Συντάκτης: L'apprendista

Άγνωστος, Ημερολόγιον Εγκλεισμού [24/11/1980-27/1/1981] (1/2)

(Διανύοντας πρωτόγνωρες ἡμέρες, ἡμέρες καραντίνας καὶ ὑποχρεωτικοῦ ἐγκλεισμοῦ, θυμηθήκαμε τὴν ἱστορία ἑνὸς Ἀγνώστου τινός, ὁ ὁποῖος κατέγραψε στὸ Ἡμερολόγιόν του τὴν ἐμπειρία τοῦ ἐγκλεισμοῦ του. Τὴν ἱστορία αὐτὴ μετέγραψε, ἐπιμελήθηκε καὶ παρουσίασε στὸ περιοδικό Πλανόδιον (τχ. 25, Ἰούνιος 1997), ὁ Γιάννης Πατίλης μαζὶ μὲ τὴν Μάρω Τριανταφύλλου, κι’ ἐμεῖς τὴν ἀναδημοσιεύουμε, ἐπιθυμῶντας νὰ ἀναδείξουμε ἐπίσης τὸ στοιχεῖο ἐκεῖνο ποὺ τονίζεται στὸ προλογικὸ σημείωμα τοῦ Πλανοδίου: τὸν ἱδρυματικὸ χαρακτήρα τῆς σύγχρονης ἰδιωτικότητας, ὁ ὁποῖος φαίνεται νὰ ἐντείνεται ἀκόμη περισσότερο τοῦτες τὶς μέρες, μὲ μιὰν ὡστόσο σημαντικὴ διαφοροποίηση. Ὁ ἀπρόσωπος χαρακτήρας τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀγνώστου, φαίνεται ὅτι στὴν ἐποχὴ τῶν Μέσων Κοινωνικῆς Δικτύωσης ἐνδύεται πλέον μιὰ σκληρὰ προσωπικὴ καὶ παράλληλα ἀλλοτριωμένη ἐκδοχή, ἡ ὁποία φέρνει στὴν ἐπιφάνεια νευρώσεις, ἀγκυλώσεις καὶ ἄλλες παθογένειες, καλὰ κρυμμένες μέσα στὶς πολλὲς καὶ βολικὲς συνάφειες τοῦ κόσμου. Ἐλπίζοντας ἡ κατάσταση αὐτὴ νὰ περάσῃ τὸ συντομότερο δυνατόν, ἀφήνοντας ὅσα λιγοτερα γίνεται τραύματα στὸν κοινωνικὸ ἱστό, ἂς περάσουμε στὴν ἀνάγνωση αὐτοῦ τοῦ ὁπωσδήποτε ἐνδιαφέροντος κειμένου, σὰν ἕναν φόρο τιμῆς στὸ Πλανόδιον καὶ τὶς πάντοτε πρωτοποριακές του δημοσιεύσεις)

«Ν.Π.»

01-Imerologion_Egkleismoy

02-Imerologion_Egkleismoy (περισσότερα…)

Νέοι ποιητές ενός νέου αιώνα |54. Άγγελος Αλαφρός

ΔΙΑΡΚΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ 2000-2020

Ποιά ἡ ποίηση τοῦ 21ου αἰώνα καὶ ποιοί οἱ ποιητές της; Χιλιάδες ποιητικὲς συλλογές, εἴτε τυπωμένες ἀπὸ ἐπώνυμους οἴκους εἴτε αὐτοεκδόσεις, ἑκατοντάδων ἢ καὶ χιλιάδων ποιητῶν ποὺ ἀναζητοῦν τὴν θέση τους στὴν Νεοελληνικὴ Λογοτεχνία. Τί μένει ὅμως καὶ τί περνάει ἀπὸ τὴν κρησάρα τῆς κριτικῆς; Τί ἐπιβιώνει –ἢ ἔστω, τί φαίνεται ὅτι μπορεῖ νὰ ἐπιβιώσει– στὴν μνήμη τῆς ἀναγνωστικῆς κοινότητας;

