*

Να σε ρωτήσω τώρα, τι νομίζεις ότι κάνει ο Μερτς στη Γερμανία;

Στη Γερμανία, ο Φρήντριχ Μερτς, ο οποίος εκπλήρωσε το όνειρο της ζωής του και ανέλαβε καγκελάριος από τον Μάιο του 2025, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια τεράστια πολιτική κρίση και κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του. Η πορεία του αυτή τη στιγμή επιβεβαιώνει απόλυτα όλα όσα συζητήσαμε προηγουμένως για τη «νέα κανονικότητα», τον κυνισμό της εξουσίας και το πώς οι ηγέτες εγκλωβίζονται μόλις αναλάβουν τη διακυβέρνηση. Η κατάσταση που αντιμετωπίζει ο Μερτς στο Βερολίνο συνοψίζεται στα εξής κρίσιμα μέτωπα:

1. Ιστορικό χαμηλό στη δημοτικότητα και άνοδος της AfD

Μόλις έναν χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο Μερτς καταγράφει αρνητικά ρεκόρ. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις (Μάιος 2026), το 85% των Γερμανών δηλώνει δυσαρεστημένο από το έργο του, ενώ τα προσωπικά του ποσοστά αποδοχής έχουν κατρακυλήσει στο 16%. Το χειρότερο για τον ίδιο είναι ότι η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει ξεπεράσει πλέον τη Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU), εισπράττοντας όλη την αρνητική και τιμωρητική ψήφο των πολιτών.

2. Οικονομική αποτελμάτωση και εσωτερικές συγκρούσεις

Ο Μερτς, ένας παραδοσιακός οικονομικός φιλελεύθερος, ήρθε στην εξουσία υποσχόμενος να αναζωογονήσει τη γερμανική οικονομία. Αντίθετα, η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση οικονομικής στασιμότητας, με επιχειρήσεις να κλείνουν και θέσεις εργασίας να χάνονται λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας. Ο κυβερνητικός του συνασπισμός με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) αναλώνεται σε διαρκείς εσωτερικούς καυγάδες για τη χαλάρωση του «φρένου χρέους» (Schuldenbremse), προκειμένου να γίνουν επενδύσεις στην άμυνα και τις υποδομές.

3. Διεθνής απομόνωση και συγκρούσεις

Στην εξωτερική πολιτική, ο Μερτς προσπάθησε να δείξει ένα σκληρό, ηγετικό προφίλ στην Ευρώπη, αλλά έχει εγκλωβιστεί σε πολλαπλά μέτωπα:

• Μέτωπο με τον Τραμπ: Μετά από αιχμηρές δηλώσεις του Μερτς, ο Ντόναλντ Τραμπ του επιτέθηκε δημόσια μέσω των social media, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι «δεν του προξενεί εντύπωση που η Γερμανία τα πάει τόσο άσχημα».
• Η διπλωματική «τάπα» από τον Ζελένσκι: Πριν από ελάχιστες ημέρες, ο Μερτς έστειλε επιστολή στους Ευρωπαίους ηγέτες προτείνοντας να δοθεί στην Ουκρανία ένα καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της ΕΕ χωρίς δικαίωμα ψήφου, ως ενδιάμεσο βήμα για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε αμέσως και κατηγορηματικά την πρόταση Μερτς, απαιτώντας πλήρη ένταξη, γεγονός που εξέθεσε τον Γερμανό καγκελάριο διεθνώς.

4. Επικοινωνιακός πανικός

Βλέποντας τα ποσοστά του να καταρρέουν, ο Μερτς εφαρμόζει τώρα μια σπασμωδική τακτική: επιτίθεται ταυτόχρονα στις Βρυξέλλες και στις ΗΠΑ, προσπαθώντας να δείξει στο γερμανικό ακροατήριο ότι υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα, ενώ παράλληλα υιοθετεί μια όλο και πιο σκληρή ρητορική στο μεταναστευτικό για να ανακόψει τις διαρροές προς την AfD. Στην πραγματικότητα, ο Μερτς στη Γερμανία ζει το δικό του πολιτικό δράμα. Πίστευε ότι η επιστροφή των Χριστιανοδημοκρατών στην εξουσία θα έφερνε τη σταθερότητα, αλλά τελικά αποδείχθηκε διαχειριστής μιας παρακμάζουσας κανονικότητας, ανίκανος να εμπνεύσει θετική προοπτική σε μια κοινωνία γεμάτη φόβο και ατομική ανασφάλεια.

Γιατί ο Μερτς επιμένει να χαρακτηρίζει τη Ρωσία μοναδικό εχθρό της Γερμανίας;

Η επιμονή του Φρήντριχ Μερτς να παρουσιάζει τη Ρωσία ως τον απόλυτο και άμεσο υπαρξιακό εχθρό της Γερμανίας αποτελεί το θεμέλιο της πολιτικής του. Αυτή η ρητορική δεν είναι τυχαία, αλλά εξυπηρετεί συγκεκριμένες εσωτερικές, οικονομικές και γεωπολιτικές σκοπιμότητες, λειτουργώντας παράλληλα ως η δική του «σωστή πλευρά της ιστορίας». Οι βασικοί λόγοι πίσω από αυτή την εμμονή είναι:

1. Η δικαιολόγηση του «Υβριδικού Πολέμου» στην καθημερινότητα

Ο Μερτς υποστηρίζει ότι η Γερμανία δεν βρίσκεται σε ειρήνη, αλλά δέχεται ήδη καθημερινά επιθέσεις από τη Μόσχα. Κατονομάζει ως ρωσικές ενέργειες τις κυβερνοεπιθέσεις στα γερμανικά δίκτυα, τις δολιοφθορές σε υποδομές κοινής ωφέλειας, τις πτήσεις ύποπτων drones πάνω από αεροδρόμια, ακόμη και τις εκστρατείες παραπληροφόρησης. Παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως ενεργό εχθρό, προσπαθεί να εξηγήσει στους Γερμανούς πολίτες ότι η απειλή δεν είναι μακριά, αλλά βρίσκεται ήδη «μέσα στο σπίτι τους».

2. Το άλλοθι για τη Γερμανική Στρατιωτικοποίηση

Η Γερμανία υλοποιεί ένα τεράστιο εξοπλιστικό πρόγραμμα αναβάθμισης των ενόπλων δυνάμεών της (Bundeswehr). Σε μια χώρα με το ιστορικό βάρος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η κοινωνία είναι παραδοσιακά βαθιά ειρηνιστική. Για να πειστούν οι Γερμανοί φορολογούμενοι να δεχτούν τη διοχέτευση δισεκατομμυρίων ευρώ στην άμυνα —την ίδια ώρα που η οικονομία τους βουλιάζει— ο Μερτς χρειάζεται έναν ξεκάθαρο, μεγάλο και τρομακτικό αντίπαλο. Η Ρωσία του Πούτιν είναι ο ιδανικός στόχος για αυτό. (περισσότερα…)

*

του ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΛΑΦΡΟΥ

~.~

Αγαπητό Νέο Πλανόδιον

Προ αρκετών μηνών, όταν η αποτρόπαια σφαγή που λαβαίνει χώρα στη Λωρίδα της Γάζας δεν είχε ακόμα ξεφτίσει ως ειδησεογραφικό θέμα και παρέμενε επίκαιρη –και άρα, περισσότερο από κάτι το συμβαίνον, ήταν εκείνο που είχε τη δυνατότητα να πουληθεί ως συμβαίνον– είχα λάβει από παλαιό φίλο, ολιγώτατο ως ποιητή πλην όμως τύπο ανθρώπου ευσυνείδητου, το παρακάτω σύντομο μήνυμα, το οποίο και παραθέτω verbatim.

«Δεν μου ’ναι εύκολο, τις μέρες αυτές, ν’ ακούω τη μουσική που έχουν γράψει για τη Γάζα, να διαβάζω τα ποιήματα που μιλούν για τον λαό της ή που τα παιδιά της γράψανε για αυτήν, κάνοντας την ιστορία τους τραγούδι. Δεν μου ’ναι μπορετό να γράψω εγώ για αυτήν. Και το δεύτερο ποίημα μου για κείνη το εναποθέτω κάθε πρωί μισογεννημένο, θλιβερό στην ημιτελή του μετριότητα, σ’ ένα χαρτί απάνω στην πιο εμφανή γωνία του γραφείου μου.

