και κρινόμενων. Στη σπάνια περίπτωση που θα δημοσιευτεί κριτική αρνητική, αυτό θα γίνει στο πνεύμα μιας φατριαστικής αντίληψης, το απορριπτέο έργο θα ανήκει σε μια αισθητική κατεύθυνση την οποία το έντυπο έχει ήδη καταδικάσει. Ο άγραφος νόμος εδώ μοιάζει να είναι ο εξής: «Μην αιφνιδιάζεις, μην ενοχλείς τους αναγνώστες· δεν είναι παρά οι φίλοι και οι συνάδελφοι μας!»

Έχοντας εγκαταλείψει το δύσκολο έργο της αξιολόγησης, η ποιητική συντεχνία στην ουσία υποβαθμίζει την ίδια την τέχνη της. Με αναρρίθμητες νέες συλλογές κάθε χρόνο, η εποπτεία είναι αδύνατη, ο αναγνώστης επαφίεται στην ειλικρίνεια και την ετυμηγορία των κριτικών για να του προτείνουν τα καλύτερα βιβλία. Ωστόσο ο μεν μεγάλος Τύπος έχει εγκαταλείψει σε μεγάλο βαθμό αυτή την αποστολή, ενώ τα εξειδικευμένα έντυπα δρουν τόσο υπερπροστατευτικά απέναντι στην ποίηση ώστε αποφεύγουν την αυστηρή κριτική. Ο Ρόμπερτ Μπλάυ περιέγραψε με ακρίβεια τον διαβρωτικό αντίκτυπο που έχουν αυτά τα χαϊδολογήματα της κριτικής:

«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι μ’ ένα οξύμωρο: παρ’ όλο που σήμερα δημοσιεύεται περισσότερη κακή ποίηση από οποτεδήποτε άλλοτε στην αμερικανική ιστορία, οι περισσότερες κριτικές που γράφονται είναι ευνοϊκές. Οι κριτικοί διατείνονται: «Ποτέ δεν επιτίθεμαι σε κάτι κακό, η τύχη του είναι προδιαγεγραμμένη»… Όμως η χώρα είναι γεμάτη από νέους ποιητές κι αναγνώστες που βρίσκονται σε σύγχυση βλέποντας μετριότατα έργα να επικροτούνται ή, έστω, να βρίσκονται στο απυρόβλητο, σε σημείο που αμφιβάλλουν πλέον και για τη δική τους κρίση.»

ΝΤΕΗΝΑ ΤΖΟΪΑ (μτφρ. Έλενα Σταγκουράκη)
Από το κεντρικό Θέμα του ΝΠ2 που κυκλοφορεί σε λίγες εβδομάδες:

«Ανάθεμα στην ποίηση!»
– Κατηγορητήρια και επικρίσεις κατά της σύγχρονης ποίησης,
κατά της αυταρέσκειας, της απομόνωσης και της παρακμής της

dana gioia

Advertisements

ΦΙΛΙΠ ΛΑΡΚΙΝ

ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΜΗΔΕΝ, ΠΟΙΗΣΗ ΜΗΔΕΝ!

Στὶς μέρες μας, δὲν εἶναι καθόλου ὑπερβολὴ νὰ ποῦμε πὼς ὁ ποιητὴς εἶναι πλέον στὴν εὐτυχῆ θέση νὰ ἐξυμνεῖ ὁ ἴδιος τὴν ποίησή του στὸν Τύπο καὶ νὰ τὴν ἑρμηνεύει στὶς αἴθουσες διδασκαλίας, ἐνῶ ὁ ἀναγνώστης ὑπὸ καθεστὼς τρομοκρατίας ἔχει παραιτηθεῖ ἀπὸ τὸ δικαίωμα τοῦ καταναλωτῆ νὰ πεῖ «δὲν μοῦ ἀρέσει αὐτό, φέρτε μου κάτι ἄλλο».

Ἀρκεὶ νὰ ψελλίσει τώρα μιὰ λέξη δυσαρέσκειας γιὰ κάποιο ποίημα καὶ τὸν καθίζουν στὸ σκαμνὶ στὸ πὶ καὶ φί. Καὶ ἡ κατηγορία εἶναι βαρειά: πλαδαρὴ αἰσθαντικότητα, ἀνεπαρκῆ καὶ ἀκατάλληλα κριτικὰ ἐργαλεῖα καὶ ἀδυναμία νὰ ἔρθει σὲ ἐπαφὴ μὲ νέες λεκτικὲς καὶ συγκινησιακὲς καταστάσεις.

Ἐτυμηγορία: ἔνοχος, σὺν κάποια σχόλια γιὰ τὴν πνευματικὴ ἀνατροφὴ τοῦ κρατουμένου, τὸν ἐθισμό του στὶς μαζικὲς διασκεδάσεις καὶ τὰ ἐξασθενημένα του ἀνακλαστικά. Καιρὸς νὰ συνειδητοποιήσουν κάτι μαμόθρεφτα σὰν κι ἐσᾶς, λέει ὁ δικαστής, ὅτι ἡ ἀνάγνωση ἑνὸς ποιήματος εἶναι σκληρὴ δουλειά. Δεκατέσσερις μέρες στὴ στενὴ. Ἐπόμενη ὑπόθεση…

ΦΙΛΙΠ ΛΑΡΚΙΝ, Ἡ Αρχή τῆς ἀπόλαυσης
(μτφρ. Ἄννα Νιαράκη)

Από το ΝΠ2 που ετοιμάζεται και το κεντρικό του Θέμα:
«Ανάθεμα στην ποίηση!» –
Λίβελλοι, πολεμικές και επικρίσεις κατά της σύγχρονης ποίησης, κατά της έπαρσης, της πληκτικότητας και της παρακμής της.