Ἀποπειρώμενο μιὰν ἀπάντηση στὰ παραπάνω, τὸ Νέο Πλανόδιον ἐγκαινιάζει τὴν ἑβδομαδιαία στήλη ‘‘Νέοι ποιητὲς ἑνὸς νέου αἰώνα. Διαρκὴς ποιητικὴ ἀνθολογία 2000-2020’’. Γιὰ διάστημα δύο ἐτῶν καὶ ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὸν Φεβρουάριο τοῦ 2019, θὰ ἀνθολογοῦνται κάθε ἑβδομάδα ἕνα ἢ περισσότερα ποίηματα ἑνός/μιᾶς συγγραφέα, ποὺ θὰ πληροῦν δύο προϋποθέσεις: θὰ εἶναι α) δημοσιευμένα μετὰ τὸ 2000, καὶ β) γραμμένα ἀπὸ ποιήτριες ἢ ποιητὲς 45 ἐτῶν καὶ νεώτερους, γεννημένους δηλαδὴ ἀπὸ τό –σημαδιακό– 1974 καὶ ἑξῆς. (περισσότερα…)

ένα γαρύφαλλο μικρό, ένα γαρυφαλλάκι…

ένα γαρύφαλλο μικρό, ένα γαρυφαλλάκι…

(και έστω εις μνήμην)

του ΗΛΙΑ ΜΑΛΕΒΙΤΗ

MiniCarnation-Pink_CloseUp_Temp_350_2c4728e4Όλα ξεκίνησαν από το γνωστό ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ για τον Μπελογιάννη (Ο άνθρωπος με το γαρούφαλο). Πριν από καιρό με ρώτησε ένας φίλος αν ήξερα τον μεταφραστή αυτού του ποιήματος στα ελληνικά. Γιατί ενώ η μετάφραση αποδίδεται από διάφορους στον Γιάννη Ρίτσο, ο ίδιος δεν το δηλώνει πουθενά αλλά ούτε και το συμπεριλαμβάνει στον τόμο με τις μεταφράσεις του των ποιημάτων του Χικμέτ (εκδ. Κέδρος). Κι έτσι άρχισε η έρευνα, διαδικτυακή καταρχάς και, γρήγορα, μια σύντομη αναφορά εντός παρενθέσεως στο τέλος του ποιήματος που συνάντησα σε ορισμένες ιστοσελίδες, με οδήγησε και προς την (οριστική αλλά φευ κι ανολοκλήρωτη, όπως θα φανεί) λύση του αινίγματος. Ας παραθέσω πρώτα όμως το ποίημα όπως είχε ολόκληρο πρωτοδημοσιευτεί:

Ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸ γαρούφαλο

 

Ἔχω ἀπάνω στὸ τραπέζι μου
τὴ φωτογραφία τοῦ ἀνθρώπου
μὲ το ἄσπρο γαρούφαλο
ποὺ τὸν ντουφέκισαν
στὸ μισοσκόταδο
πρὶν απ’ τὴν αὐγή,
κάτω ἀπ᾿ τὸ φῶς τῶν προβολέων. (περισσότερα…)

K.X., Εις Τσιόδραν

Otto_Dix-Bildnis_Robert-Koch

ΕΙΣ ΤΣΙΟΔΡΑΝ

Αν μ’ ένα δάκρυ φτάνει να φυτρώσει,
αν μ’ ένα τσάκισμα που τρεμοπαίζει
στη βέβαιη φωνή σου, ―«Μη νυχτώσει,
Θεέ μου· το παιδί Σου ας μην προδώσει
το μυστικό που του εμπιστεύθης· τώρα
μονάχα δύναμη κι αγάπη στείλε»―
αν φτάνει από τα χείλη σου να πέφτουν
λέξεις και πράξεις σαν βροχή, ―κι αλήθεια,
θε’ νά’ ρθει αυτές τις μέρες η δροσιά της―
αν φτάνει από τα σπίτια να ξεσπάσει
μια μουσική σαν άγρια καταιγίδα,
γιατί είναι γλέντι κι ο καημός μ’ εσένα·

αν, λέω, φτάνει κι αν αρκεί, τότε και μόνον τότε…

[K.X.]


