*

Επανεκλεγείς στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ανέκτησε μόνο την εξουσία αλλά επιτάχυνε μια ιστορική ρήξη που είχε ήδη ξεκινήσει κατά την πρώτη του θητεία. Μέσα σε λίγους μήνες, οι αποφάσεις του έχουν κλονίσει τα θεμέλια της διεθνούς τάξης που καθιερώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, προκαλώντας σοκ και άρνηση, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Στρατηγική αποσύνδεση από τη Γηραιά Ήπειρο, αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ, εγκατάλειψη της πολυμέρειας και μια απροκάλυπτη επιβεβαίωση της δυναμικής της ισχύος: ο Τραμπισμός 2.0 αγκαλιάζει πλέον το τέλος των ηθικών ψευδαισθήσεων που δομούσαν τη «συλλογική Δύση». Για τον Αλαίν ντε Μπενουά, αυτή η ακολουθία σηματοδοτεί πολύ περισσότερα από μια απλή αλλαγή στυλ ή πολιτικού προσωπικού. Σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν πολυπολικό, βάναυσο κόσμο, απογυμνωμένο από την οικουμενιστική ρητορική, όπου η Ευρώπη εμφανίζεται πιο εξαρτημένη και πιο ανυπεράσπιστη από ποτέ. Σε αυτή την εις βάθος συνέντευξη στον Γιαν Βαλερύ και τον ενημερωτικό ιστότοπο Breizh-info.com (27.1.2026), ο Γάλλος φιλόσοφος αναλύει τις συνέπειες της γεωπολιτικής μετατόπισης και τα αδιέξοδα μιας ηπείρου που εξακολουθεί να αρνείται να διδαχθεί από αυτήν.

Μετάφραση Κώστας Χατζηαντωνίου

///

Breizh-info.com: Με ποιους τρόπους η δεύτερη θητεία του Τραμπ σηματοδοτεί μια ακόμη βαθύτερη ρήξη με την παγκόσμια τάξη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο;

Alain de Benoist: Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν ακόμη προετοιμασμένος να ακολουθήσει την πορεία που ακολουθεί αυτή τη στιγμή. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, είχε άφθονο χρόνο να προσδιορίσει τους στόχους του, να βελτιώσει το όραμά του και να αξιολογήσει τον στενό του κύκλο για να καθορίσει σε ποιον μπορούσε πραγματικά να βασιστεί. Μετά την επανεκλογή του, ξεκίνησε μια φρενίτιδα ανακοινώσεων που άφησαν (και εξακολουθούν να αφήνουν) τον υπόλοιπο κόσμο άναυδο. Αυτό οφείλεται κυρίως στην μάλλον ιδιόμορφη προσωπικότητά του. Πάρτε έναν παρανοϊκό, μεγαλομανή ναρκισσιστή, έναν πολιτικό ρήτορα και έναν επιχειρηματικό καρχαρία, ανακατέψτε τα όλα μαζί και έχετε τον Ντόναλντ Τραμπ. Έναν χαρακτήρα κάπου ανάμεσα στον βασιλιά Υμπύ και τον Καλιγούλα.

Η βαθύτερων συνεπειών ρήξη είναι η «αποσύνδεση» μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Μέσα σε λίγους μήνες, ο Τραμπ προκάλεσε κατάρρευση της «συλλογικής Δύσης», υπονόμευσε τα θεμέλια της Ατλαντικής Συμμαχίας και άλλαξε τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου. Τώρα απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ΝΑΤΟ. Ακόμα κι αν πολλοί δεν το συνειδητοποιούν, αυτό είναι ένα πραγματικά ιστορικό γεγονός που θα επηρεάσει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Το να πιστέψει κανείς ότι όλα αυτά θα υποχωρήσουν όταν ο Τραμπ φύγει από τον Λευκό Οίκο θα ήταν λάθος. Μόλις η εμπιστοσύνη διαλυθεί, χρειάζεται αρκετός χρόνος για να επουλωθεί. Ειδικά επειδή, μετά τον Τραμπ, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Τζ. Ντ. Βανς να τον διαδεχθεί. Και ο Βανς συχνά παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος που έχει «όλα τα χαρακτηριστικά του Τραμπ χωρίς κανένα από τα ελαττώματά του». Δεν υπάρχει επιστροφή. (περισσότερα…)