Ακόμα περισσότερο, δυσκολεύομαι να παρακολουθήσω τις ολοένα αυξανόμενης έντασης εικόνες φρίκης που κατακλύζουν την οθόνη μου. Σ’ ένα ψυχολογικό επίπεδο δεν είναι ίσως παρά ένας μηχανισμός απώθησης. Αλλά, οπωσδήποτε, υπάρχει κάτι το τερατώδες στην εικόνα εκείνη που αναφέρεται στην απανθρωπιά, την αδιάκριτη σφαγή, τον θάνατο των νηπίων, τον λιμό. Στην απόλυτη οδύνη. Στο μαύρο, ορθάνοιχτο στόμα του αποθηριωμένου ανθρώπου που χάσκει καταπίνοντας το φως.

Θες να κρατήσεις τα μάτια σου ανοιχτά, γιατί το αντίθετο θα ήτανε δειλία. Μα κάνοντάς το, δεν μπορείς παρά να παραδεχτείς την πραγματικότητα του ηθικού μας ξεπεσμού, όσο και να επιβεβαιώσεις την ενοχή σου.

ΥΓ. Μην και η ίδια μου αυτή η ευαισθησία, όπως αλλοιώνεται από τις εντελώς άκαιρες ανησυχίες μου για την εικόνα, την ώρα πάνω της σφαγής, δεν αποτελεί άλλο ένα σύμπτωμα μιας εξαχρείωσης;»

Ο φίλος μου είχε ήδη δημοσιεύσει ένα ποίημα για τη Γάζα αισθαντικό, σαν λυρικό και πλήρες ανθρωπιστικής εξάρσεως, και το οποίο είχε καταφέρει να κερδίσει κάποιους ελάχιστους πόντους ορατότητας στην αρένα του διαδικτύου. Ομολογώ πως μού είχε φανεί αφελές, όμως οπωσδήποτε καλύτερο από τα δημιουργήματα άλλων που λογιάζονται για ακόλουθοι της υψηλότατης τέχνης και οι οποίοι, καβαλώντας το κύμα του διάχυτου τότε ανθρωπισμού, είχαν γράψει κάτι άγονα εγκεφαλογραφήματα γεμάτα κρύπτες και βαρυσήμαντες λέξεις κατάλληλες για λήμματα τόμων ασχολούμενων με τη νευροεπιστήμη. Τον καταλάβαινα υπό μία έννοια· η συγκίνηση και το συναίσθημα μαρτυρούν ανθρωπινότητα, κι ας έχουν κρυφτεί πίσω τους σωροί από πτώματα κατά καιρούς. Πάντως το σύνθημα επιμένει κραταιό: Συγκινούμαι άρα δεν είμαι τέρας. (Κάποιος άλλος θα έκανε την εξής πονηρή αντιστροφή: Συγκινούμαι άρα κρύβω την τερατώδη φύση μου πίσω από έναν ανώδυνο μορφασμό πόνου. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση).

Τώρα, όπως ομολόγησα λίγο πολύ παραπάνω, ο φίλος μου είναι πεπερασμένου μεν ταλέντου, αστείρευτης δε εντιμότητας, καθότι το ηθικό βάρος του ατόμου και το τάλαντο είναι συνήθως μεγέθη αντιστρόφως ανάλογα. Το αυτό γεγονός όμως δεν μείωσε ούτε στο ελάχιστο το ενδιαφέρον που μου γέννησε το μήνυμά του, καθότι διά της τόσο χαρακτηριστικής για ποιητές του σήμερα μελοδραματικής του τοποθέτησης, ο φίλος μου δεν περιέγραψε παρά ένα μείζον σύμπτωμα του θεάματος, δηλαδή τη φρενήρη αναπαραγωγή της βίας στον κόσμο των εικόνων. Η θέση του, αν μπορεί να υποτεθεί ότι στέκει ως τέτοια, εκκινεί από την ιδέα ότι η, καλλιτεχνική ή μη, πιστή ή όχι αναπαραγωγή της φρίκης έχει κάτι το τερατώδες ανεξαρτήτως προθέσεως· ότι με κάποιο τρόπο η τερατότητα του απεικονιζόμενου είναι εγγενής στην απεικόνιση. Βλέποντας το πράγμα υπό το φως μιας ιδιότυπης (οιονεί αρνητικής) διαλεκτικής, η τερατότητα της βίας που λαμβάνει χώρα στον φυσικό κόσμο παραμένει τέτοια καθεαυτή, στην ωμή, άμεση κατάστασή της (an sich). Είναι στο ξέβγαλμά της στον παγκόσμιο ιστό, στην (ψηφιακή και άρα ταχύτατη, ασυγκράτητη και κάποτε φετιχιστική) αναπαραγωγή της που βρίσκει την εξωτερίκευση της σε μια, αποσπασμένη από το συγκεκριμένο, αφαιρετική μορφή (für sich). Έχοντας βγει από την απομονωμένη ύπαρξή της κινείται ανεξέλεγκτη –μια βία διαμεσολαβημένη από το θέαμα, αυτοαναπαράξιμη και έχουσα πλέον βάρος στον κόσμο του οποίου γίνεται καθρέφτης και οδηγός· μια τερατότητα τώρα καθ’ εαυτήν και δι’ εαυτήν (an and für sich). Είναι προφανές πως δεν μπορεί η συζήτηση εδώ να αφορά την απλή αναπαραγωγή της είδησης της συστηματικής εξόντωσης των Παλαιστινίων, η οποία αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της παγκόσμιας δημοσιογραφίας και, κάποτε, και του πολίτη, αλλά προχωράει βαθύτερα. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

«Σήμερα υπάρχει ακόμη η στίλβουσα επίστρωση
Που συγκρατεί τις υποτιθέμενες υποσχέσεις
Σε μια επιφάνεια»

JOHN ASHBERY

Υποστηρίζεται ότι η δημιουργία των νέων κομμάτων που ανακοινώθηκαν πρόσφατα, θα προκαλέσει αναταράξεις στο υφιστάμενο πολιτικό σκηνικό δημιουργώντας θετικές προσδοκίες για το μέλλον της χώρας. Υποστηρίζονται τα παραπάνω προφανώς από τους ίδιους τους πρωτεργάτες των εν λόγω εγχειρημάτων και από τα ΜΜΕ που για διάφορους λόγους τα στηρίζουν.

Αυτή η εικόνα που επιχειρείται να ενσταλαχτεί στα μυαλά των πολιτών ως νέα και καταλυτική παρουσία ανατροπής του υφιστάμενου δυσώδους πολιτικού σκηνικού, φοβούμαι ότι δεν είναι τίποτε περισσότερο από το επιφαινόμενο αυτού καθαυτού του πολιτικού σκηνικού που θέλει να ανατρέψει. Είναι μέρος του ίδιου προβλήματος. Εξάλλου κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων πόσα και πόσα νέα κόμματα δεν δημιουργήθηκαν… Ας μην τα αναφέρω, είναι γνωστά. Όλα ιδρύθηκαν για να ανατρέψουν το σάπιο καθεστώς. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά.

Ας συλλογιστούμε απλώς τα εξής: συνδυάζοντας ιστορικά και πολιτικά γεγονότα μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ένας νέος κομματικός σχηματισμός έρχεται στο προσκήνιο ως μια ανάγκη κοινωνική και εθνική για να διανειχθεί ένας νέος ιστορικός ορίζοντας. Οι κοινωνικές διεργασίες είναι τόσο έντονα υποστηρικτικές σε αυτό, που διακρίνονται χωρίς καμία ιδιαίτερη προσπάθεια. Σε ολόκληρη την ιστορία του νέου ελληνικού κράτους, τα ελληνικά πολιτικά κινήματα αποκτούσαν δυναμική όταν κατόρθωναν να συνδέσουν τις καθημερινές εμπειρίες με μια ευρύτερη ιστορική κατεύθυνση. Όταν συνδύαζαν την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων με την ένταξή τους σε έναν μακροχρόνιο εθνικό και κοινωνικό στόχο.

Το βενιζελικό πολιτικό κίνημα και το φιλελεύθερο κόμμα είχαν εθνικό όραμα την γεωγραφική επέκταση και ολοκλήρωση της χώρας σε απόλυτο συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό της στη βάση ενός πλαισίου κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο καραμανλισμός συνέδεσε την επιτυχημένη παρουσία του μετά τη περίοδο της δικτατορίας με την στερέωση της δημοκρατίας και τον εθνικό στόχο ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο παπανδρεϊσμός του Ανδρέα, αντίστοιχα, συνέδεσε την επίλυση βασικότατων κοινωνικών και θεσμικών προβλημάτων με έναν νέο πατριωτισμό.

