*
Πτώση ή βήμα σταθερό: Για το Ρέκβιεμ του Δημήτρη Παπαϊωάννου
*
του ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΑΚΗ
~.~
Ρέκβιεμ για το τέλος ενός έρωτα. Ο λόγος εδώ για την παράσταση του Δημήτρη Παπαϊωάννου, με τη μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη, που τον Ιανουάριο του ’26 αναβίωσε στην κεντρική σκηνή της Λυρικής. Έχουν περάσει μια τριανταριά χρόνια απ’ όταν το έργο παρουσιάστηκε στο παλιό εργοστάσιο της ΔΕΗ στο Μοσχάτο· ήταν η εποχή πριν τα GPS και το να εντοπίσεις τον χώρο απαιτούσε ψάξιμο και υπομονή, όπως παρατηρεί ο Δημήτρης Παπανικολάου (του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης) στο κείμενό του για το πρόγραμμα της παράστασης. Και δεν ήταν απλώς και μόνο η εποχή η δίχως GPS και διαδίκτυο – ήταν και η εποχή της κρίσης του AIDS. Κι αυτό σήμαινε δύο πράγματα έκτοτε πολύ γνωστά: αφενός, εκατόμβες (αντρών) ομοφυλόφιλων· αφετέρου, έναν δημόσιο λόγο που συχνά στιγμάτιζε την ομοφυλοφιλία σαν μια πρακτική, έξη και ταυτότητα η οποία επέσυρε τη… θεία τιμωρία. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ρέκβιεμ του Παπαϊωάννου παρουσιάστηκε τότε ως μέρος ενός διπτύχου, με τον γενικό τίτλο Ενός λεπτού σιγή, ακολουθούμενο από τα Τραγούδια της αμαρτίας, του Χατζιδάκι σε ποίηση Χριστιανόπουλου. Λοιπόν, τα τραγούδια του Χατζιδάκι πραγματεύονταν προγραμματικά το θέμα της ομοφυλοφιλίας, ενώ στην παράσταση του Παπαϊωάννου τα αντρικά κορμιά μάχονταν κόντρα στο θανατικό, όπως εξηγεί ο ίδιος στον Κοσμά Βίδο στο ένθετο του Βήματος (11 Ιαν. ’26).
Στην ίδια συνέντευξη, και πλησιάζοντας πια το γήρας, ο Παπαϊωάννου λέει ότι τον ενδιαφέρει η ιδέα του αρχείου, ο αναστοχασμός των παλιών του έργων και η επιλογή ορισμένων προκειμένου αυτά να παρουσιαστούν, εκ νέου, στο σημερινό πολιτιστικό περιβάλλον. Έρχομαι λοιπόν στο ερώτημα: πώς βλέπει κανείς το Ρέκβιεμ για το τέλος ενός έρωτα σήμερα; Αφενός, το συμφραζόμενο της κρίσης του AIDS έχει ατονίσει ως υγειονομική απειλή και ως κοινωνικό επίδικο. Αφετέρου, τα Τραγούδια της αμαρτίας έχουν αφαιρεθεί ως καλλιτεχνικό συμφραζόμενο: δηλαδή το Ρέκβιεμ παίχτηκε μόνο του – μια περφόρμανς διάρκειας μόλις σαράντα λεπτών. Ας μην ξεχνάμε κιόλας ότι η κουλτούρα της απελευθέρωσης και της επιτρεπτικότητας έχει, σε αρκετά μεγάλο βαθμό, αποστιγματίσει την ομοφυλοφιλία ως ταυτότητα, ειδικά μεταξύ των μεσαίων και ανώτερων μορφωτικών και οικονομικών στρωμάτων, που κατά κανόνα συρρέουν στις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις υψηλού πρεστίζ. Με άλλα λόγια, πώς είδαμε το Ρέκβιεμ σήμερα, στα άνετα καθίσματα της Λυρικής και όχι στο παλιό εκείνο εργοστάσιο της ΔΕΗ; (Σημειωτέον ότι η ΔΕΗ είναι μεγάλος χορηγός της εκδήλωσης.) (περισσότερα…)
Alain de Benoist, «Το θέαμα της τραμπικής Δεξιάς στην Ευρώπη είναι αποκαρδιωτικό»
*