[Πίνακας: Otto Dix, Dr. Hans Koch (1921)] 

Γράμμα από το Παρίσι

From Paris with Love

 Σουηδική Εστία, 12 Μαρτίου 2020

Δεν έχω καλή διάθεση. Είναι Πέμπτη κι ανακοινώνουν πως από Δευτέρα τα πανεπιστήμια και τα σχολεία κλείνουν.

Ρωτάω την υπεύθυνή μου αν θα κάνει μάθημα αύριο, έχω να κάνω παρουσίαση για ένα σύγχρονο μπαλέτο. Μου λέει πως δεν υπάρχει αμφιβολία. Ξέρω πως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αύριο θα μιλώ σε άδεια τάξη, όπως και γίνεται.

Σορβόννη, 13 Μαρτίου 2020

Με το τέλος του μαθήματος κατευθύνομαι προς τις τουαλέτες και συναντώ όλες τις λιγοστές συμφοιτήτριές μου εκεί, παράξενο. Φυσούν τη μύτη τους, πλένουν τα χέρια τους, συζητάνε για λίγο πριν πουν καλό σαββατοκύριακο κουράγιο. Απευθείας μετά το μάθημα βγαίνω από την Σορβόννη από την έξοδο της Σεν-Ζακ, κατεβαίνω την οδό Σουφλό, διασχίζω τον Κήπο του Λουξεμβούργου[1], οδός Φλερούς και οδός Μαντάμ ακριβώς μετά.

Περιμένω ανάμεσα σε γονείς με ελαφριές ρυτίδες και άλλες μπέιμπι-σίτερ· όλοι κρατούν κομπότ[2] μήλου ή μπαγκέτες με κομμάτια σοκολάτας[3] για το απογευματινό[4] των παιδιών. Τα μαθήματα θα γίνονται κανονικά μέσω ίντερνετ. Αντιστοίχως οι γονείς θα δουλεύουν από το σπίτι με μέιλ και τηλεδιασκέψεις. Μερικοί παραπονιούνται για το πώς θα κάνουν και τα δύο συγχρόνως. Κάποιος άλλος λέει πως η εταιρία όπου δουλεύει δεν θα κλείσει τελείως τα γραφεία της οπότε σκέφτεται να πηγαίνει να δουλεύει εκεί τώρα που δεν θα είναι κανένας άλλος εκεί.

[22-03-2020] Parisi_Koronoios-1

Περπάτησα περίπου μία ώρα για να πάω στο πανεπιστήμιο για να αποφύγω το μετρό αλλά το βράδυ κάπως το κρύο με κρυώνει και αποφασίζω να πάρω την τέταρτη γραμμή. Δεν θα κρατηθώ από πουθενά, σκέφτομαι, με αποτέλεσμα να κάνω και μια βουτιά μέσα στο βαγόνι όταν το όχημα σταματά απότομα μέσα στο σκοτάδι. Καλά ως εδώ; Πολύ καλά.

Μέτρα καραντίνας δεν έχουν ανακοινωθεί, υπάρχει μια ανέμελη διάθεση, γιατί δεν κάνουμε κάτι όλοι μαζί;

Σουηδική Εστία, 14 Μαρτίου 2020

Ξημερώνει Σάββατο κι έχει λιακάδα. Κοιτάω από το παράθυρο και το πάρκο είναι τίγκα στον κόσμο. Απέναντι ακριβώς είναι το Πάρκο Μονσουρί[5] και δεν θέλω να φανταστώ πόσοι είχαν την ιδέα να πάνε εκεί, γιατί στο κάτω-κάτω ο ιός δεν κολλάει έξω, στον καθαρό αέρα. Παραμένω μέσα παρότι όλος ο όροφος έχει ήδη κατεβεί, για να τρέξουν, για να κάνουν ψώνια, για να χαρούν τον ήλιο. Ο γείτονάς μου μας ανακοινώνει ανέμελα πως μπερδεύτηκε και πήρε δύο κιλά χταπόδι από την αγορά, προτείνει κοινό δείπνο. Όλοι είμαστε ενθουσιώδεις. Ας αφήσουμε για λίγο στην άκρη τον ιό κι ας φάμε χταπόδι και ας πιούμε το ωραίο λευκό κρασί που πρόλαβα να παγώσω στην κατάψυξη.