Το ερώτημα επομένως είναι όχι η δημιουργία νέων «νέων» κομμάτων, αλλά αν κάποιο από αυτά μπορεί να λειτουργήσει με τρόπο ανάλογο προς τα αναφερόμενα ιστορικά παραδείγματα. Αν μπορεί, μέσα σε ένα δυστοπικό εγχώριο περιβάλλον, και σε ένα αβέβαιο και ρευστό διεθνές περιβάλλον που όλο και χειροτερεύει, να εμπνεύσει την ελληνική κοινωνία προς την κατεύθυνση ενός νέου πολιτικού και πολιτιστικού συλλογικού βίου.

Η απάντηση είναι, προφανώς, «όχι». Δεν χρειάζονται εμβριθείς αναλύσεις για να αντιληφθεί κάποιος ότι τα νέα κόμματα απέχουν παρασάγγας από το να εκπροσωπούν ένα παρόμοιο παράδειγμα. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν είναι παλαιοκομματική, ξεπερασμένη και βρίθει στερεοτύπων.

Για παράδειγμα. Τα νέα ελληνικά κόμματα αναφέρονται σε ένα «ραντεβού με την ιστορία», μια από τις συνήθεις και στομφώδεις πολιτικές εκφράσεις που χρησιμοποιούνται διαχρονικά. Η επιλογή τέτοιων εκφράσεων γίνεται συνήθως για να κινητοποιήσει την εκλογική βάση, να δημιουργήσει υψηλές προσδοκίες και να δώσει έναν τόνο ιστορικής βαρύτητας στις εκάστοτε πολιτικές κινήσεις.

Ουδέν το ψευδέστερον… Ο ριζοσπαστισμός του σήμερα είναι ο συντηρητισμός του αύριο. Αυτό το δείχνει με ακρίβεια η θεωρία της «συστημικής ενσωμάτωσης». Από τη στιγμή που το αφήγημά τους δεν απηχεί έναν νέο εθνικό και κοινωνικό στόχο αποδεκτό «δια βοής» από τον λαό, το αποτέλεσμα είναι πως όλα τα νέα κόμματα μεταλλάσσονται κυνικά σε σύντομο χρονικό διάστημα σε ό,τι κατηγορούσαν.

*

**

*

Λ Ε Ξ Ι Σ Ω Μ Α Τ Α
γράφει η
Αντωνία Γουναροπούλου

~.~

Ενθρονίσεις σε ξένες χώρες

Το βράδυ της 14ης Μαρτίου 2026, στην πόλη Ηστ Λόντον (East London) της επαρχίας Ήστερν Κέηπ (Eastern Cape), μίας από τις εννέα επαρχίες του κράτους της Νότιας Αφρικής, η νιγηριανή κοινότητα των Igbo[1] διοργάνωσε μια επίσημη τελετή ενθρόνισης: ο Solomon Ogbonna Eziko, από τους ηγέτες της κοινότητας («chief»), στέφθηκε βασιλιάς, φέροντας πλέον τον τίτλο «Igwe Ndigbo Na East London» – που σημαίνει «Ο Ίμπο Βασιλιάς του Ηστ Λόντον».[2]

Υπήρχε όμως ένα μεγάλο πρόβλημα: το Ηστ Λόντον (ή Ku-Gompo, κατά την πιο πρόσφατη μετονομασία του) είχε ήδη βασιλιά: συγκεκριμένα, η πόλη ανήκει στη δικαιοδοσία του βασιλιά Jonguxolo Sandile, του βασιλικού οίκου Rharhabe της φυλής Xkosa, ο οποίος ενθρονίστηκε με όλους τους καθιερωμένους τύπους και αναγνωρίστηκε, όπως προβλέπει ο νόμος, από τη νοτιοαφρικανική κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2020.[3] Όλα αυτά ίσως ακούγονται περίεργα και ξένα για έναν δυτικό, αλλά στη Νότια Αφρική –και σε άλλες αφρικανικές χώρες, όπως είναι και η ίδια η Νιγηρία– δίπλα στους διοικητικούς θεσμούς της γενικής κυβέρνησης λειτουργεί συμπληρωματικά και συμβουλευτικά και ένα δεύτερο σύστημα διακυβέρνησης, παραδοσιακό, τοπικό και εθιμικό, πλήρως κατοχυρωμένο από το σύνταγμα και τη νομοθεσία.[4] Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο τίτλος του βασιλιά συναρτάται άμεσα με την ύπαρξη διακριτής «παραδοσιακής κοινότητας» και «εδαφικής επικράτειας» – και τα δύο απαιτούν την αναμφισβήτητη ύπαρξη μιας ιδιαίτερης, κληρονομικής παράδοσης που πηγαίνει πολύ πίσω στον χρόνο.

Για τους Νοτιοαφρικανούς πολίτες, επομένως, οι τίτλοι του «παραδοσιακού ηγέτη», του «βασιλιά» και της «παραδοσιακής κοινότητας» δεν αποτελούν τίτλους απλώς και μόνο «επί τιμή», αλλά αντίθετα συνεπάγονται συγκεκριμένες αρμοδιότητες όσον αφορά την εκπροσώπηση των κοινοτήτων τους και μια πολύ πραγματική εξουσία. Έτσι, όταν οι μαύροι Νοτιοαφρικανοί παρακολούθησαν το βίντεο της ενθρόνισης του Igbo βασιλιά, εξοργίστηκαν: η πράξη αυτή εκλήφθη ως μονομερής και επιδεικτική αγνόηση των νόμων που διέπουν το κράτος τους εκ μέρους «ξένων», οι οποίοι θα όφειλαν να σέβονται τη χώρα υποδοχής τους, και, τελικά, εκλήφθη ως απειλή. Άμεσα, τις επόμενες μέρες, καταδίκασαν την ενθρόνιση όλοι οι εκπρόσωποι της τοπικής και κρατικής εξουσίας, από τον βασιλιά Jonguxolo Sandile και τους υπόλοιπους νόμιμους παραδοσιακούς ηγέτες μέχρι το Υπουργικό Συμβούλιο και τον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής Συρίλ Ραμαμπόσα.[5] Ομοίως έπραξαν και οι επίσημες αρχές της Νιγηρίας, ενώ ο ίδιος ο «βασιλιάς των Ίμπο στο Ηστ Λόντον» αρνήθηκε δημοσίως τον τίτλο του και απολογήθηκε στον νοτιοαφρικανικό λαό.[6]

Αυτή η κίνηση των Ίμπο στο Ηστ Λόντον σίγουρα θα έφερε στη μνήμη των Νοτιοαφρικανών ένα αντίστοιχο περιστατικό που συνέβη μόλις πέρυσι στην Γκάνα. Εκεί, τον Ιούλιο του 2025, ένας Νιγηριανός μεγιστάνας και ανεπίσημα χρισμένος «Ίμπο βασιλιάς» φάνηκε να διεκδικεί εδαφική επικράτεια για τη δημιουργία ενός «Βασιλείου των Ίμπο» στη χώρα – και εκεί, αυτό που ακολούθησε ήταν εκτεταμένες αντιδράσεις κατά των Νιγηριανών μεταναστών, οι οποίες δοκίμασαν τις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών.[7] Στη Νότια Αφρική το περιστατικό οπωσδήποτε λειτούργησε ως θρυαλλίδα για να εκδηλωθεί, για πολλοστή φορά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η έχθρα μιας μεγάλης μερίδας μαύρων Νοτιοαφρικανών απέναντι στους Αφρικανούς μετανάστες. Η κατανόηση της στάσης τους, που συχνά φτάνει στην παρανομία (λεηλασίες, αντιποίηση αρχής) και σε ακραία σημεία βίας, απαιτεί να γυρίσουμε λίγο πίσω στον χρόνο, στη δεκαετία του ’90, στις απαρχές του βίου της απελευθερωμένης από το απαρτχάιντ Δημοκρατίας της Νότιας Αφρικής, και να δούμε τον τρόπο που άρχισε να διοικείται αυτό το κράτος αλλά και τον τρόπο που, ευθύς εξαρχής, άρχισαν να συνυπάρχουν στο έδαφός του οι Νοτιοαφρικανοί πολίτες με τους ξένους.