 

larkin2

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΚΑΝΑΣ

ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΕΝΤΟΛΗ

«Ὁ τίτλος ἑνὸς μυθιστορήματος μπορεῖ νὰ τὸ στοιχειώσει. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶχε κάτι τέτοιο κατὰ νοῦ ὁ Τζ. Μ. Κουτσί, ὅμως σὲ μία πρόσφατη συνέντευξή του ἀναφερόμενος στὸ τελευταῖο του μυθιστόρημα ποὺ φέρει τὸν τίτλο Ἡ παιδικὴ ἡλικία τοῦ Ἰησοῦ, ἀποκάλυψε ὅτι προσωπική του ἐπιθυμία ἦταν τὸ βιβλίο νὰ κυκλοφορήσει χωρὶς τίτλο, μὲ κενὸ τὸ ἐξώφυλλο. Ὁ ἀναγνώστης θὰ συναντοῦσε τὸν τίτλο στὴν τελευταία σελίδα ἀφοῦ θὰ εἶχε διαβάσει τὸ μυθιστόρημα. Κάτι τέτοιο θὰ ἔδινε πιθανότατα στὸν ἀναγνώστη τὴ δυνατότητα νὰ δεῖ τὸν ἥρωα μὲ μία ἀνάλογη παρθενικὴ ματιὰ σὰν αὐτὴ ποὺ εἶδαν οἱ ἄνθρωποι τὸν Ἰησοῦ, ὅταν ἀκόμη δὲν γνώριζαν πὼς ἦταν ὁ Χριστός. Ἀκόμα ὅμως καὶ οἱ ἐπιθυμίες ἑνὸς νομπελίστα συγγραφέα εἶναι πιὸ ἀδύναμες ἀπὸ τοὺς νόμους τοῦ ἐμπορικοῦ μάρκετινγκ…»

Ὁ π. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΚΑΝΑΣ γιὰ τον Νοτιαφρικανὸ μυθιστοριογράφο
στο ΝΠ2 ποὺ ἐτοιμάζεται

π. Γκανάς

ΒΙΤΟΛΝΤ ΓΚΟΜΠΡΟΒΙΤΣ

ΚΑΤΑ ΠΟΙΗΤΩΝ

«Ἔκανα τὰ ἀκόλουθα πειράματα: συνδύασα μεμονωμένες προτάσεις ἢ ἀποσπάσματα προτάσεων ἀπὸ τὰ ποιήματα κάποιου ποιητῆ καὶ ἔφτιαξα ἕνα ἀνόητο ποίημα, τὸ ὁποῖο στὴ συνέχεια διάβασα σὲ πραγματικοὺς θιασῶτες τῆς ποίησης, ἀποσπώντας τὸν γενικὸ θαυμασμό τους. Ἢ ἄρχισα νὰ τοὺς ὑποβάλλω δοκιμαστικὲς ἐρωτήσεις πάνω σὲ λεπτομέρειες τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ποιητικοῦ ἔργου, γιὰ νὰ διαπιστώσω πὼς ὅλοι αὐτοὶ οἱ θιασῶτες τῆς ποίησης δὲν τὸ εἶχαν κἂν διαβάσει στὸ σύνολό του

Στὸ πεῖσμα ἐν τοῦτοις ὅλων αὐτῶν, τὰ πειράματά μου μὲ ἐνθάρρυναν κι ἄρχισα νὰ ἀναζητῶ ἀπάντηση στὸ κουραστικὸ αὐτὸ ἐρώτημα μὲ μεγαλύτερη τόλμη: Γιατί δὲν μοῦ ἀρέσει ἡ γεύση τῆς ποίησης; Γιατί; Μήπως γιὰ τοὺς ἴδιους λόγους, γιὰ τοὺς ὁποίους δὲν μοῦ ἀρέσει ἡ ζάχαρη; Ἡ ζάχαρη ἐνδείκνυται γιὰ νὰ κάνει γλυκὸ τὸν καφέ, ὄχι ὅμως γιὰ νὰ τὴν τρῶς μὲ τὸ κουτάλι σὰν χυλό. Στὴν ποίηση ἡ ὑπερβολὴ κουράζει, ἡ ὑπερβολὴ τῆς ποίησης, ἡ ὑπερβολὴ τῶν ποιητικῶν λέξεων, τῶν μεταφορῶν, τῶν ἐξιδανικεύσεων, ἡ ὑπερβολὴ τῆς συμπύκνωσης, ὁ ἐξαγνισμὸς ἀπὸ κάθε ἀντιποιητικὸ στοιχεῖο, ὅλα αὐτὰ κάνουν τὰ ποιήματα νὰ μοιάζουν μὲ χημικὰ προϊόντα.»

Από το κεντρικό Θέμα του ΝΠ2 που ετοιμάζεται: 


«Ανάθεμα στην ποίηση!» –
Λίβελλοι, κατηγορητήρια και πολεμικές κατά της σύγχρονης ποίησης, 
κατά της έπαρσης των εκπροσώπων της, της πόζας και της παρακμής τους.

Γκομπρόβιτς