Σουηδική Εστία, 15 Μαρτίου

Την Κυριακή έχει και πάλι συννεφιά, αρχίζουν να μας ενημερώνουν πως τα μέτρα θα είναι πιο αυστηρά σε όλη την Σιτέ Υνιβεριστέρ[6]. Απαγορεύεται να χρησιμοποιούμε την κουζίνα πάνω από τρία άτομα μαζί, το ίδιο και τους υπόλοιπους χώρους. Όχι πολλή κοινωνικοποίηση. Απομακρυνθείτε ο ένας από τον άλλον.

Είναι κάπως θλιμμένα και με ένταση τα πράγματα το πρωί. Συζητώ με μερικούς του ορόφου μου που είναι πιο ψύχραιμοι. Λείπουν άτομα από τον όροφο, κάποιος βάζει τα κλάματα. Έχουμε και μια πρόσκληση από τον τέταρτο όροφο για βραδιά πίτσας που εκκρεμεί. Κοιτάμε τις μισοάδειες κούπες του καφέ προβληματισμένοι. Τι καλύτερο από μια πίτσα με καλή παρέα;

Τελικά ο τέταρτος όροφος έχει κι αυτός αγχωθεί με τα νέα μέτρα της Σιτέ κι αποφασίζει πως είναι σώφρον να φάμε χωρισμένοι σε ομάδες των τεσσάρων. Ήμουν η μόνη που δεν πήγε, το επόμενο πρωί, πολλοί με ρωτάνε αν το έκανα λόγω του ιού. Λίγο πολύ, ναι. Αλλά και γιατί η μπύρα έχει καλύτερη γεύση όταν την πίνω στο δωμάτιό μου χωρίς συζητήσεις περί κορωνοϊού.

Σουηδική Εστία, 16 Μαρτίου 2020

Ο Μακρόν ανακοινώνει πως πρέπει να περιοριστούμε στο σπίτι από το οποίο βγαίνουμε μόνο για τα απαραίτητα: ψώνια, βόλτα τον σκύλο-μινιατούρα, φουτίνγκ[7] και για να κολλήσουμε κάποιον, εννοώ, και για επίσκεψη σε γιατρό. Μαζεύω τα απαραίτητα: δυο μπουκάλια κρασί, μια μεγάλη μπύρα, βιβλία (μεταξύ άλλων παίρνω τα Για τον Πόνο των Άλλων της Ζόνταγκ, Ducks, Newburyport της Λούσι Έλλμανν, Wittgensteins Mistress του Ντέιβιντ Μάρκσον, The Colossus of New York του Κόλσον Ουάιντχεντ, Fiction et Diction του Ζεράρ Ζενέτ και το Με το Φως του Λύκου Επανέρχονται της Ζυράννας Ζατέλη), τρόφιμα, κάρτες, διαβατήριο και έτοιμη. Πάω να μείνω μαζί με την αδερφή μου που μένει στο 5ο διαμέρισμα. Την κατάλληλη χρονιά αποφάσισε να κάνει Εράσμους.

[22-03-2020] Parisi_Koronoios-2

Οδός Μουφτάρ, 17 Μαρτίου jusqu’à nouvelle ordre [8]

Από εδώ και πέρα η ζωή μας είναι κάπως σταθερή. Το πρωί ξυπνάμε στο μικρό μας ενυδρείο, χαζεύουμε, μαγειρεύουμε μεσημεριανό, τρώμε και πίνουμε τσάι, διαβάζουμε λίγο. Ανιχνεύουμε για τυχόν εξωγήινους στην εσωτερική και μη προσβάσιμη αυλή. Μετά το βράδυ βλέπω ταινίες. Μέχρι τώρα έχω δει τη Δασκάλα Πιάνου του Χάνεκε, το The Help, το Ας Περιμένουν οι Γυναίκες του Τσιώλη, την Αλίκη στις Πόλεις του Βέντερς. Σήμερα, Κυριακή, θα δω τον Θίασο του Αγγελόπουλου. Από αύριο, Δευτέρα, θα το ρίξω στο θέατρο. Αν δεν πέσει η ιστοσελίδα του Θεάτρου Πορεία σκοπεύω να δω όλες τις παραστάσεις. Παράλληλα διαβάζω την Ποιητική του Χώρου του Μπασελάρ σε πι-ντι-εφ.