*

Το 1994 έγιναν στη χώρα οι πρώτες εκλογές μετά την πτώση του καθεστώτος του απαρτχάιντ. Στη Νότια Αφρική βρίσκονταν ήδη εκατοντάδες χιλιάδες ξένων υπηκόων από τις γειτονικές χώρες της SADC,[8] εκ των οποίων ένα μεγάλο ποσοστό είχε εγκατασταθεί παράνομα στη χώρα ήδη από την εποχή του απαρτχάιντ, όταν η Νότια Αφρική είχε συνάψει μια σειρά από διμερείς κρατικές συμφωνίες και χρησιμοποιούσε ξένο εργατικό δυναμικό προσωρινής απασχόλησης, αμειβόμενο με μισθούς πείνας, για τη λειτουργία των ορυχείων και για τις φάρμες. Χιλιάδες από αυτούς τους ανθρώπους  (από το Λεσότο, τη Μοζαμβίκη και αλλού) είχαν καταφέρει να παραμείνουν στη χώρα, σχηματίζοντας τους δικούς τους ανεπίσημους –και εξαιρετικά φτωχούς– οικισμούς. Ένα άλλο ποσοστό ήταν «πρόσφατες αφίξεις», που είχαν σπεύσει να διασχίσουν τα σύνορα αναζητώντας είτε προσφυγικό άσυλο είτε μια καλύτερη ζωή στην απελευθερωμένη από το απαρτχάιντ «ατμομηχανή» της αφρικανικής οικονομίας. Τα κράτη αυτών των ανθρώπων, τα οποία ως επί το πλείστον είχαν αποτινάξει από πάνω τους την αποικιοκρατία δεκαετίες πριν από την απελευθέρωση της Νότιας Αφρικής, είχαν υποστηρίξει ενεργά τον αγώνα των Νοτιοαφρικανών κατά του απαρτχάιντ και είχαν πληρώσει βαρύ τίμημα, υφιστάμενα τα διαφόρων μορφών αντίποινα της λευκής κυβέρνησής της. Τώρα, ήταν η σειρά της Νότιας Αφρικής να ανταποδώσει. (περισσότερα…)

Giovanni Battista Tiepolo, Η Αθηνά αποτρέπει τον Αχιλλέα από το να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα (1757)

*

ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ & ΠΑΡΑΜΟΝΙΜΑ | 05:26
Καιρικά σχόλια από τον ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Όλη η Ιλιάδα είναι το ξεδίπλωμα μιας τρομακτικής παρεξήγησης, μιας πλήρους αποτυχίας του λόγου. Ο Αγαμέμνων πνέει μένεα με τον Κάλχα που του ζητά να παραδώσει την Χρυσηίδα. Η σχέση τους είναι ήδη δηλητηριασμένη. Και έχει λόγους καλούς να τον αποκαλεί μάντη κακών: εκείνος ήταν που χρησμοδότησε να θυσιαστεί η Ιφιγένεια, ο Κάλχας ήταν που σήκωσε το λεπίδι να τη σφάξει. Ο Αγαμέμνων σκέφτεται ασφαλώς και τη βασιλική του εξουσία που εκτίθεται. Ζητώντας τρόπο να προστατεύσει το κύρος του, ζητά αδέξια ν’ αποζημιωθεί, έστω υλικά, απ’ τους άλλους. Κι αυτό πυροδοτεί την αλυσίδα της τραγωδίας.

Ο Αχιλλέας μες στην νεανική του έπαρση δεν καταλαβαίνει τον βαθύτερο λόγο της οργής του Ατρείδη. Ούτε συναισθάνεται πόσο ευτελιστικό είναι για τον αρχιστράτηγο, πόσο υπονομευτικό είναι για την τιμή του, να παρουσιάζεται διαρκώς στα μάτια του στρατού ως αίτιο όλων των δεινών, ώς διαρκής πηγή του μένους των θεών. Ο ίδιος για ένα επείγεται, να επιστρέψει στη μάχη και στις δόξες της. Και αντί να βρει λόγο καταλλαγής προς τον πολλαπλώς πληττόμενο μονάρχη, ρίχνει από πάνω λάδι στη φωτιά. Συμφεροντολόγο τον αποκαλεί, λες και του Αγαμέμνονα εκείνο που του λείπει είναι τα πλούτη.

Εμπρός στα μάτια των τρανών του στρατεύματος, ο Ατρείδης δεν έχει άλλη επιλογή. Υπεραμυνόμενος της θέσης του, υπερασπίζεται τα πρωτεία της τιμής του αρχιστρατήγου, πράγμα εντελώς απαραίτητο για τη διατήρηση της ιεραρχίας. Κάνει το λάθος όμως να απειλήσει τον αψίθυμο γιο του Πηλέα και προσωπικά. Ίσως του αρπάξει τη Βρισηίδα του λέει, γι’ αντάλλαγμα. Δεν καίει πάντως τις γέφυρες. Ας τα δούμε όλα αυτά αργότερα, τώρα προέχει να επιστρέψουμε το κορίτσι. Προτείνει μάλιστα τιμητικά στον Αχιλλέα να ηγηθεί εκείνος της αποστολής, μήπως με τη φήμη και την ανδρεία του κατορθώσει να εξευμενίσει τον Φοίβο.

Αφ’ ης στιγμής το ζήτημα γίνεται προσωπικό, μιας και προσωπική είναι και η σχέση του Αχιλλέα με την Βρισηίδα, ο πρώτος εκμαίνεται. Η Αθηνά την τελευταία στιγμή αποτρέπει την αιματοχυσία. Οι ύβρεις που εκτοξεύει κατά του Αγαμέμνονα είναι ανήκουστες, η κατευναστική παρεμβολή του Νέστορα έρχεται πολύ αργά. (Πόσα θα είχαν αποφευχθεί αν εκείνος ή ο Οδυσσέας είχαν λάβει νωρίτερα τον λόγο…) Παρότι ο Ατρείδης ακόμη και τώρα δεν φαίνεται να απορρίπτει κατηγορηματικά τις συμβουλές του Νέστορα, ο Αχιλλέας είναι εντελώς αδιάλλακτος, τον ανταπειλεί μάλιστα δημοσίως ότι θα τον σκοτώσει.

Πλέον το χάσμα μεταξύ των δύο ανδρών είναι αγεφύρωτο. Και να μη σκόπευε, ο Αγαμέμνων είναι υποχρεωμένος πια τώρα να κάνει τη δική του απειλή πράξη. Δεν είναι θέμα απλού εγωισμού, είναι ζήτημα γοήτρου, και το γόητρο για έναν ηγέτη είναι ζήτημα πολιτικό και απαράκαμπτο, το γόητρο είναι τα πάντα. Το ίδιο όμως και για το πρωτοπαλίκαρό του: ένας τέτοιος απαράβλητος ήρωας δεν σηκώνει ιταμές προσβολές.

Ο καιρός της διαλλαγής έχει παρέλθει. Αυτή την έριδα κανείς από τους πρωταγωνιστές δεν την θέλησε, ήταν καθ’ όλα δυνατόν να κατασιγαστεί. Όμως οι λέξεις απέτυχαν. Η τραγωδία μπορεί επιτέλους ν’ αρχίσει.

///

«Είναι τέρας το Ιράν;» «Είναι τέρας ο Πούτιν;» Αυτές τις (ρητορικές, κατά την κρίση τους) ερωτήσεις είχαν να εισφέρουν στη χθεσινή πολυαναμενόμενη διαλογική αντιμαχία τους στο Τορόντο με τους καθηγητές Τζων Μερσχάιμερ και Στήβεν Γουώλτ, συνεπείς εκπροσώπους της ρεαλιστικής σχολής στη μελέτη των διεθνών σχέσεων, η Βικτώρια Νούλαντ και ο Μάικ Πομπέο.

Από ανθρώπους που άσκησαν εξουσία για πολλά χρόνια από κρίσιμα πόστα, που διηύθυναν μάλιστα το Στέητ Ντηπάρτμεντ με τις γνωστές τραγικές συνέπειες, θα περιμένε κανείς μια δόση έστω αυτοκριτικής, αν όχι αυτογνωσίας. Φρούδα προσδοκία. Απύθμενο θράσος και ποζάτη δοκησισοφία ήταν η στάση τους. Διαρκής στρεψοδικία απέναντι στα τεκμηριωμένα επιχειρήματα της άλλης πλευράς.