*

Λ Ε Ξ Ι Σ Ω Μ Α Τ Α
γράφει η
Αντωνία Γουναροπούλου

~.~

Να λες το ανείπωτο, να αμφισβητείς το αδιαμφισβήτητο – το πείραμα του UATX

Μέσα στα χρόνια, η άλωση των πιο καταξιωμένων αμερικανικών πανεπιστημίων από τις διάφορες πρακτικές της κουλτούρας της ακύρωσης έχει γεννήσει αντιδράσεις και πρωτοβουλίες εκ μέρους πολλών διανοουμένων που παραμένουν πάντα φιλελεύθεροι στις αρχές τους και δημοκρατικοί στις πεποιθήσεις τους. Είτε ανήκουν στον συντηρητικό χώρο είτε στον παραδοσιακό προοδευτικό, τους ενώνει μια βαθιά ριζωμένη πίστη σε κλασικές αρχές τoυ φιλελευθερισμού, όπως είναι ο σεβασμός των ατομικών δικαιωμάτων και της ελευθερίας της έκφρασης. Το 2021, όταν αναγγέλθηκε η ίδρυση του Πανεπιστημίου του Ώστιν στο Τέξας (University of Austin in Texas – UATX), το οποίο φέτος διανύει το δεύτερο έτος της λειτουργίας του, φάνηκε να δημιουργεί ένα έντονα ποθούμενο αντίπαλο δέος στην ανελευθερία και το κλίμα φόβου που είχε επιβάλει ο αριστερογενής γουοκισμός. Η λογοκρισία και αυτολογοκρισία φοιτητών και διδακτικού προσωπικού υπό τον φόβο διοικητικών, ακαδημαϊκών, αλλά και κοινωνικών ποινών, η γιγάντωση μιας βαθιά πολιτικοποιημένης γραφειοκρατίας εντός των πανεπιστημίων που στοχεύει ακριβώς στην αστυνόμευση και στην επιβολή ποινών,[1] οι κατάφωρες αδικίες των μεθόδων πρόσληψης καθηγητών και εισαγωγής φοιτητών που γεννά η άδικη εφαρμογή πολιτικών θετικών διακρίσεων – όλα αυτά οδήγησαν μια ομάδα καταξιωμένων ακαδημαϊκών και ερευνητών να γυρίσουν την πλάτη τους στα ήδη υπάρχοντα πανεπιστήμια, και δη σε αυτά της Ivy League, τα οποία θεώρησαν ότι είχαν αποτύχει να προστατέψουν τις απολύτως αναγκαίες προϋποθέσεις παραγωγής και μετάδοσης της γνώσης, και να ιδρύσουν κάτι εντελώς διαφορετικό. «Δεν μπορούμε να περιμένουμε μέχρι να διορθωθούν τα πανεπιστήμια. Γι’ αυτό ξεκινάμε ένα καινούργιο» δήλωσε τον Αύγουστο του 2021 ο Πάνο Κανέλος, πρώτος πρύτανης του νεοσύστατου πανεπιστημίου.[2] Οι θέσεις που εξέφραζε σε αυτό το αναγγελτήριο, και καταγγελτικό, κείμενο σε γενικές γραμμές εξέφραζαν όλους όσοι εκείνη την εποχή ήρθαν να στελεχώσουν το διδακτικό προσωπικό και τη συμβουλευτική επιτροπή του ιδρύματος. Άμεσα ή έμμεσα, όλοι είχαν βιώσει τις αντιδημοκρατικές και αντιπαιδαγωγικές συνέπειες που είχε η κατάλυση της ελευθερίας της έκφρασης, η φίμωση και η ολοένα μεγαλύτερη ιδεολογική μονοφωνία στα πανεπιστήμια, και μοιράζονταν την ίδια αγωνία με τον Πάνο Κανέλος: (περισσότερα…)