Αποφεύγω να σκέφτομαι τα νούμερα. Οι άνθρωποι εδώ δεν θέλουν να πιστέψουν αυτό που τους λένε. Πριν λίγες μέρες μια φίλη μου μού πρότεινε να πάω για χαλαρό σαββατοκύριακο στο σπίτι της δίπλα στην θάλασσα, να ξεσκάσω. Αρνήθηκα ευγενικά. Μου έδωσε νέα για το γηραιό ζευγάρι που μένει δίπλα της. Όλα καλά, μου λέει, τίποτα το σοβαρό. Μονάχα τον ογδοντάχρονο σύζυγο τον πήραν στο νοσοκομείο, λέει, γιατί είχε μια βρογχίτιδα που επέμενε, λέει. Δεν ήθελα να την αγχώσω. Σήμερα μου είπε πως τελικά ο παππούς είχε κορωνοϊό και καλύτερα που δεν πήγαμε.

Προσπαθώ να εξιχνιάσω το μυστήριο, είναι άραγε ένα κακό αστείο όλο αυτό; Υπάρχουν εξωγήινοι στην εσωτερική αυλή; Θα πιώ κρασιά στον Σηκουάνα όταν τελειώσω όλο αυτό; Πότε θα τελειώσει; Θα προλάβω να δω την έκθεση της Ούλα Βον Μπράτενμπουργκ στο Παλαί ντε Τοκυό; Θα αποφασίσω να διαβάσω για την διπλωματική μου; Αρκούμαι σε αυτές τις φλύαρες και επιφανειακές απορίες κι αποφεύγω να σκέφτομαι τα νούμερα.

ΜΥΡΤΩ ΧΑΡΒΑΛΙΑ


[1] Για να διασχίσω τον Κήπο του Λουξεμβούργου με κανονικό βήμα χρειάζομαι κάτι λιγότερο από δέκα λεπτά.
[2] Αγαπημένη τροφή Παριζιάνων. Πρόκειται για τυποποιημένα φακελάκια με πολτοποιημένη κομπόστα μήλου μαζί με άλλα φρούτα. Καταναλώνεται αντί για φρούτα. Αμφίβολο το πώς το ένα αντικαθιστά το άλλο σε βιταμίνες.
[3] Πράγματι, κόβουν την μπαγκέτα στα δύο και βάζουν ανάμεσα ένα κομμάτι σοκολάτας (γάλακτος ή και υγείας).
[4] Ευρέως γνωστό και ως goûter (γκουτέ).
[5] Υπέροχο πάρκο με μεγάλη λίμνη με πάπιες και κύκνους. Όλοι οι παππούδες του 14ου διαμερίσματος πάνε εκεί, μαζί με όλους τους δρομείς του 14ου καθώς και όλους τους νέους γονείς με τα καρότσια τους.
[6] Ελληνιστί «Πανεπιστημιακή Πολιτεία». Σύμπλεγμα εστιών διαφόρων χωρών μεταξύ των οποίων και η ιστορική Φοντασιόν Ελλενίκ (Fondation Héllenique) που βρίσκεται υπό ανακαίνιση. Όλοι οι Έλληνες έχουμε διασκορπιστεί στα άλλα σπίτια (κανονική διασπορά). Εγώ μένω στο Σουηδικό.
[7] Η αλήθεια είναι ότι εδώ οι άνθρωποι βγαίνουν για φουτίνγκ (footing). Αποτελεί ψεύτικο δάνειο από την αγγλική. Μιας και δεν τους στεκόταν καλά κάποια γαλλική λέξη για το τζόκινγκ αλλά ήταν αρκετά περήφανοι για να υποκύψουν στον όρο που λίγο πολύ όλος ο κόσμος χρησιμοποιεί, οι Γάλλοι φίλοι μας αποφάσισαν πως το φουτίνγκ ακούγεται αρκετά γαλλικό.
[8] Μέχρι νεωτέρας.
[22-03-2020] Parisi_Koronoios-3

 