Επανεκλεγείς στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ανέκτησε μόνο την εξουσία αλλά επιτάχυνε μια ιστορική ρήξη που είχε ήδη ξεκινήσει κατά την πρώτη του θητεία. Μέσα σε λίγους μήνες, οι αποφάσεις του έχουν κλονίσει τα θεμέλια της διεθνούς τάξης που καθιερώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, προκαλώντας σοκ και άρνηση, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Στρατηγική αποσύνδεση από τη Γηραιά Ήπειρο, αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ, εγκατάλειψη της πολυμέρειας και μια απροκάλυπτη επιβεβαίωση της δυναμικής της ισχύος: ο Τραμπισμός 2.0 αγκαλιάζει πλέον το τέλος των ηθικών ψευδαισθήσεων που δομούσαν τη «συλλογική Δύση». Για τον Αλαίν ντε Μπενουά, αυτή η ακολουθία σηματοδοτεί πολύ περισσότερα από μια απλή αλλαγή στυλ ή πολιτικού προσωπικού. Σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν πολυπολικό, βάναυσο κόσμο, απογυμνωμένο από την οικουμενιστική ρητορική, όπου η Ευρώπη εμφανίζεται πιο εξαρτημένη και πιο ανυπεράσπιστη από ποτέ. Σε αυτή την εις βάθος συνέντευξη στον Γιαν Βαλερύ και τον ενημερωτικό ιστότοπο Breizh-info.com (27.1.2026), ο Γάλλος φιλόσοφος αναλύει τις συνέπειες της γεωπολιτικής μετατόπισης και τα αδιέξοδα μιας ηπείρου που εξακολουθεί να αρνείται να διδαχθεί από αυτήν.
Μετάφραση Κώστας Χατζηαντωνίου
///
Breizh-info.com: Με ποιους τρόπους η δεύτερη θητεία του Τραμπ σηματοδοτεί μια ακόμη βαθύτερη ρήξη με την παγκόσμια τάξη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο;
Alain de Benoist: Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν ακόμη προετοιμασμένος να ακολουθήσει την πορεία που ακολουθεί αυτή τη στιγμή. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, είχε άφθονο χρόνο να προσδιορίσει τους στόχους του, να βελτιώσει το όραμά του και να αξιολογήσει τον στενό του κύκλο για να καθορίσει σε ποιον μπορούσε πραγματικά να βασιστεί. Μετά την επανεκλογή του, ξεκίνησε μια φρενίτιδα ανακοινώσεων που άφησαν (και εξακολουθούν να αφήνουν) τον υπόλοιπο κόσμο άναυδο. Αυτό οφείλεται κυρίως στην μάλλον ιδιόμορφη προσωπικότητά του. Πάρτε έναν παρανοϊκό, μεγαλομανή ναρκισσιστή, έναν πολιτικό ρήτορα και έναν επιχειρηματικό καρχαρία, ανακατέψτε τα όλα μαζί και έχετε τον Ντόναλντ Τραμπ. Έναν χαρακτήρα κάπου ανάμεσα στον βασιλιά Υμπύ και τον Καλιγούλα.
Η βαθύτερων συνεπειών ρήξη είναι η «αποσύνδεση» μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Μέσα σε λίγους μήνες, ο Τραμπ προκάλεσε κατάρρευση της «συλλογικής Δύσης», υπονόμευσε τα θεμέλια της Ατλαντικής Συμμαχίας και άλλαξε τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου. Τώρα απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ΝΑΤΟ. Ακόμα κι αν πολλοί δεν το συνειδητοποιούν, αυτό είναι ένα πραγματικά ιστορικό γεγονός που θα επηρεάσει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Το να πιστέψει κανείς ότι όλα αυτά θα υποχωρήσουν όταν ο Τραμπ φύγει από τον Λευκό Οίκο θα ήταν λάθος. Μόλις η εμπιστοσύνη διαλυθεί, χρειάζεται αρκετός χρόνος για να επουλωθεί. Ειδικά επειδή, μετά τον Τραμπ, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Τζ. Ντ. Βανς να τον διαδεχθεί. Και ο Βανς συχνά παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος που έχει «όλα τα χαρακτηριστικά του Τραμπ χωρίς κανένα από τα ελαττώματά του». Δεν υπάρχει επιστροφή. (περισσότερα…)
Mary Oliver, Γιά ταξίδια σέ ὄμορφους τόπους
*
Ἀκόμη ψάχνω κάθε μέρα τόν Θεό
κι ἀκόμη τόν ἀνακαλύπτω παντοῦ,
στήν σκόνη, στά παρτέρια τῶν λουλουδιῶν.