*

ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ & ΠΑΡΑΜΟΝΙΜΑ | 01:26
Καιρικά σχόλια από τον ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Κούβα, Βενεζουέλα, Ιράν, Ιράκ, Λιβύη, Συρία, παντού και πάντα η ίδια ιστορία. Χώρες, συχνά πανάρχαιες, εξουθενωμένες από τόσους αιώνες αρπακτικού ιμπεριαλισμού: ταπεινωμένες, λεηλατημένες, καθημαγμένες… Πού κάποια στιγμή,  αναστυλώνονται στα πόδια τους και με θυσίες πανάκριβες και με σημαία ευκαιρίας όποια (τον «σοσιαλισμό», τον «ισλαμισμό», τον «εθνικισμό») αποτινάσσουν από πάνω τους τον ζυγό: το ’59, το ’79, το ’98. Για να πιαστούν αμέσως μετά στη μέγκενη των πιο σκληρών εκβιασμών από τους φιλέκδικους πρώην δυνάστες τους, να διχαστούν εσωτερικά, και βαλλόμενες από αισχρή ομοβροντία κυρώσεων και βάρβαρων αποκλεισμών να διολισθήσουν εκ νέου στον αυταρχισμό, στα δόντια νέων αρπακτικών καθεστώτων, ημεδαπών ετούτη τη φορά. Από τον καιρό των Μακκαβαίων και του αγώνα της εβραϊκής ανεξαρτησίας κατά των Σελευκιδών τουλάχιστον, κρατάει αυτή η  ιστορία. Και κρύβει πάντα το πρόσωπό της πίσω από κάθε λογής μάσκες: νεωτεριστές κατά ευσεβών, θεοκράτες κατά κοσμοπολιτών, επαναστάτες κατά εθελοδούλων.

Στο Ιράν βλέπουμε σήμερα το πιο πρόσφατο επεισόδιό της. Ο αποχαυνωμένος δυτικόφιλος, αραγμένος στον βαθουλό του καναπέ βλέπει στις εκεί ταραχές, την ένδοξη σάγα των παρδαλών Επαναστάσεων και Ανοίξεων, που μπορεί να σώριασαν σε ερείπια τόσες και τόσες χώρες, εκείνος όμως έως σήμερα δεν έχει πάρει μυρωδιά τι πράγματι προκάλεσαν στους δυστυχείς λαούς που τις υπέστησαν. Οπτασιάζεται δε ότι οι εικόνες που του δείχνουν κατά το δοκούν οι συστημικοί χειριστές του είναι όλες πούρες και αγνές, και ότι οι αντιπολιτευόμενοι, από την ειρηνίστρια Ματσάδο ώς τον επίδοξο νέο Σάχη, είναι άνθρωποι σοβαροί και όχι μαριονέτες βολικές των Αμερικανών, καθ’ όλα ξεπουλημένες στα ξένα συμφέροντα.

Ο μπετοναρισμένος αντιδυτικός πάλι, στο μένος του το αντιμπεριαλιστικό, δεν εννοεί να δει τι σόι καθεστώτα είχανε φτιάξει αυτοί οι μαδούροι και οι μπααθιστές και οι μουλάδες που χειροκροτεί, με τι φόρο βαρβαρότητας και αίματος οικοδομήθηκε και το δικό τους κράτος.