Νέοι ποιητές ενός νέου αιώνα |53. Κώστας Ζαχαράκης

ΔΙΑΡΚΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ 2000-2020

Ποιά ἡ ποίηση τοῦ 21ου αἰώνα καὶ ποιοί οἱ ποιητές της; Χιλιάδες ποιητικὲς συλλογές, εἴτε τυπωμένες ἀπὸ ἐπώνυμους οἴκους εἴτε αὐτοεκδόσεις, ἑκατοντάδων ἢ καὶ χιλιάδων ποιητῶν ποὺ ἀναζητοῦν τὴν θέση τους στὴν Νεοελληνικὴ Λογοτεχνία. Τί μένει ὅμως καὶ τί περνάει ἀπὸ τὴν κρησάρα τῆς κριτικῆς; Τί ἐπιβιώνει –ἢ ἔστω, τί φαίνεται ὅτι μπορεῖ νὰ ἐπιβιώσει– στὴν μνήμη τῆς ἀναγνωστικῆς κοινότητας;

Ἀποπειρώμενο μιὰν ἀπάντηση στὰ παραπάνω, τὸ Νέο Πλανόδιον ἐγκαινιάζει τὴν ἑβδομαδιαία στήλη ‘‘Νέοι ποιητὲς ἑνὸς νέου αἰώνα. Διαρκὴς ποιητικὴ ἀνθολογία 2000-2020’’. Γιὰ διάστημα δύο ἐτῶν καὶ ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὸν Φεβρουάριο τοῦ 2019, θὰ ἀνθολογοῦνται κάθε ἑβδομάδα ἕνα ἢ περισσότερα ποίηματα ἑνός/μιᾶς συγγραφέα, ποὺ θὰ πληροῦν δύο προϋποθέσεις: θὰ εἶναι α) δημοσιευμένα μετὰ τὸ 2000, καὶ β) γραμμένα ἀπὸ ποιήτριες ἢ ποιητὲς 45 ἐτῶν καὶ νεώτερους, γεννημένους δηλαδὴ ἀπὸ τό –σημαδιακό– 1974 καὶ ἑξῆς. (περισσότερα…)

Γράμμα από το Βερολίνο

Eikones-Gia-COVID19-4
Βερολίνο, 19.03.2020

Emprisonnement Raisonnable

Ὁ χοντρὸς ἡλικιωμένος ἄντρας κουνιέται πάνω στὸ μηχανάκι του, σὰν μικρὸ παιδὶ πάνω στὸ ἀλογάκι τοῦ λούνα-πάρκ. Δὲν μπορεῖ νὰ κινηθεῖ πρὸς τὰ ἐμπρός – μοιάζει ἀβοήθητος. Τὸ κρανοφόρο του σῶμα, τὸ φορτωμένο μὲ προμήθειες κορμί του, στέκει ἐστεμμένο μὲ δέκα, δώδεκα πακέτα χαρτιοῦ ὑγείας· στριμωγμένος ἀνάμεσα σὲ πυργίσκους ἀπὸ συσκευασίες χαρτιοῦ καὶ συσκευασμένα σὲ κονσέρβες τρόφιμα. Ἕνας πρόθυμος νὰ τὸν βοηθήσει περαστικὸς δίνει ὤθηση στὸν ἄντρα καὶ τὸ ταλαίπωρο μηχανάκι του, μπὰς καὶ ξεκινήσουν. Δίχως νἄχει διανύσει διαδρομὴ ἑνὸς μέτρου, πέφτει, πρῶτα στὸ πλάι κι ἔπειτα μὲ τὴν πλάτη. Κάπου ἐκεῖ τὸ βίντεο σταματᾶ.[1]