«Σταυροφόρους» τους αποκάλεσε στην εισαγωγική του τοποθέτηση ο Μερσχάιμερ και ήταν απόλυτα εύστοχος. Πειρατές και λαφυραγωγούς δηλαδή που πορεύονται υποκριτικά με έναν σταυρό ευκαιρίας στο χέρι, εν προκειμένω αυτόν της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιώματων.

Τι κι αν οι συνομιλητές τους τους υπενθύμισαν τον μακρύ κατάλογο των χωρών των οποίων το δημοκρατικό καθεστώς ανέτρεψαν οι ΗΠΑ, επειδή η πολιτική τους τύχαινε να μην είναι της αρεσκείας τους – από το Ιράν του Μοσαντέκ ώς την Χιλή του Αλλιέντε; Τι κι αν τους θύμισαν τα δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς που έχει στοιχίσει η πολεμοκάπηλη πολιτική που υποστηρίζουν; Σαν την αλήστου μνήμης Ωλλμπράιτ, απάντησαν κι εκείνοι στην ουσία ότι όλα όσα έκαναν ήταν καλώς καμωμένα. Τέρατα είναι μόνο όσοι υψώνουν το ανάστημά τους απέναντι στους λογχοφόρους της pax americana. (περισσότερα…)

*

Ποίημα χυδαίο, μα όχι πιότερο
από το κτήριο το ψηλότερο.

Νά ’την η διαβολόπουτσα του Λάτση στον αέρα:
πύργος διακοσιόμετρος μ’ επίπεδα πενήντα.
Χτίζονται κι άλλοι τέσσερις: μια μούντζα πύργοι! Κοίτα,
στο βάθος η Ακρόπολη φαίνεται σαν τοστιέρα

που ψήνει μες στα μάρμαρα ταλαίπωρους τουρίστες
κάτω απ’ τον ήλιο, ενώ αυτοί κατάπληκτοι έχουν κάτσει
και δείχνουν με το δάχτυλο –όχι ουράνιες πίστες–
αλλά την διαβολόπουτσα που υψώνεται του Λάτση

λες και γαμάει τον ουρανό, ξεσκίζει το τοπίο,
που κείτεται στα πόδια του σαν γη βομβαρδισμένη.
Πόσο ν’ αντέξεις, Αττική, απόστημα και πύο
και πόση αμερικανιά ελληνοποιημένη;

Γεια σου, Riviera Tower! Ακρόπλη, άει γαμήσου
κι εσύ κι η ιστορία σου κι η αρχαιότητά σου!
Χέσε μας, Πνεύμα αθάνατο, και πέθανε και σβήσου…
Χαίρε, ω σύγχρονη εποχή, με την θνητότητά σου!

Μα τώρα που το σκέφτομαι καλύτερα το πράγμα,
λέω: η διαβολόπουτσα, έτσι όρθια και ντούρα,
πως μοιάζει μ’ ενός σάτυρου κοιμώμενου το πράμα –
ξύπνα καημένε, σάτυρε, και πάνω μας κατούρα!

«Κι όπως κραδαίνεις την ψωλή, χώσ’ την μας όσο πάει…»
θα ’γραφα, όμως σκέφτηκα: εμάς ποιος μας γαμάει;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΣΟΛΔΑΤΟΣ

*

**

 *

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Ο Τραμπ λέει ότι σε 16 μήνες
άλλαξε τον ρου της ιστορίας!

Ο κ. Τραμπ έγραψε τα παρακάτω σε ανάρτηση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αργά το βράδυ μετά την πρώτη ημέρα συναντήσεων με τον κ. Σι, στο Πεκίνο, ενώ περίμενε να τον συναντήσει ξανά για ένα γεύμα εργασίας πριν επιστρέψει στην Ουάσιγκτον. Έγραψε συγκεκριμένα:

«Όταν ο Πρόεδρος Σι πολύ κομψά αναφέρθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες ως έθνος που είναι ίσως σε παρακμή, αναφερόταν στην τεράστια ζημιά που έχουμε υποστεί κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών του νυσταλέου Τζο Μπάιντεν και της διοίκησής του, και σε αυτό το σημείο είχε 100% δίκιο. Η χώρα μας έχει υποφέρει πάρα πολύ από ανοιχτά σύνορα, υψηλούς φόρους, πρωτοβουλίες για τα τρανς άτομα, άνδρες που αγωνίζονται σε γυναικεία αθλήματα, πολιτικές Diversity – Equity – Inclusion, χωρίς αποκλεισμούς, απαίσιες εμπορικές συμφωνίες, αχαλίνωτο έγκλημα και πολλά άλλα!…

Ο Πρόεδρος Σι δεν αναφερόταν στην απίστευτη άνοδο που έχουν δείξει οι Ηνωμένες Πολιτείες στον κόσμο κατά τη διάρκεια των θεαματικών 16 μηνών της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ, η οποία έχει να επιδείξει ιστορικές ανόδους στην χρηματιστηριακή αγορά, καθώς και στα συνταξιοδοτικά ταμεία, τη στρατιωτική νίκη μας και την ακμάζουσα σχέση με τη Βενεζουέλα, τον στρατιωτικό αποδεκατισμό του Ιράν (ο οποίος συνεχίζεται!). Ακόμη, οι ΗΠΑ διαθέτουν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο με διαφορά, είναι η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη με επενδυτικό ρεκόρ 18 τρισεκατομμυρίων δολαρίων από άλλες χώρες, η αγορά εργασίας μας βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή στην ιστορία της, με περισσότερους ανθρώπους να εργάζονται, το τέλος του DEI το οποίο καταστρέφει τη χώρα, και τόσα άλλα πράγματα που θα ήταν αδύνατο να απαριθμηθούν εύκολα.

Πριν από δύο χρόνια, ήμασταν πράγματι ένα έθνος σε παρακμή. Σε αυτό, συμφωνώ απόλυτα με τον Πρόεδρο Σι! Αλλά τώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι το πιο “καυτό” έθνος στον κόσμο, και ελπίζουμε ότι η σχέση μας με την Κίνα θα γίνει ισχυρότερη και καλύτερη από ποτέ! Στην πραγματικότητα, ο Πρόεδρος Σι με συνεχάρη για τόσα πολλά εξαιρετικά επιτεύγματα που επιτεύχθηκαν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα».

Με απλά λόγια ο κ. Τραμπ παραδέχτηκε ότι η αμερικανική παρακμή υπάρχει, αλλά για όλα φταίει ο Τζο Μπάιντεν! Σήμερα όμως και κατά δήλωσή του:

«Τώρα που βρίσκομαι στον Λευκό Οίκο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεκινήσει θεαματική άνοδο, η οποία θα ενισχύσει επίσης τις σχέσεις μας με την Κίνα»!

Δηλαδή, σε 16 μήνες η κυβέρνηση Τραμπ άλλαξε τον ρου της ιστορίας!

Η αποδοχή του παράλογου θα αρκούσε άραγε για να κατανοήσουμε τη ρητορική Τραμπ; Πολύ πιθανώς όχι… Διότι και το παράλογο ακόμη έχει μια λογική… (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Ο Τραμπ επαινεί το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ:
«Τους ριχτήκαμε σαν πειρατές!»

«Σαν πειρατές». Έτσι περιέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ εν μέσω του ναυτικού αποκλεισμού που επιβλήθηκε στα λιμάνια της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αποκαλώντας τo ναυτικό των ΗΠΑ «Mεγάλο Ναυτικό».

«Το πλοίο σταμάτησε», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στη Φλόριντα, όπως ανέφερε το CNN, τονίζοντας ότι πιθανότατα αναφερόταν στο περιστατικό του περασμένου μήνα, κατά το οποίο αναχαιτίστηκε το υπό ιρανική σημαία Touska. «Βάλαμε ρυμουλκά και μετά προσγειωθήκαμε πάνω στο πλοίο», δήλωσε. «Και πήραμε τον έλεγχο του πλοίου. Πήραμε τον έλεγχο του φορτίου, του πετρελαίου. Και η επιχείρηση ήταν πολύ κερδοφόρα». Σύμφωνα με τον μεγιστάνα, «τους ριχτήκαμε σαν πειρατές!»