Σίγουρα στούς ὠκεανούς,
στά νησιά πού πλαγιάζουν πέρα μακριά
ἤπειροι πάγου, χῶρες ἄμμου
καθεμιά μέ τή δική της σύναξη πλασμάτων
καί τόν Θεό, κάτω ἀπό ὁποιοδήποτε ὄνομα.
Πόσο τέλειο νά βρίσκομαι πάνω σέ ἕνα πλοῖο μέ
ἐκατό ἴσως χρόνια ἀκόμη στό χέρι μου.
Ἀλλά εἶναι ἀργά, γιά ὅλους μας,
καί ἀληθεύει πώς τό μόνο ὑπαρκτό πλοῖο
εἶναι τό πλοῖο ὅπου ὅλοι εἴμαστε πάνω
καίγοντας τόν κόσμο καθώς φεύγουμε.
Μετάφραση Νατάσα Κεσμέτη
***
Ματαιογραφία
*
του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΑΡΑΣΛΙΑ
1
Κάθε φορά που προσπαθώ να γράψω κάτι για το παρελθόν, η μνήμη μου παρουσιάζεται επιλεκτική και διπρόσωπη. Το ένα πρόσωπο είναι καθαρό και ζωντανό, με εικόνες και γεγονότα ζωηρά και ευδιάκριτα. Το άλλο θολό και ομιχλώδες, αναμνήσεις που όσο τις σκαλίζω τόσο περισσότερο απομακρύνονται από την αλήθεια και γίνονται υποθέσεις, ερμηνείες και ερωτήματα. Ειδικά η παιδική μου ηλικία είναι γεμάτη αμφίβολες και αβέβαιες πληροφορίες αλλά και ορισμένα επεισόδια που νοιώθω πως έπαιξαν κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση της ζωής και του χαρακτήρα μου. Οι λίγες σελίδες που ακολουθούν είναι ένας συνδυασμός αυτών των δύο διαστάσεων της μνήμης μου. Είναι επίσης μία από τις πολλές εκδοχές που έγραψα, αυτή που διαισθάνομαι ότι βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια ή έστω ότι περιέχει τις λιγότερες επινοήσεις. Άλλωστε, κάθε απόπειρα εξιστόρησης της ζωής μας είναι λίγο πολύ μια μορφή μυθοπλασίας. Όσο για τον τίτλο – είναι μια λέξη αυθαίρετη, επινοημένη. Ίσως τη δημιούργησα για να προκαλέσω εντύπωση. Ίσως πάλι για να δείξω ότι αυτό το κείμενο είναι εφήμερο, περίπου θνησιγενές. Και στις δύο περιπτώσεις ισχύει το προφανές: αυτό το αφήγημα θα μπορούσε να μην είχε γραφτεί – δεν θα άλλαζε τίποτα.
2
Έχουν περάσει πάνω από είκοσι χρόνια από το τέλος της παιδικής μου ηλικίας και έχω την αίσθηση ότι η πραγματική αφετηρία της ζωής μου δεν ήταν η μέρα που γεννήθηκα αλλά η μέρα που αποφάσισα να παρατήσω το σχολείο. Έβγαλα με χίλιες δυο δυσκολίες το δημοτικό και στα δώδεκα μου η προοπτική να βασανίζομαι για άλλα έξι χρόνια σε γυμνάσιο και λύκειο μου φάνηκε τρομαχτική και ανυπόφορη. Δεν μετάνιωσα ούτε στιγμή και αργότερα, όταν άρχισα να αναλύω και να ερμηνεύω τις αναμνήσεις μου, κατάλαβα ότι με κείνη την απόφαση είχα κάνει ένα κρίσιμο βήμα για να χαράξω τη δική μου αυτόνομη πορεία. Ταυτόχρονα διαπίστωσα ότι δεν με απασχολούσε και πολύ η γνώμη των άλλων και ότι το να αρέσω και να με εκτιμούν δεν ήταν και δεν έγινε ποτέ η βασική μου προτεραιότητα. (περισσότερα…)
Το τάμα του Καλόμαλου
Οι Άγιοι Θεόδωροι της πλατείας Κλαυθμώνος στην Αθήνα, σε χαρακτικό του John Pentland Mahaffy, 1890 (πηγή: Ίδρυμα Λασκαρίδη – Travelogues).