Εχει μίτο αυτός ο λαβύρινθος; Φοβάμαι πως όχι. Ο Μινώταυρός του είναι όμως δεδομένος και –ας λεν τα λαλίστατα ΜΜΕ– δεν είναι ο ντόπιος δεσποτισμός. Οι Ιρανοί και οι Βενεζολάνοι έχουν κάθε δικαίωμα να ελευθερώσουν τις πατρίδες τους από την αθλιότητα. Θα είναι δώρο άδωρο όμως, άμα το τίμημα θα ’ναι παρόμοιο με εκείνο που πλήρωσαν οι Ιρακινοί, οι Λίβυοι και οι Σύροι. Ας κάνουν πέρα τους βαλτούς, ας κλείσουν τ’ αυτιά τους στους πράκτορες και στους βασιλίσκους. Οι αρχηγέτες των ελεύθερων εθνών, ο Σιμόν Μπολιβάρ και ο Μωχάμεντ Μοσαντέκ, ας είναι οι οδηγοί τους. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

~.~

Θα ήταν φαινόμενο κωμικό αν δεν αφορούσε τόσο άμεσα τη ζωή μας. Μιλώ για τη στρατηγική παράλυση της ευρωπαϊκής ηγεσίας παρά τα αλλεπάλληλα ραπίσματα του πιο αυθεντικού εκπροσώπου του αμερικανικού ήθους. Οι διακηρύξεις αλληλεγγύης προς τη Δανία, τα δειλά αντίμετρα, οι τελετουργικές δηλώσεις περί σεβασμού της κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης των εθνών (στον αρκτικό κύκλο και τις ουκρανικές πεδιάδες τουλάχιστον), ελάχιστα καλύπτουν την σκληρή πραγματικότητα: η Ευρώπη δεν διαθέτει ούτε τα στρατιωτικά μέσα, ούτε την πολιτική βούληση να αντιμετωπίσει κατά μέτωπον τον Αμερικανό προστάτη της. Όλοι γνωρίζουν ότι την κρίσιμη στιγμή, η Γροιλανδία θα κείται μακράν. Όμως το γεγονός είναι αδιαμφισβήτητο. Η Ευρώπη μετά από ογδόντα χρόνια βρίσκεται πάλι σε ένα γεωπολιτικό σημείο καμπής και το ζήτημα της Γροιλανδίας, καταδεικνύει περίτρανα αυτό που όλοι φοβούνται να πουν: η Ευρώπη δεν είναι εταίρος, αλλά ικέτης. Πώς φτάσαμε όμως ως εδώ; Γιατί καλή και άγια η οργή για τη χυδαιότητα του Ντόναλντ Τραμπ (παρότι μόλις πριν από λίγους μήνες η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «πούλησε» την απόλυτη ταπείνωση ως μια καλή εμπορική συμφωνία), όμως αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει συγχωροχάρτι για όσους που επί δεκαετίες έχτιζαν μια χωρίς ηθικές αρχές ευδαιμονιστική γραφειοκρατία που τώρα έντρομη πασχίζει να σώσει το σαρκίο της.

Ήδη από τη δεκαετία του 1990, αρκετοί αναλυτές προέβλεπαν την εξάντληση της Ατλαντικής συμμαχίας, όχι λόγω κάποιας ιδεολογικής σύγκρουσης, αλλά λόγω της σταδιακής απόκλισης στρατηγικών συμφερόντων. Το ζήτημα της Γροιλανδίας είναι απλώς η κορωνίδα αυτής της απόκλισης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συλλογίζονται πλέον με ημισφαιρικούς- ηπειρωτικούς όρους, ενώ η Ευρώπη παραμένει παγιδευμένη σε ένα κανονιστικό και διαδικαστικό πλαίσιο. Τι κι αν κάποιοι είχαν προειδοποιήσει, με αξιοσημείωτη πρωιμότητα, για την θεμελιωδώς ασύμμετρη φύση της διατλαντικής σχέσης, ορίζοντας τον ατλαντισμό ως μορφή στρατηγικής και ψυχικής αποξένωσης; Η γραφειοκρατία των Βρυξελλών νόμιζε (με το αζημίωτο φυσικά δι’ εαυτήν) πως η Ευρώπη ήταν σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ η Ευρώπη γινόταν όλο και υποδεέστερη περιφέρεια της αμερικανικής αυτοκρατορίας. Τώρα, μετά από δεκαετίες αμυντικής αβελτηρίας, τεχνολογικής εξάρτησης και πολιτισμικής αμερικανοποίησης, (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

