*
Εισαγωγικό σημείωμα – Μετάφραση – Σχόλια
ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ
~.~
Για μια γενική εισαγωγή στη σειρά των μεταφράσεων αυτών του Κώστα Ανδρουλιδάκη από το έργο του Καντ Ανθρωπολογία από άποψη πραγματιστική, ο αναγνώστης ας ανατρέξει σε προηγούμενη ανάρτηση.
Το πλήρες βιβλίο, σε μετάφραση, σχόλια και επίμετρο του Κ. Ανδρουλιδάκη, θα κυκλοφορήσει μέσα στο 2026 από τις εκδόσεις «Εκκρεμές».
///
Ο χαρακτήρας του λαού
Β΄ Μέρος1
Α΄ Μέρος εδώ
3. Ο Ισπανός που κατάγεται από τη μείξη ευρωπαϊκού με αραβικό (νέγρικο2) αίμα δείχνει στη δημόσια και στην ιδιωτική συμπεριφορά του ορισμένη επισημότητα, και ακόμα και ο αγρότης δείχνει την επίγνωση της αξιοπρέπειάς του απέναντι σε ανωτέρους, στους οποίους είναι επίσης νομίμως υπάκουος.- Η ισπανική «grandezza»3 και η μεγαληγορία που απαντά ακόμα και στην καθομιλουμένη γλώσσα τους φανερώνουν ευγενή εθνική υπερηφάνεια. Γι’ αυτό, ο Ισπανός απεχθάνεται εντελώς τη γαλλική οικειότητα που καταντά σε θρασύτητα. Είναι μετρημένος και υπάκουος ολόψυχα στους νόμους, ιδίως σ’ εκείνους της αρχαίας θρησκείας του.- Η σοβαρότητα τούτη δεν τον εμποδίζει όμως να διασκεδάζει σε μέρες ψυχαγωγίας (λ.χ. κατά τη συγκομιδή της σοδειάς του με τραγούδι και χορό), και όταν σε μια καλοκαιρινή βραδιά παίζεται το «fandango»4 δεν λείπουν οι εργάτες, όσοι έχουν τώρα σχόλη, που χορεύουν στους δρόμους με τη μουσική αυτή.- Αυτή είναι η καλή πλευρά του.
Η λιγότερο καλή πλευρά του είναι: δεν μαθαίνει από τους ξένους, δεν ταξιδεύει για να γνωρίσει άλλους λαούς·*5 παραμένει στις επιστήμες μάλλον αιώνες πίσω∙ όντας δύσκολος για κάθε μεταρρύθμιση, είναι υπερήφανος να μπορεί να μην εργάζεται, έχει ρομαντική διάθεση του πνεύματος, όπως αποδεικνύει η ταυρομαχία, ειδεχθής όπως το αλλοτινό Auto da Fe,6 και φανερώνει στο γούστο του καταγωγή εν μέρει εκτός της Ευρώπης.
4) Ο Ιταλός συνενώνει τη γαλλική ζωηρότητα (ευθυμία) με την ισπανική σοβαρότητα (σταθερότητα), ο δε αισθητικός χαρακτήρας του είναι μια καλαισθησία συνδεδεμένη με αψιθυμία, καθώς η θέα από τις Άλπεις του προς τις θελκτικές κοιλάδες προσφέρει υλικό αφ’ ενός για το θάρρος και αφ’ ετέρου για την ήρεμη απόλαυση. Η ιδιοσυγκρασία εδώ δεν είναι ανάμεικτη ούτε ασταθής (διότι άλλως δεν θα δημιουργούσε χαρακτήρα), αλλά αποτελεί μια ψυχική προδιάθεση της αισθητικότητας για το συναίσθημα του υψηλού, ενόσω αυτό είναι συνάμα συμβατό με εκείνο του ωραίου.- Στους μορφασμούς του εκδηλώνεται το ισχυρό παιγνίδι των αισθημάτων του, και το πρόσωπό του είναι εκφραστικό. Οι αγορεύσεις των δικηγόρων τους στις αίθουσες των δικαστηρίων είναι τόσο παθιασμένες, ώστε μοιάζουν με την απαγγελία στο θέατρο.
Όπως ο Γάλλος είναι εξαιρετικός στην καλαισθησία της συνομιλίας, έτσι είναι ο Ιταλός στην καλλιτεχνική καλαισθησία. Ο πρώτος αγαπά περισσότερο τις ιδιωτικές διασκεδάσεις, ο δεύτερος τις δημόσιες: φαντασμαγορικές πομπές, λιτανείες, μεγάλα θεάματα, καρναβάλια, μασκαράτες, τη μεγαλοπρέπεια των δημοσίων κτηρίων, πίνακες σχεδιασμένους με το πινέλο ή ως μωσαϊκό, ρωμαϊκές αρχαιότητες με μεγαλειώδη ρυθμό, για να τα βλέπει αλλά και για να τον βλέπουν στην υψηλή κοινωνία. Επιπλέον όμως (για να μην λησμονούμε βέβαια την ιδιοτέλεια): επινόηση των συναλλαγματικών, των Τραπεζών και της λοταρίας.- Αυτή είναι η καλή πλευρά του: όπως η ελευθερία που επιτρέπουν στον εαυτό τους οι γονδολιέρηδες και οι Lazzaroni 7 απέναντι στους αριστοκράτες.
Η λιγότερη καλή πλευρά τους είναι: ότι, όπως λέει ο Ρουσσώ,8 αγορεύουν σε μεγαλοπρεπείς αίθουσες και κοιμούνται σε φωλιές αρουραίων. Οι «conversazioni» [συνομιλίες] τους μοιάζουν με το Χρηματιστήριο, όπου η κυρία του σπιτιού προσφέρει σε μια μεγάλη συντροφιά κάτι να δοκιμάσουν, ώστε να ανταλλάξουν τα νέα της ημέρας τριγυρνώντας από δω κι από κει, δίχως να χρειάζεται απαραίτητα να είναι φίλοι, και έπειτα δειπνούν για το βράδυ με ένα μικρό επιλεγμένο μέρος από τη συντροφιά αυτή.- Αλλά η κακή πλευρά τους είναι: το ότι τραβάνε μαχαίρι, οι συμμορίτες, η καταφυγή των δολοφόνων σε ιερούς τόπους [άσυλα], το παραμελημένο αξίωμα των δικαστικών και αστυνομικών επιμελητών (sbirro)9 κοκ.· για όλα τούτα δεν ευθύνονται τόσο οι Ρωμαίοι όσο το δικέφαλο πολίτευμά τους.10– Αλλά αυτές είναι κατηγορίες τις οποίες διόλου δεν επιθυμώ να υιοθετήσω και που τις διαδίδουν συνήθως οι Άγγλοι, οι οποίοι δεν εγκρίνουν κανένα άλλο πολίτευμα παρά μόνο το δικό τους. (περισσότερα…)