Τὰ δυὸ κορίτσια ποὺ βιντεοσκοποῦν τὸ περιστατικὸ μὲ τὸ κινητό τους, τηρῶντας φυσικὰ τὴ δέουσα ἀπόσταση, γελοῦν ὑστερικά. Γελῶ κι ἐγῶ λιγάκι, ἐξίσου ἀπὸ ἀπόσταση ἀσφαλείας, στὸ σπίτι μου, κοιτῶντας τὴν ὀθόνη τοῦ δικοῦ μου κινητοῦ τηλεφώνου. Ἀκόμα μπορῶ νὰ γελῶ, μιᾶς καὶ τὸ δίκτυο πιάνει, τὸ ψυγεῖο παραμένει γεμάτο καὶ ἀνὰ μία ὥρα ἐνημερώνομαι γιὰ τὶς τελευταῖες ἐξελίξεις σχετικὰ μὲ τὴν τρέχουσα κατάσταση, ὅπως ὅλοι ἄλλωστε. Ἐνῶ ὁρισμένες κυνικὲς φωνὲς λένε ὅτι ἐπιτέλους κάτι συμβαίνει, ἐνῶ οἱ οἰκονομολόγοι λένε ὅτι βρισκόμαστε πρὸ μίας καταστροφῆς, ἐγὼ παρακολουθῶ σχεδὸν ἀδιάφορος. Τὸ περιβάλλον ἀδιαφορεῖ ἐντελῶς γιὰ τὰ τερτίπια τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς οἰκονομίας. Ἡ Γκρέτα Τ. τρίβει τὰ χέρια της μὲ ἀπολυμαντικὸ τζέλ, ἡ βιβλιοθήκη μου εἶναι γεμάτη κι ἔχω νὰ αἰσθανθῶ αὐτὸ τὸ συναίσθημα ἀπὸ τὴν πρώιμη παιδική μου ἡλικία, ὅταν δὲν εἶχα νὰ κάνω ἀπολύτως τίποτα καὶ ἔπαιζα μὲ τὸ κουνιστό μου ἀλογάκι πάνω στὸ καφὲ χαλὶ τῆς Robert-Koch-Straße. Πιάνω ἕνα βιβλίο ἀπὸ τὸ ράφι, εἶναι Ἡ Πανούκλα τοῦ Ἀλμπὲρ Καμύ. Τὸ ἀνοίγω καὶ διαβάζω τὴν εἰσαγωγή, ἡ ὁποία πάει κάπως ἔτσι:

„Il est aussi raisonnable de représenter une espèce d’emprisonnement par une autre que de représenter n’importe quelle chose qui existe réellement par quelque chose qui n’existe pas.”Daniel De Foe  [= «Ἡ ἀναπαράσταση ἑνὸς εἴδους αἰχμαλωσίας μὲ ἕνα ἄλλο εἶναι τόσο εὔλογη, ὅσο καὶ ἡ ἀναπαράσταση τοῦ ὑπαρκτοῦ μὲ τὸ ἀνύπαρκτο»][2]

Παρεμπιπτόντως, μιᾶς κι ἀναφερθήκαμε στὸν Ρόμπερτ Κόχ, τί ρόλο ἐπιτελεῖ σήμερα τὸ RKI [= Ἰνστιτοῦτο Ρόμπερτ Κόχ]; Γρήγορα νὰ δοῦμε τὶς τελευταῖες εἰδήσεις στὸ Τουΐττερ. Τὶς τελευταῖες ἡμέρες οἱ ἰολόγοι ἔχουν ἀντικαταστήσει τοὺς νομοθέτες μας, ὅλοι ἀναμένουν μὲ ἀνυπομονησία τὶς ἑπόμενες ἀνακοινώσεις καὶ ἀποφάνσεις τους, οἱ ὁποῖες ἐν συνεχείᾳ θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμοστοῦν ἀπὸ τὴν κυβέρνηση: περιορισμοὶ στὴν ἀγοραστικὴ κίνηση, ἀπαγόρευση έκδηλώσεων καὶ συναθροίσεων, ἀκύρωση τοῦ πάρτυ τῶν τριακοστῶν γενεθλίων μου. Καί τώρα, βρίσκομαι ἐδῶ, μόνος, φορῶντας ἕνα καπέλο κλόουν ποὺ μοῦ προκαλεῖ σύγχυση: χλέυη – πλήξη.