Τις τελευταίες ημέρες, ο Ιρανός πρέσβης στον ΟΗΕ ζήτησε από το Συμβούλιο Ασφαλείας να «καταδικάσει με τον πιο έντονο τρόπο» τις «πειρατικές» κατασχέσεις ιρανικών πετρελαιοφόρων, κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες για «πειρατεία» και «εκφοβισμό».

Ζήτω η πειρατεία, λοιπόν! Η εποχή του πειρατή και μετέπειτα γνωστού ληστοβαρόνου (κατά τον Έρικ Τζων Έρνεστ Χόμπσμπομ) Τζέι Πι Μόργκαν επανέρχεται με τις ευλογίες του προέδρου των ΗΠΑ…

Και ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών
προσπαθεί να κατευνάσει τον… Τραμπ

«Η προειδοποίηση του καγκελαρίου απευθυνόταν σαφώς στο Ιράν, δηλαδή να μην το παρακάνει και να μην συνεχίσει να αμφισβητεί τις ΗΠΑ». Αυτό δήλωσε ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ σε συνέντευξή του στην FAZ, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις δηλώσεις του Φρήντριχ Μερτς, οι οποίες εξόργισαν τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο καγκελάριος είχε υποστηρίξει ότι «η ιρανική ηγεσία ταπείνωνε ένα ολόκληρο έθνος» και ότι οι Αμερικανοί δεν είχαν στρατηγική για την έξοδο από τη σύγκρουση. «Η ιρανική ηγεσία θα ήταν συνετό να αποδεχτεί την πρόταση των ΗΠΑ. Ο συνάδελφός μου Ρούμπιο και εγώ συμφωνήσαμε απόλυτα σε αυτό την Τετάρτη», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην πρόσφατη επίσκεψή του στις ΗΠΑ.

Ζήτω η Γερμανία που παλεύει για την απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ! Ούτε κριτική δεν τολμούν να κάνουν διότι… εξοργίζεται ο Τραμπ. Μάλιστα με τους νέους δασμούς στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία σπεύδουν να υποκλιθούν ακόμη περισσότερο…

Όσο για τις αμερικανικές βάσεις,
είναι για την Γερμανία αναντικατάστατες!

Οι μεγάλες (αμερικανικές) βάσεις δεν αμφισβητούνται, είναι εξίσου σημαντικές για τις ΗΠΑ και για τη Γερμανία, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, επισημαίνοντας ότι, παρ’ όλες τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, δεν αναμένει να κλείσει οποιαδήποτε σημαντική αμερικανική στρατιωτική βάση επί γερμανικού εδάφους.
Απάντησε μάλιστα αρνητικά όταν ερωτήθηκε, εάν έχει αναστατωθεί από τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου. «Η αεροπορική βάση του Ράμσταϊν έχει μια αναντικατάστατη λειτουργία, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για εμάς», υπογράμμισε ο κ. Βάντεφουλ και εξήγησε ότι το ίδιο ισχύει για το Αμερικανικό Νοσοκομείο στο Λάντστουλ, για τη Βάση Εκπαίδευσης στο Γκράφενβερ και για το Αρχηγείο της Στουτγκάρδης.

«Οι ΗΠΑ χρειάζονται αυτές τις βάσεις. Εξυπηρετούν την ασφάλειά μας, καθώς και την ασφάλεια των ΗΠΑ», είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών και επισήμανε ότι το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θέλουν να επανεξετάσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γερμανία δεν είναι κάτι καινούργιο. «Δεν είναι άλλωστε μυστικό», συνέχισε, ότι η Αμερική θέλει να επικεντρωθεί περισσότερο στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού και στην Κίνα. Κατά τα άλλα η απεξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ είναι προ των πυλών…

Αιδώς Αργείοι!

///

*

**

*

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΟΥΑΤΖΗ

~.~

…η ρημαγμένη από ετών αξιοπρέπεια του πολίτη.
Τι προπατορικό χρέος κι αυτό της διάσωσής της…

ΧΡΟΝΟΥ ΣΚΙΑ

Άκουσα πάλι προσφάτως σε τηλεοπτικό σταθμό, εν είδει καταγγελίας, την άποψη ότι σήμερα έχουν χαθεί οι φωνές των «διανοουμένων» που οφείλουν να καταγγείλουν όσα απαράδεκτα συμβαίνουν στον τόπο μας και στον κόσμο, όσα πλήττουν κάθε έννοια στοιχειώδους Ανθρωπισμού, Δικαίου, Δημοκρατίας, Ελευθερίας κ.ά. Και σε μεγάλο βαθμό διαφωνώ.

Αρχικώς διαφωνώ με τον συχνά χρησιμοποιούμενο όρο «διανοούμενος», αφού όλοι οι άνθρωποι είναι διανοούμενοι, διανοούνται. Προφανώς, η καταγγελία περί σιωπής εκλαμβάνει σαν διανοούμενους τους ανθρώπους της Τέχνης, του Λόγου, ίσως και της επιστήμης.

Αναρωτιέμαι: Είναι σημαντικότερη και επιδραστικότερη μία πολιτική δήλωση, ανάμεσα στις εκατοντάδες δηλώσεις καθημερινά, από τη δημοσιοποίηση του έργου ενός δημιουργού; Κάθε δημιουργός δρα πολιτικά. Ύψιστη πολιτική πράξη συνιστά, το να δίνεις με έργο μια ψηφίδα πολιτισμού στην κοινωνία, στοιχείο που ενεργοποιεί τη σκέψη, καλλιεργεί την αισθητική, συντείνει σε αφύπνιση, εγρήγορση του νου, της κριτικής σκέψης του πολίτη. Ναι, είναι επαναστατικό να κεντρίζεται ο ανθρώπινος εγκέφαλος από την υψηλή αισθητική. Αρκεί να συναντηθείς με το έργο λόγου ή τέχνης για να νιώσεις όσα στηρίζουν την αξιοπρέπεια του πολίτη. Πόσοι έφυγαν χωρίς την ουσιώδη αυτή συνάντηση;

Δεν απουσιάζουν οι δημιουργοί από το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι. Με το έργο τους προσφέρουν πολύ περισσότερο, από ό,τι με μια πολιτική δήλωση. Η δημιουργία σε κάθε έκφανσή της αποτελεί πολιτική πράξη από τη στιγμή που μοιράζεσαι το δημιούργημά σου. Η έννοια της προσφοράς προϋποθέτει κοινωνική συνείδηση και όχι απλώς ανάγκη για μοιρασιά. Είναι συστατικό της έγνοιας για τον διπλανό. Συστατικό πολύτιμο στους καιρούς της απομόνωσης που ζούμε.

Δεν μπορεί να απαιτούμε από τον άνθρωπο της τέχνης, του στοχασμού, από τον δημιουργό, να έχει άποψη για τα πάντα, να παρεμβαίνει παντού με δηλώσεις. Μιλά με το έργο του. Αυτό το ελάχιστο-μέγιστο μπορεί, αυτό κάνει. Η παραγωγή πολιτισμού, έργου, είναι πολιτική πράξη.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Λόγος της γνήσιας τέχνης ήταν πάντα αντιεξουσιαστικός, μιας και καμιά τέχνη δεν μπορεί να υπηρετήσει τη βία που πηγάζει από κάθε μορφή εξουσίας. Και βέβαια θα συμφωνήσω με τον Σεφέρη πώς ένα έργο «εκτός από τις ουσιαστικές αρετές του, οδηγεί, ακόμα και πολιτικά, πολύ καλύτερα από ένα σωρό δημόσιους ρήτορες».

Σαφώς προτιμητέοι όσοι ορθώνονται πνευματικά και δυναμώνουν εαυτούς και αλλήλους με τη γόνιμη διαχείριση της γνώσης, από αυτούς που προσκυνούν είδωλα «σωτήρων» τα οποία γκρεμίζονται νομοτελειακά, σαν αφίσες σε παιδικά δωμάτια που ξηλώνονται με την εγκατάλειψη της εφηβείας. (περισσότερα…)

*

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΑΡΑΣΛΙΑ

~.~

Στο μυθιστόρημα Η Δίκη του Φραντς Κάφκα, ο ήρωας Γιόζεφ Κ. συλλαμβάνεται χωρίς να ξέρει γιατί, δικάζεται χωρίς να ξέρει γιατί και καταδικάζεται χωρίς να ξέρει γιατί. Σε όλη τη διάρκεια της δίωξής του προσπαθεί να καταλάβει ποιο είναι το αόρατο δικαστήριο που διέταξε τη σύλληψή του και ποιο είναι το έγκλημα που διέπραξε. Στο τέλος, δυο μαυροντυμένοι άνδρες οδηγούν τον Γιόζεφ Κ. σε ένα λατομείο έξω από την πόλη και τον εκτελούν. «Σαν το σκυλί» είναι τα τελευταία λόγια του μυθιστορηματικού ήρωα που αβοήθητος από θεούς και ανθρώπους δολοφονείται χωρίς εξήγηση από μια εξουσία αόρατη, σκοτεινή, απάνθρωπη.