~.~
ΓΡΑΦΕΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ #18
Εκλογή κειμένων-Επιμέλεια στήλης
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΛΛΗΣ
«Καὶ καινὸν οὐδέν, εἰ λαλεῖ σοι καὶ τάφος· ἡ γὰρ γραφὴ κράζοντας οἶδε τοὺς λίθους»: οι στίχοι αυτοί του Θεόδωρου Πρόδρομου, του Βυζαντινού ποιητή του 12ου αιώνα, μας θυμίζουν ότι ο γραπτός λόγος έχει τη δύναμη να κάνει ακόμα και τις πέτρες να μιλούν. Η αρχαιότητα μας κληροδότησε χιλιάδες επιγραφές σε λίθο, με ποικίλο περιεχόμενο. Κατά τους χρόνους της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της κοινώς γνωστής ως Βυζάντιο, ο αριθμός τους μπορεί να μειώθηκε αισθητά, δεν έπαυσαν όμως να είναι παρούσες και δεν υστερούν ούτε ως ιστορικά τεκμήρια, ούτε ως μνημεία της γλώσσας και της λογοτεχνίας της περιόδου. Η μικρή εκλογή που αναπτύσσουμε εδώ, στοχεύει στο να κάνει ευρύτερα γνωστές τις βυζαντινές επιγραφές των μεσαιωνικών χρόνων, μέσα από μια επιλογή κειμένων διαφόρων ειδών, προερχόμενων από διαφορετικές περιοχές της αλλοτινής βασιλείας των Ρωμαίων.
~.~
Το τάμα του Καλόμαλου
Πάνω από σαράντα εκκλησίες υπολογίζεται ότι κτίστηκαν στην Αθήνα κατά τα χρόνια της ακμής του μεσαιωνικού Βυζαντίου, από τον 10ο αιώνα έως το 1204 —χρόνια μεγάλης άνθησης και της ίδιας της πόλης. Τα κτίσματα αυτά ήταν άριστα δείγματα της αρχιτεκτονικής της εποχής τους, με τις ανθρώπινες αναλογίες τους, τη σαφή γεωμετρία, τη ζεστή εναλλαγή πέτρας και τούβλου στο εξωτερικό, το ρυθμικό παιχνίδι των τόξων και τις πολλαπλές στέγες που οδηγούν πυραμιδωτά προς τον τρούλο της κορυφής. Σήμερα σώζονται περίπου δέκα, καθώς ο χρόνος και οι ιστορικές περιπέτειες έλαβαν γενναίο μερίδιο από αυτό το κεφάλαιο της αθηναϊκής κληρονομιάς.
Εύλογα θα διερωτηθεί κανείς, γιατί χρειάζονταν τόσες πολλές εκκλησίες σε μια μικρή περιφερειακή πόλη, ο πληθυσμός της οποίας εκτιμάται ότι δεν ξεπερνούσε μερικές χιλιάδες ψυχών. Την απάντηση θα έδιναν γραπτά κείμενα της εποχής ή οι επιγραφές που υπήρχαν στα ίδια τα κτίσματα· ωστόσο, δεν έχει σωθεί σχεδόν τίποτα τέτοιο. Οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν ότι οι αθηναϊκοί ναοί ήταν στην πλειονότητά τους ιδιωτικοί, ιδρυμένοι από ευκατάστατες οικογένειες που τους συντηρούσαν και τους χρησιμοποιούσαν ως τόπο ταφής. Αυτό υποδεικνύουν μεταξύ άλλων οι βυζαντινές επωνυμίες που διατηρούν ορισμένοι, οι οποίες μάλλον προέρχονται από οικογενειακά ονόματα των ιδρυτών τους: Παναγία Καπνικαρέα, Άγιος Νικόλαος Ραγκαβάς, Σωτήρα του Κοτάκη κ.ά. (περισσότερα…)
Donald Justice, «Το όνομά μου είναι όλα ή κανένα»
*
Προλόγισμα-Μετάφραση Κώστας Μπέης