~.~

Για τον σημερινό φιλελεύθερο (κεντροδεξιάς ή κεντροαριστερής κοπής, αδιάφορο), τα δικαιώματα είναι οντότητες μεταφυσικές. Μπορεί επί το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας να ήταν εντελώς ἀγνωστα, ή και αδιανόητα ακόμη, όμως άπαξ και «κατακτηθούν», θεωρούνται απαρασάλευτα. Υπερισχύουν και αυτής της δημοκρατίας: ακόμη και η λαϊκή βούληση δεν δικαιούται να τα ακυρώσει. Ακόμη και ο δημόσιος διάλογος γι’ αυτά θεωρείται σκανδαλώδης.

Φυσικά, η ιστορία γέμει από «κατακτήσεις» που ποδοπατήθηκαν αδιάφορα από τον νέο κυρίαρχο. Αν αύριο μεθαύριο διαμορφωθεί πλειοψηφία πρόθυμη να απαγορεύσει εκ νέου τις αμβλώσεις λ.χ. (ή την οπλοκατοχή, την ελευθεροτυπία, τη χοιροτροφία, την εργασία τις Κυριακές και τις αργίες κ.ο.κ.), καμιά επίκληση ιερού και απαρασάλευτου δικαιώματος δεν πρόκειται να την αποτρέψει. Το αντίθετο: «δικαίωμα» πλέον θα λογίζεται το αντίθετο του νυν ισχύοντος.

Σε κάθε περίπτωση, η «συζήτηση» περί αμβλώσεων όπως γίνεται σήμερα, είναι περί όνου σκιάς. Κανένας ποινικός νόμος δεν μπορεί να αποτρέψει ουσιωδώς την εφαρμογή μιας πρακτικής όσο αυτοί που την υποστηρίζουν υπερισχύουν κοινωνικά και ιδεολογικά. Άλλωστε, ούτε η απόφαση του αμερικανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου είχε κάποια σοβαρή επίπτωση στον αριθμό των αμβλώσεων στις ΗΠΑ, παρά τη μελοδραματικότητα των αντιδράσεων ένθεν κακείθεν.

Έχουμε να κάνουμε επομένως με ένα ζήτημα πρωτίστως συμβολικό, τουτέστιν πρακτικώς ανεπίλυτο. Όσοι το προτάσσουν, το κάνουν μάλιστα ακριβώς για αυτόν τον λόγο: για να αποτρέψουν την όποια συννενόηση και να μαντρώσουν τους οπαδούς τους. (Οι αντιδράσεις των κομμάτων, ιδίως του κυβερνώντος, στις δηλώσεις Καρυστιανού είναι χαρακτηριστικές).

Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι άλλο. Πόσο πιθανόν είναι η σημερινή αντίληψή μας για το επιτρεπτό ή το ανεπίτρεπτο των αμβλώσεων να μεταβληθεί δραστικά στο ορατό μέλλον; (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Εδώ και αρκετό καιρό, ένα ερώτημα αντηχεί στις κυβερνήσεις των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών (και όχι μόνο): «Προς τα πού βαδίζει η Γερμανία;». Τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν με σαφήνεια ότι έχουμε να κάνουμε με έναν ριζικό αναπροσδιορισμό της ισορροπίας δυνάμεων στη Γηραιά Ήπειρο. Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ως φωτοαντίγραφο, αλλά μετεξελισσόμενη, και μάλιστα προς επίρρωση της ετερογένειας των σκοπών της.