«Σαν τα σκυλιά» δολοφονούνται στις μέρες μας αναρίθμητοι άνθρωποι σε κάθε γωνιά του κόσμου. Με όπλα ή με βόμβες, με εμβόλια ή με τρένα, πολύτιμα σώματα κάθε ηλικίας πέφτουν νεκρά, σκοτωμένα από ορατές και αόρατες εξουσίες. Νέοι άνθρωποι εξοντώνονται μαζικά αφήνοντας πίσω τους αγαπημένα πρόσωπα να πολεμούν για δικαιοσύνη και δικαίωση σε έναν κόσμο όπου η δικαιοσύνη είναι σχετική και η εξουσία απόλυτη, αδίστακτη, απεχθής και ικανή για τα πάντα: ακόμα και για να μεταμορφώσει τους δολοφόνους σε δικαστές και τους δικαστές σε δολοφόνους.

Ολόκληρο το έργο του Κάφκα (αινιγματικό και με πολλαπλές ερμηνείες) είναι εξαιρετικά επίκαιρο για τη φύση και τους μηχανισμούς του Νόμου μέσα στο γενικότερο πλαίσιο των συστημάτων εξουσίας. Μπορούμε να έχουμε πίστη στο Νόμο και ειδικότερα στους φύλακές του; Και αν δεν μπορούμε, «ποιος θα μας φυλάξει από τους φύλακες;» (Γιουβενάλης).

Στις μέρες μας το παραπάνω ερώτημα αποκτά αγωνιώδεις διαστάσεις. Καθώς η λεγόμενη «δικτατορία της εκτελεστικής εξουσίας» τείνει να γίνει πρότυπο διακυβέρνησης και οι δικαστικές εξουσίες είναι ανήμπορες να διαφυλάξουν την τήρηση του Νόμου, ποια εμπιστοσύνη μπορεί να έχει ο πολίτης στη λειτουργία της δικαιοσύνης και που αλλού να προσφύγει όταν οι ίδιοι οι φύλακες της έννομης τάξης γίνονται μαριονέτες στα χέρια πλουτοκρατών και τυράννων αφήνοντας κάθε λογής άνομα συμφέροντα και εγκληματικές οργανώσεις να γίνουν δομικό και ρυθμιστικό στοιχείο του συστήματος;

«Αν η εποχή μας δικαιολογεί τόσο εύκολα το έγκλημα, είναι γιατί υπάρχει η αδιαφορία για τη ζωή, που χαρακτηρίζει τον μηδενισμό» έγραφε ο Καμύ στα μέσα του περασμένου αιώνα. Στις μέρες μας, αυτή η αδιαφορία για τη ζωή είναι διάχυτη. Ένας νέος μηδενισμός σαρώνει όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και πολιτικής ιεραρχίας. Από την καθημερινή βία των ανηλίκων με ξυλοδαρμούς και ταπεινώσεις μέχρι τα τερατώδη εγκλήματα της εξουσίας, η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής προκαλεί οργή και αμηχανία.

Οργισμένοι και αμήχανοι παρακολουθούμε σε καθημερινή βάση ένα φριχτό «ρεπερτόριο» τραγωδιών και εγκλημάτων. Με τι να εξοργιστείς περισσότερο; Με την ατιμωρησία και τη συγκάλυψη της μαζικής δολοφονίας 57 ανθρώπων στα τρένα του θανάτου; Με το ρεσιτάλ υποκρισίας των εκπροσώπων της εκτελεστικής και της δικαστικής εξουσίας; Με τις χιλιάδες έρευνες και τις επίσημες ομολογίες για τα εμβόλια του κορωνοϊού που διαφήμισαν και επέβαλλαν οι κυβερνήσεις, η ιατρική κοινότητα και τα συστημικά ΜΜΕ λέγοντας διαρκώς ψέματα και εξαπατώντας έναν ολόκληρο λαό και έναν ολόκληρο πλανήτη; Με τους αναρίθμητους καθημερινούς θανάτους νέων ανθρώπων που πέφτουν ξαφνικά και δεν ξανασηκώνονται; Ή με τη διαπλοκή και τη διαφθορά που έχουν μολύνει όλα σχεδόν τα επίπεδα της κρατικής διοίκησης; Ανήμποροι και αμήχανοι, χωρίς ίχνος εμπιστοσύνης στους κρίσιμους θεσμούς του κράτους (δικαιοσύνη, υγεία, ασφάλεια) εναποθέτουμε τις ελπίδες μας σε αφηρημένες μεταφυσικές τιμωρίες και σε απελπισμένες ευχές: είθε η δικαιοσύνη της ζωής να συντρίψει της αδικίας το κεφάλι.

Όμως, «Απ’ τα τσακάλια, δε γλιτώνεις με ευχές και παρακάλια» (Βάρναλης). Τα τσακάλια της εξουσίας, έχοντας επιβάλλει την αυτοεξαίρεσή τους από το Νόμο συνεχίζουν ακάθεκτα τις απρέπειες και τα εγκλήματά τους. (περισσότερα…)

*

του OSKAR LAFONTAINE

~.~

Η τρομοκρατία και ο πόλεμος δεν μπορεί να αποτελούν μέσα άσκησης πολιτικής. Η αρχή αυτή οφείλει να ισχύει απαρέγκλιτα. Μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, στη διάρκεια δείπνου δημοσιογράφων στην Ουάσιγκτον, ακούστηκαν πολυάριθμες δηλώσεις συμπαράστασης. Ο καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς αποφάνθηκε: «Η βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατία. Αποφασίζουμε με πλειοψηφίες, όχι με τα όπλα». Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε την επίθεση «απαράδεκτη» και προσέθεσε: «Η βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατία. Διαβεβαιώνω τον Ντόναλντ Τραμπ για την αμέριστη υποστήριξή μου». Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ τόνισε: «Κάθε επίθεση κατά δημοκρατικών θεσμών ή κατά της ελευθερίας του Τύπου πρέπει να καταδικάζεται με τον αυστηρότερο τρόπο». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η βία δεν έχει καμία θέση στην πολιτική.

Οι δηλώσεις αυτές ηχούν κενές, αν ληφθεί υπόψη η στήριξη που παρέχεται στην τρομοκρατική πολιτική της Ουάσιγκτον και στους πολέμους της που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Η, κατ’ εντολήν Τραμπ, δολοφονία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, καθώς και μελών της ιρανικής ηγεσίας, από τους Ευρωπαίους εγκρίθηκε στην πράξη σχεδόν ομοφώνως: «Συμφωνούμε ότι αυτό το φρικτό καθεστώς στην Τεχεράνη πρέπει να εξαλειφθεί», δήλωνε τότε ο καγκελάριος Μερτς, ο οποίος μέχρι σήμερα διατηρεί ανοικτή για τον επιθετικό πόλεμο του Τραμπ, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, την αμερικανική αεροπορική βάση του Ράμσταϊν στο Παλατινάτο. Από έναν τέτοιο καγκελάριο δεν μπορεί να αναμένεται εξωτερική πολιτική προσανατολισμένη στα γερμανικά συμφέροντα. Αντιθέτως, ο Μερτς στηρίζει την Ουκρανία με ολοένα μεγαλύτερα χρηματικά ποσά, παρότι αυτή ευθύνεται για την καταστροφή του σημαντικότερου ενεργειακού μας αγωγού, του Nord Stream. Εξίσου απίθανη προδιαγράφεται η προοπτική ειρήνης με έναν πρόεδρο των ΗΠΑ που τους τελευταίους μήνες έχει διατάξει τον βομβαρδισμό τουλάχιστον επτά χωρών.