Γεννημένος στο Μαϊάμι και έχοντας κάνει τις σπουδές του εκεί (εν μέρει με τον συνθέτη Καρλ Ραγκλς), ο Ντόναλντ Τζάστις (1925-2005) επέστρεψε στον γενέθλιο τόπο του το 1982 ως καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Φλώριδας, στο Γκαίινσβιλ. Για πολλά χρόνια δίδαξε στο Εργαστήρι Συγγραφής τής Άιοβας. «Εντρυφώ», λέει ο ομιλητής ενός ποιήματος του Τζάστις, «στις δαψιλές αρνήσεις». Τα εμβληματικά τοπία του είναι γεμάτα με απουσίες – με τα σβησμένα, τα προσωρινά, τα κενωμένα, «ένας τόπος των άλλων και της σιωπής» όπου σπιθίζουν ασταθή ή μισοαπειλητικά σημεία και θαύματα. Κάτω από την ανακλαστική επιφάνειά τους, τα ποιήματά του ανακινούν μνήμες μιας αθωότητας ύπουλα προδομένης. Εάν η ποίηση μπορεί επαρκώς ν’ αποκαλύψει ή ενδεχομένως να λυτρώσει εκείνες τις μνήμες, είναι το ερώτημα που έχει θέσει εξ αρχής, για τον ίδιο και τους αναγνώστες του. Ο μετριοπαθής τόνος του Τζάστις και η σχολαστική τεχνική του κάποτε κρύβουν την τέχνη με την οποία μπορεί ανεπαίσθητα να κάνει το οικείο ξένο. Το πρώτο βιβλίο του Τζάστις κέρδισε το Βραβείο Λαμόντ το 1959. Τα Selected Poems τιμήθηκαν με το Βραβείο Πούλιτζερ το 1980.
~.~
Άντρες στα σαράντα
Άντρες στα σαράντα
Μαθαίνουν να κλείνουν σιγά
Τις πόρτες σε δωμάτια όπου δεν θα
Επανέλθουν.
Καθώς παίρνουν μια ανάσα στο πλατύσκαλο,
Το νιώθουν
Να κινείται κάτω τους τώρα σαν κατάστρωμα πλοίου,
Αν και το κύμα είναι απαλό.
Και βαθιά μες σε καθρέφτες
Ανακαλύπτουν πάλι
Το πρόσωπο του αγοριού που προσπαθεί να δέσει
Του πατέρα τη γραβάτα στα κρυφά (περισσότερα…)
Με οικογένεια
*
του ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΤΣΟΓΙΑΝΝΗ
~.~
Κατά βάθος μια κατανομή των ταινιών θα μπορούσε να είναι αυτές «χωρίς οικογένεια» και εκείνες «με οικογένεια», για να θυμηθούμε μια παιδικόστροφη λογοτεχνία με ευρεία απήχηση. Oι ιστορίες των κινηματογραφικών αφηγήσεων, χονδρικά, πηγαίνουν από τα ενδότερα της οικογενειακής φωλιάς μέχρι το υπαίθριο θύραθεν πεδίο και τα διακυβεύματά του. Κανένα από τα δύο πεδία δεν εγγυάται μια μόνιμη ασφάλεια‒ και άρα οι μεταπτώσεις του είναι δραματουργικά πρόσφορες μέχρι να οδηγήσουν στη λύση της τελικής κάθαρσης. Οπότε, βλέπουμε το ένα να λειτουργεί ως λογικοφανές άλλοθι του άλλου (πώς δ’ ου άλλωστε;): έξω από τους θαλπερούς κόλπους της οικογένειας εγκυμονεί το κακό του κόσμου, ή μήπως οι πνιγηρές αναθυμιάσεις της οικογενειακής εγγύτητας θα μπορούσε να είναι θανατηφόρες;
Συνεπεία των κοινωνικών αλλαγών και της μεταβολής αντιλήψεων ο μοντέρνος κινηματογράφος κλίνει ασμένως προς τη δεύτερη εκδοχή: η οικογένεια είναι ένας τοξικός πόλος, εν δυνάμει παραγωγός παραλυτικών καθηλώσεων, μιμητικής αναπαραγωγής εξουσιαστικών προτύπων και βίας, ένα διά βίου μιμητικό αποτύπωμα σχέσεων εξουσίας και ένας σταθερός διασταθμός της διαιωνισμένης κοινωνικής παθογένειας, ένας αναμεταδότης ιδεολογικής παραγωγής: άρα εγκλωβισμός, τόσο πραγματικός όσο και συμβολικός, γεννητόρων και τέκνων εντός του.