Το Βερολίνο βιώνει αυτή τη στιγμή μια στρατηγική επανάσταση, η οποία προετοιμάζεται εδώ και πάνω από μια δεκαετία και επιταχύνεται δραματικά μετά την έναρξη της ρωσικής «Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης» στην Ουκρανία. Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, αυτή η μετατόπιση θα αναδιαμορφώσει την παρουσία της Γερμανίας και τον ρόλο της στον κόσμο. Τουλάχιστον αυτό θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο. Ο επανεξοπλισμός αποτελεί τον πυρήνα αυτού που τολμώ να ονομάσω ως «γερμανική επανάσταση». Για να κατανοήσουμε τη μελλοντική στρατηγική διαμόρφωση της χώρας, δεν αρκεί να απαριθμήσουμε τα τεράστια κεφάλαια που διέθεσε το Βερολίνο για την Bundeswehr τους τελευταίους μήνες, τις προγραμματισμένες αγορές ή τις ηχηρές δηλώσεις του καγκελάριου Φρήντριχ Μερτς και άλλων υπουργών της κυβέρνησής του. Οι αριθμοί, όσο σημαντικοί κι αν είναι, μόνο επιφανειακά μας αποκαλύπτουν την πραγματικότητα. Το ζήτημα στην ουσία του είναι πολιτισμικό, και όχι απλώς υλικό^[1].

Η Γερμανία έχει αναγνωρίσει επίσημα τη στρατιωτική ισχύ ως τον αποφασιστικό παράγοντα για την αναγέννησή της και την αύξηση της ισχύος της. Σήμερα, παντού στο Βερολίνο γίνεται παραδεκτό με ασυνήθιστη ειλικρίνεια ότι οι ακρογωνιαίοι λίθοι πάντω στους οποίους οι Γερμανοί στήριζαν την ευημερία τους για πάνω από τριάντα χρόνια έχουν καταρρεύσει: το ευρώ, η φτηνή ρωσική ενέργεια και οι μεταρρυθμίσεις Σραίντερ δεν μπορούν να συνεισφέρουν πια στην οικονομική ισχύ της Γερμανίας. Μια νέα ερμηνεία κερδίζει έδαφος: η πραγματική εναλλακτική λύση στην παρακμή είναι να επαναπροσδιοριστεί η σχέση με τις αμυντικές δαπάνες και τον ρόλο της στρατιωτικής ισχύος. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Η «κατάσταση εξαίρεσης» ή «έκτακτης ανάγκης» είναι μια έννοια που συνδέεται με τον Καρλ Σμιτ^[1]. Συνδεδεμένη με την έννοια αυτή είναι η έννοια της κυριαρχίας. Σύμφωνα με την ανάλυση του Σμιτ, «κυρίαρχος είναι όποιος αποφασίζει για την κατάσταση εξαίρεσης»^[2]. Τη θέση αυτή που στη σμιτιανή ανάγνωση αφορά κατά βάση στην πολιτική διαδικασία, ο Αγκάμπεν^[3], την επεκτείνει σύμφωνα με τη δικιά του προβληματική περί βιοπολιτικής και γυμνής ζωής:

«Η άμεση βιοπολιτική σημασία της κατάστασης εξαίρεσης ως αρχετυπικής δομής στην οποία το δίκαιο εμπερικλείει το έμβιο ον μέσω της ίδιας του της αναστολής αναδεικνύεται σαφώς με τη στρατιωτική διαταγή (military order) που εξέδωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στις 13 Νοεμβρίου 2001. Σύμφωνα με αυτή, νομιμοποιείται η «αόριστη κράτηση» (indefinite detention) και η παραπομπή σε δίκη από «στρατιωτικές επιτροπές» (military commissions) –για να μη συγχέονται με τα στρατοδικεία που προβλέπονται από το δίκαιο του πολέμου– των μη πολιτών οι οποίοι θεωρούνται ύποπτοι για συμμετοχή σε τρομοκρατικές ενέργειες… Η καινοτομία της «διαταγής» του προέδρου Μπους του Νεώτερου έγκειται στο γεγονός ότι απογυμνώνει το άτομο από κάθε νομική υπόσταση, δημιουργώντας έτσι μια οντότητα που δεν μπορεί ούτε να κατονομαστεί ούτε να κατηγοριοποιηθεί νομικά»^[4].