Προσωπικά, είχα θεωρήσει την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ως το μικρότερο κακό, διότι, όπως πολλοί πολίτες στις Ηνωμένες Πολιτείες, είχα κουραστεί από την υποκρισία των Μπιλ Κλίντον, Μπαράκ Ομπάμα, Τζο Μπάιντεν και του περιβάλλοντός τους. Το ότι ο Νεοϋορκέζος μεγιστάνας είναι άνθρωπος προκλητικά διεφθαρμένος, ότι πλουτίζει και εξυπηρετεί τους δισεκατομμυριούχους φίλους του, ήταν γνωστό και αναμενόμενο· όμως και οι Κλίντον και ο Μπάιντεν υπήρξαν εξίσου διεφθαρμένοι και ευνόησαν τους δικούς τους.

Ο Κλίντον απέρριψε τις προτάσεις που είχα υποβάλει, ως υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, για τη ρύθμιση των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών, επειδή «τη χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας την είχε αναλάβει η Γουώλ Στρητ». Οι πρόεδροι του Δημοκρατικού Κόμματος διεξήγαν τους πολέμους τους δήθεν στο όνομα της ελευθερίας και της δημοκρατίας· στην πραγματικότητα, όμως, επρόκειτο πάντοτε για διεκδίκηση ισχύος, σφαίρες επιρροής, πρώτες ύλες και αγορές.

Ο Τραμπ υποσχέθηκε στους ψηφοφόρους του να τερματίσει αυτούς τους «ανόητους και ατέρμονους» πολέμους. Ελπίζαμε, συνεπώς, ότι θα έφερνε επιτέλους ειρήνη στην Ουκρανία. Είχε δηλώσει δημοσίως ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς υπήρξε η κύρια αιτία του πολέμου αυτού, αφήνοντας να εννοηθεί ότι προτίθεται να λάβει υπόψη τα συμφέροντα ασφαλείας της Ρωσίας. Ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, είχε μάλιστα παραδεχθεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί πόλεμο δι’ αντιπροσώπων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας.

Οι διαπραγματεύσεις για την ειρήνευση της Ουκρανίας ξεκίνησαν, υπ’ αυτές τις προϋποθέσεις, με ευνοϊκές προοπτικές, αλλά οι Ευρωπαίοι προέβαλαν αντιρρήσεις. Διατύπωσαν μη ρεαλιστικές απαιτήσεις και αποδέχθηκαν ότι οι ΗΠΑ αποσύρονταν ολοένα και περισσότερο από τον πόλεμο που η ίδια η Ουάσιγκτον είχε προκαλέσει. Πλέον, ο Τραμπ φαίνεται να έχει απολέσει πλήρως το ενδιαφέρον του για την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι καλούνται να διαχειριστούν μόνοι τους την κατάσταση. Ο παράλογος αυτός πόλεμος θα συνεχιστεί χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ, έως ότου οι ευρωπαϊκές χώρες —και ιδίως η Γερμανία— εξαντληθούν οικονομικά. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~ 

 «Έχουμε καταλάβει εδώ και καιρό ότι ο Πρόεδρος Τραμπ διαθέτει ένα αποδιοργανωμένο μυαλό και μια χαοτική προσωπικότητα. Αυτό που έχουν αναδείξει οι τελευταίοι μήνες, και ιδιαίτερα οι τελευταίες εβδομάδες, είναι ότι οι παθολογίες του προέδρου είχαν καταρρακτώδεις επιπτώσεις εντός της διοίκησής του. Η μεγαλομανία, η παρορμητικότητα, η ασυνέπεια και η πλήρης αποστασιοποίηση του Τραμπ από την πραγματικότητα έχουν γίνει κρατική πολιτική. Έχουν εγκατασταθεί στην αμερικανική διοίκηση. Έχουν θεσμοθετηθεί.»

Jonathan Rauch – Peter Wehner,
«The Trump Administration Is in a Psychotic State»,
NEW YORK TIMES, 10.4.2026

Το βιβλίο Μάζα και Εξουσία^[1] (Masse und Macht, 1960) αποτελεί το κορυφαίο δοκίμιο του νομπελίστα Ελίας Κανέττι, το οποίο ολοκλήρωσε μετά από έρευνα δεκαετιών. Στο βιβλίο αυτό, ο Κανέττι αναλύει τη δυναμική της ομαδοποίησης και της μαζοποίησης των ανθρώπινων κοινωνιών καθώς και τη φύση της εξουσίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση του, ο άνθρωπος έχει έναν έμφυτο φόβο για το «άγγιγμα» του ξένου. Η μαζοποίηση είναι η μόνη κατάσταση όπου αυτός ο φόβος εξαφανίζεται, καθώς όλα τα διαφορετικά άτομα αποβάλλουν τις διαφορές τους και αισθάνονται σαν ένα ενιαίο σώμα χρησιμοποιώντας ως μέσο την «εκφόρτιση» (Entladung). Τα παραπάνω χαρακτηρίζουν τη φύση της μάζας.

Ευρισκόμενες σε αυτή την κατάσταση οι μάζες επιδιώκουν τη συνεχή αύξηση τους, θέλουν πάντα να μεγαλώνουν και δεν αναγνωρίζουν τα φυσικά όρια στην ανάπτυξή τους: την ισότητα, η οποία λειτουργεί ως λυτρωτική κατάσταση απέναντι στον «φόβο της επαφής» που αισθάνεται το άτομο στην καθημερινότητα, την πυκνότητα δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η μέγιστη δυνατή συσπείρωση ώστε να μην υπάρχει κενό ανάμεσα στα μέλη της, και τον προσανατολισμό προς έναν στόχο ή μια κατεύθυνση για να διατηρήσει τη συνοχή της και να αποφύγει την αποσύνθεση. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά προσδιορίζουν την ορμή της μάζας. Κεντρικό σημείο στην ορμή της μάζας είναι η εκφόρτιση. Πρόκειται για τη στιγμή που όλα τα άτομα που την αποτελούν αποβάλλουν τις διαφορές τους και αισθάνονται ως ένα ενιαίο σώμα. Χωρίς αυτή την εκφόρτιση, η μάζα δεν μπορεί να υπάρξει στην πλήρη, δυναμική της μορφή.

Στη συνέχεια ο Κανέττι, συνδέει την εξουσία με το ένστικτο της επιβίωσης. Ο «Επιζών» είναι αυτός που στέκεται όρθιος ανάμεσα στους νεκρούς, και αυτή η στιγμή αποτελεί την αρχέγονη μορφή της εξουσίας. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά των Ντελέζ- Γκουατταρί^[2] στην ταινία Λώρενς της Αραβίας (1962) του Ντέηβιντ Λιν, και συγκεκριμένα στην σκηνή που διαδραματίζεται μετά την κατάληψη της Άκαμπα: «Το βράδυ, ύστερα από τη μάχη, ο ταγματάρχης Λώρενς ξαπλώνει στη σειρά τα νέα γυμνά πτώματα πάνω στο συμπαγές σώμα της ερήμου». Η στιγμή της επιβίωσης αποτελεί την γενεσιουργό αιτία της εξουσίας.  Η εξουσία γεννιέται από τη στιγμή που κάποιος στέκεται όρθιος ανάμεσα σε νεκρούς. Ο ηγέτης αισθάνεται ανώτερος επειδή εκείνος επέζησε ενώ άλλοι χάθηκαν. Αυτή η «στιγμή του επιζώντος» είναι η απόλυτη ηδονή της εξουσίας. Όμως, για τον Κανέττι η φύση της εξουσίας είναι παρανοϊκή. Στη συνέχεια της σκηνής που αναφέρθηκε παραπάνω, ο σκηνοθέτης δείχνει ότι ο Λώρενς βρίσκεται σε μια κατάσταση ψυχολογικής κατάρρευσης και εσωτερικής σύγκρουσης, έχοντας έρθει αντιμέτωπος με τη βία του πολέμου. Η διάταξη των πτωμάτων με μια σχεδόν «τελετουργική» ή «αισθητική» τάξη υπογραμμίζει την αποξένωσή του από την πραγματικότητα και την αρχόμενη ψύχωση ή την εμμονή του με την εικόνα του ως «μεσσία» ή «τιμωρού». Για τον Κανέττι η φύση της εξουσίας είναι παρανοϊκή! Αυτή η μετατροπή στο σκεπτικό του, ακολουθεί την ακόλουθη ψυχολογική διαδρομή. (περισσότερα…)