Όλο το παραπάνω φορτίο καλλιεργήθηκε και αξιοποιήθηκε από τον αμερικανικό ιδίως κινηματογράφο και εκτέθηκε «ξεδιάντροπα» στα μάτια ενός κοινού που το βλέπει ή υποσυνείδητα το παραδέχεται ως καθεστηκός δεδομένο, αλλά, αφετέρου, εξακολουθεί να ομνύει στις αξίες της παραδοσιακής ή λιγότερο παραδοσιακής (πατριαρχικής;) οικογένειας. (Ποιος σατανάς μίλησε για την «κοινωνία των αδελφών»…;). (περισσότερα…)
Ποιος ήταν ο Μπράνισλαβ Τεσάνοβιτς;
*
Η σπαρακτική ιστορία του Μπράνισλαβ Τεσάνοβιτς, συγκλόνισε τη Σουηδία όταν η σορός του βρέθηκε μετά από τέσσερα χρόνια μέσα στο διαμέρισμά του, με τα φώτα ακόμα αναμμένα και το ραδιόφωνο να παίζει ακόμα. Ο 78χρονος Σέρβος, ο οποίος ζούσε στη Στοκχόλμη για τέσσερις δεκαετίες, έμεινε στα αζήτητα για τρία χρόνια, οκτώ μήνες και οκτώ ημέρες και του δόθηκε το παρατσούκλι «ο πιο μοναχικός άνθρωπος του κόσμου». (Διαδίκτυο)
~.~
ΜΠΡΑΝΙΣΛΑΒ ΤΕΣΑΝΟΒΙΤΣ
Χρειάστηκαν τρία χρόνια,
οκτώ μήνες και οκτώ ημέρες
για να σβήσουν τα φώτα πού με τύφλωναν
και να κλείσουν επιτέλους το ραδιόφωνο πού έπαιζε.
Κι η όσφρηση άλλη
στην παγωμένη τούτη χώρα λησμόνησε
τη βρώμα πού το πτώμα αναδίδει.
Μου έλειψε το υπαίθριο σκάκι.
Το λάτρεψα.
Κι όμως
κανείς δεν μ’ αναζήτησε
μήτε Βασίλισσα μήτε Βασιλιάς
Άλογο Τρελός ή Πύργος
ούτε κι αυτό ακόμη το φτωχό αδύναμο Πιόνι.
Τόση μοναξιά. Τόση ακατάληπτη μοναξιά
πώς να τη νιώσει η καρδιά κι ο νους να εννοήσει
όχι των άλλων
μα ο χτύπος ο δικός μου της καρδιάς
και του μυαλού μου το γρανάζι; (περισσότερα…)
Ο Τραμπ στο Νταβός
*
του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ
~.~
Ο πρόεδρος Τραμπ εκμεταλλεύθηκε την κεντρική ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός –τόπο προσκυνήματος για τους υποστηρικτές της παγκοσμιοποίησης– την Τετάρτη 21.01.2026 για να ισχυριστεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησαν να προσφέρουν τις αγορές τους και την στρατιωτική τους προστασία στους Ευρωπαίους συμμάχους, τους οποίους χλεύασε ως τζαμπατζήδες. Ορκίστηκε να συνεχίσει τον εμπορικό του πόλεμο. Χαρακτήρισε τους δασμούς ως το τίμημα των εισαγωγών στην αγορά μιας χώρας 300 εκατομμυρίων καταναλωτών (των ΗΠΑ). Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι «Οι Ηνωμένες Πολιτείες κρατούν ολόκληρο τον κόσμο στην επιφάνεια», και ότι «Όλοι εκμεταλλεύτηκαν τις Ηνωμένες Πολιτείες». «We give so much», ανέφερε συγκεκριμένα, «and get so little in return.»
Πρόκειται για πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας! Η κατ’ εξοχήν ιμπεριαλιστική χώρα του 20ού αιώνα με αυτά τα λόγια του Τραμπ παρουσιάζεται ως θύμα εκμετάλλευσης (sic) από τις υπόλοιπες χώρες του πλανήτη!