Βασικό χαρακτηριστικό του πλέγματος των διεθνών σχέσεων είναι η παράξενη σχέση μεταξύ της ύπαρξης και απουσίας νόμου, μεταξύ νόμου και ανομίας. (περισσότερα…)

 *

του ΣΩΤΗΡΗ ΓΟΥΝΕΛΑ

~.~

Υπάρχει ένα δοκίμιο του Ζήσιμου Λορεντζάτου με τίτλο «Χωρομετρήσεις» και υπότιτλο «Τρισάγιο σε τρεις ποιητές» (δες Μελέτες, β΄ τόμος, Δόμος 1994, σ. 357-388). Οι ποιητές είναι ο Αττίλα Γιόζεφ, ο Όσιπ Μαντελστάμ, και η Άννα Αχμάτοβα. Αρχίζοντας, και προτού καταπιαστεί με τις περιπτώσεις τους, σχολιάζει:

«Μας έχουν ζαλίσει το κεφάλι μας. Όλοι ανεβασμένοι σε σανίδια διαφημίζουν τα αγαθά τους, διαλαλούν την πραμάτεια τους, φωτογραφίζονται προσωπικά ή ομαδικά, στα γραφεία τους ή παραταγμένοι σε εξέδρες, και στη μεγάλη ιστορική επέτειο –όλοι γιορτάζουν κάποια ιστορική επέτειο– […] βλέπουμε να παρελαύνουν από κάτω στοιχημένα:

5.800.000 τουφέκια και καραμπίνες,
102.000 οπλοπολυβόλα,
28.000 ολμοβόλα,
53.0000 πεδινά και βαριά πυροβόλα.»

Η αναφορά προέρχεται από την «Θριαμβευτική Παρέλαση» του ασυμπλήρωτου Κοριολανού του Έλιοτ. Βρίσκω το κείμενο άκρως επίκαιρο καθώς η παρούσα περίοδος του πλανήτη σημαδεύεται από συζητήσεις και προετοιμασίες για θηριώδεις εξοπλισμούς και για πιθανότητα πυρηνικού πολέμου. Ο Λορεντζάτος πιο κάτω τα βάζει με τις πολιτικές ιδεολογίες και με αυτούς που τις καλλιεργούν (αν όχι τις επιβάλλουν) και με όλους όσοι κατά την ρήση του Πασκάλ «πέφτουν έξω τόσο περισσότερο επικίνδυνα, όσο ακολουθούν ο καθένας μια δικιά του αλήθεια». Τα βάζει ακόμη με την «μεγαλεπίβουλη ιστορία» (που την θεωρεί αφαίρεση) όπως και με την «ανθρωπότητα» (άλλη αφαίρεση) γιατί τον ενδιαφέρει ο συγκεκριμένος άνθρωπος με σάρκα και οστά. Γράφει: (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

~.~

Σαράντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται σε λίγες μέρες από την επίσημη εισδοχή της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ, τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση. Τρεις υποσχέσεις είχαν λάβει οι Έλληνες, τρεις θετικές εξελίξεις προσδοκούσαν από την ένταξή τους το 1981. Η πρώτη ήταν η βελτίωση του βιοτικού τους επιπέδου, η ενδυνάμωση της οικονομίας και των εισοδημάτων. Η δεύτερη, η στήριξη της διεθνούς θέσης της χώρας, ιδίως έναντι του αναθεωρητισμού της Τουρκίας, που ελάχιστα χρόνια πριν είχε καταλάβει τη βόρεια Κύπρο. Τέλος, αίτημα αυτονόητο αφού οι μνήμες της Χούντας ήταν ακόμη νωπές, οι Έλληνες προσδοκούσαν την εμπέδωση του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Και οι τρεις αυτές προσδοκίες αποδείχτηκαν φρούδες. Οικονομικά, η Ελλάδα είναι σήμερα πολύ φτωχότερη από το 1981, συγκρινόμενη με τις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες. Τότε ήμασταν πιο εύποροι από τους Ισπανούς λ.χ., πολύ πιο ευκατάστατοι από τους Πορτογάλους, ενώ απείχαμε παρασάγγες από τις, κομμουνιστικές ακόμη, χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Σήμερα, οι μετρήσεις μάς φέρνουν έσχατους σε αγοραστική δύναμη, κυριολεκτικά στον πάτο. Και αυτό δεν είναι το μόνο. Το 1981 είχαμε ακόμη ισχυρή αγροτική παραγωγή, αξιόλογη βιομηχανία, ελάχιστο δημόσιο χρέος. Σήμερα είμαστε μια καταχρεωμένη χώρα εξαρτημένη από την μονοκαλλιέργεια του τουρισμού.

Ανάλογα ισχύουν για την ασφάλεια της χώρας. Από το 1981 και εντεύθεν, οι τουρκικές διεκδικήσεις όχι μόνο δεν ανασχέθηκαν, αλλά γιγαντώθηκαν κιόλας, φέρνοντάς μας στα πρόθυρα του πολέμου τουλάχιστον τρεις φορές. Η μεν Κύπρος μπήκε και αυτή στην Ένωση, ωστόσο αυτό δεν παρενόχλησε καθόλου την ερωτοτροπία των εταίρων μας με την Άγκυρα. Εμείς υποχρεωθήκαμε να πάρουμε πίσω κάθε βέτο και ένσταση σχετική με τις ευρωτουρκικές σχέσεις, οι Τούρκοι δεν εξαναγκάστηκαν στην παραμικρή υποχώρηση. Στην πράξη, οι ευρωπαϊκοί θεσμικοί μηχανισμοί (τελευταίο παράδειγμα τα επιχειρούμενα, έστω, περί ευρωάμυνας) έγιναν προνομιακό πεδίο της γείτονος διά των οποίων ενισχύουν την πίεση που μας ασκούν. (περισσότερα…)

*

(Επειδή φαίνεται να ανοίγει και πάλι η συζήτηση για το άρθρο 86 του Συντάγματος)

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Στην αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία, οι γραφές «παρανόμων»^[1] και «νόμον μὴ ἐπιτήδειον θεῖναι» –ένδικα μέσα δημοσίου δικαίου, όπως θα λέγαμε σήμερα– είχαν μεγάλη σπουδαιότητα, κα­θώς αποτελούσαν προληπτικές και συγχρόνως κα­τασταλτικές εγγυήσεις τηρήσεως του πολιτεύματος και εκδικάζονταν από το δικα­στήριο της Ηλιαίας. Αυτή που μας ενδιαφέρει σήμερα είναι η δεύτερη.

Η γραφή «νόμον μή ἐπιτήδειον θεῖναι»^[2] ήταν ένδικο μέσο του δημοσίου δικαίου ασκούμενο εναντίον της θεσπίσεως ασύμφορου νόμου, δηλαδή νόμου που θα μπο­ρούσε να βλάψει (ή είχε βλάψει) τα συμφέροντα της πόλεως. Η δια­φορά της γραφής αυτής από την «γραφὴν παρανόμων» συνίστατο στο ότι αφορούσε μόνον νόμους, όχι ψηφίσματα.

Η προσωπική ευθύνη του εισηγητή και των αξιωματούχων που διηύθυναν τις εργασίες της Εκκλησίας ούτε ατονούσαν ούτε μετριαζόταν επειδή ο λαός είχε επιψηφίσει την πρόταση. Δεν διαρκούσε όμως και στο διηνεκές. Ένα χρόνο μετά την υποβολή της πρότασης (ή την ψήφισή της) έπαυε να υπάρχει.

Οι ποινές επί καταδίκης έφταναν έως τον θάνατο. Πάντως η γραφή «νόμον μὴ ἐπιτήδειον θεῖναι» έπρεπε, για να έχει ποινικές συνέπειες, να ασκηθεί μέσα σε προθεσμία ενός έτους από την ψήφιση του νόμου. Η απειλή της μερικής ατιμίας πρέπει να λειτούργησε και να έκανε ορισμένους πιο προσεκτικούς στις εισηγήσεις τους.^[3] (περισσότερα…)