«Μόνο στο βασίλειο του Μεγάλου Αδελφού οι λέξεις έχουν την αντίθετη σημασία από τη συνηθισμένη, ο σκοπός όμως αυτής της διαστροφής είναι να εξαπατήσει τους αποδέκτες του μηνύματος και επομένως να καταστήσει αδύνατη την κατανόηση αυτού που συμβαίνει πραγματικά και την αμοιβαία επικοινωνία μεταξύ των υπηκόων. (περισσότερα…)
«Μακριά μονάχα!» Τρεις ωδές
*
του ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΡΙΔΗ
~.~
Ωδή υπ. αριθμ. 1
Χτυπάω, χτυπάω, χτυπάω τον σκληρό ρυθμό
μιας μούσας ξένης –έστω προγονικής–
με θάρρος ξεκινώντας πάντα
το ίδιο, χωρίς συντροφιά, ταξίδι.
Με φέρνει πότε σ’ ένδοξα αρχαία νησιά
και πότε στ’ άγρια, στ’ αγαλήνευτα
πελάγη που κανείς δέν ξέρει
ποιές ομορφιές στην οργή-τους κρύβουν.
Μακριά μονάχα! Δέν τις αντέχω πιά
τις ίδιες κάθε μέρα, τις ανιαρές
κουβέντες των ανθρώπων πού ’χουν
θάψει στην άμμο την άγκυρά-τους…
Τον χάρτη ανοίγουν κι όλοι μαζί μιλούν
για πλοία-θηρία, ναύλους κι ασφάλιστρα –
μα των κλειστών-τους οριζόντων
τον αρνητή τον θυμούνται μήπως;
Κι άν σχίσουν οι άνεμοι το πανί-μου, κι άν
γυρίσω μ’ άδεια χέρια – θα βγεί κανείς
ποτέ δακρύζοντας να υμνήσει
το άσκοπο κι όμως ωραίο ταξίδι; (περισσότερα…)
Περί της προελεύσεως του μπακλαβά
*
της ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
~.~
Στον Σωτήρη Δημητρίου,
που μου έδειξε τον τρόπο
Από ό,τι φαίνεται, διαφιλονικούμενο έδαφος στις διμερείς μας σχέσεις δεν υπήρξε μόνο η ποίηση, αλλά και η ζαχαροπλαστική.
Όλα ξεκίνησαν, όταν η Νταίζη έπεσε πάνω σ’ ένα άρθρο επιστημονικής, κατά τα άλλα, κρίσης περιοδικού Νεοελληνικών Σπουδών του εξωτερικού, όπου Τουρκάλα ακαδημαϊκός εγείρει την προβληματική της περί της υβριδοποίησης των εθνικών ταυτοτήτων στην Ευρώπη στην κατ’ αυτήν «αυθαίρετη εθνικοποίηση» του μπακλαβά σε ευρωπαϊκά fora, όπως το Café d’ Εurope, από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η ουσιοκρατία του είδους, σε ένα ευκρινώς αποδομητικό πλαίσιο, μου θυμίζει, πρωτίστως, τον διάλογο που επαναλαμβάνεται σε διαφορετικούς χωροχρόνους, όταν ιθαγενείς των τριών κρατιδίων χρειαστεί να αλλάξουν, περιστασιακά, χώρα:
— Πιάσε έναν ελληνικό.
— E;
— Έναν κυπριακό φέρε μου.
— Tι;
— Έναν τούρκικο!
— Α…
Η αλήθεια είναι πως σε αρχεία του Τοπ Καπί απαντούν συνταγές για τον μπακλαβά, ο οποίος διαδόθηκε, μαζί με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, σε πολλές από τις κατακτηθείσες περιοχές.
Στην τουρκική γλώσσα, μαθαίνω, ο μπακλαβάς έχει δοξαστεί από τη λαϊκή μούσα, περνώντας αβίαστα σε παροιμίες και ιδιωματικές εκφράσεις. Πολλά δε ποιήματα φέρονται να έχουν εμπνευστεί θεματικά από αυτόν.
Ράγισε απόψε η καρδιά
με το μπακλα-α-βαδάκι (περισσότερα…)