Σὲ μιὰ παλιὰ φωτογραφία κάθομαι πάνω σ’ ἕνα ξύλινο ποδήλατο – εἶμαι μόλις ἑνὸς ἔτους. Ἡ φωτογραφία αὐτὴ κοσμεῖ τὴν ὀμαδικὴ συνομιλία ποὺ ἔφτιαξα στὸ Whatsapp γιὰ τὴν προγραμματισμένη γιορτή μου, καὶ τώρα πρέπει νὰ σημειώσω κάτω ἀπὸ τὸ ὄνομά μου ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνει κανένα “Corona-πάρτυ”. Ξέρω, not that Berlin of me, ὅμως οὕτως ἢ ἄλλως δὲν κατάγομαι ἀπὸ δῶ. Οὔτε τὸ Βραδεμβοῦργο μοῦ ἀρέσει . Πρέπει νὰ πάει πίσω στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ ’20. Τέλος πάντων, δὲν θὰ μείνω ἐδῶ γιὰ νὰ γιορτάσω, γι’ αὐτὸ πρέπει πλέον νὰ δικαιολογηθῶ στοὺς φίλους μου. Πλέον, διανύοντας μιὰ περίοδο ἤπιας καραντίνας, δὲν μοῦ λείπει τίποτα. Πρὸ ἡμερῶν πῆρα ἀκόμα ἕνα βιβλίο ἀκουμπῶντας τὸ στὴν ἀτέλειωτη στοῖβα τῶν βιβλίων ποὺ πρόκειται κάποτε νὰ διαβάσω: το Kruso τοῦ Lutz Seiler. Κι ἐδῶ βρῆκα στὴν ἀρχὴ ἕνα μότο τοῦ Daniel De Foe στην αρχή του. Αὐτὸς ὁ De Foe – κάτι πρέπει νὰ εἶχε καταφέρει, σκέφτομαι. Ὁπωσδήποτε, ἦταν περισσότερο ἀπασχολημένος ἀπ’ ὅ,τι ὑπῆρξα ἐγὼ σήμερα, καὶ ὁπωσδήποτε, ἦταν ἀπίστευτα φιλόδοξος. Γιατί ὅμως;

Ὁ ἄνδρας στὸ βίντεο πέφτει, κάνει μιὰ τούμπα καὶ μένει ξαπλωμένος ἀνάσκελα, ἐνῶ τὰ κορίτσια γελοῦν μαζί του. Λένε ὅτι οἱ νέοι δὲν κινδυνεύουν τόσο, δὲν ἀνήκουν στὴν ὀμάδα ὑψηλοῦ κινδύνου. Κι αὐτὸ εἶναι ἡ μεγάλη μας τύχη· κανεὶς δὲν θὰ μποροῦσε νὰ φανταστεῖ πῶς θὰ ἦταν ἡ ἀντίστροφη κατάσταση καὶ πόσο θὰ ἀνησυχοῦσαν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ γονεῖς, ποὺ θὰ ἔφταναν στὸ σημεῖο νὰ μπουκάρουν μὲ σκοῦτερ μέσα ἀπὸ τὰ παράθυρα κλειδωμένων καταστημάτων, ἀναζητῶντας εἴδη πρώτης ἀνάγκης, ἀναζητῶντας τὰ τελευταῖα ρολά χαρτιοῦ ὑγείας. Ἴσως ὅλο αὐτὸ εἶναι, ἂν θὰ θέλατε μιὰ παιδιάστκη ἐκτίμηση ἀπὸ μέρους, ἕνας μηχανισμὸς αὐτορρύθμισης τῆς φύσης, ἡ ὁποία μᾶς δείχνει πόσο εὔθραυστοι εἴμαστε καὶ πόσο τὴν ἴδια στιγμὴ πόσο προσαρμοστικοί. Ἐπιπλέον, ἐπιλύει σ’ ἕναν βαθμὸ καὶ τὸ συνταξιοδοτικὸ πρόβλημα. Ἐκεῖνοι ποὺ ἀκόμα μποροῦν νὰ γελοῦν μὲ τὸ τελευταιο, μᾶλλον δὲν πιστεύουν στὸν δικό τους θάνατο.

Τὴν περασμένη Κυριακὴ συναντήθηκα μὲ ἔναν φίλο μου, προκειμένου νὰ ἐξερευνήσουμε τὸ ἄδειο Βερολίνο, ἐκμεταλλευόμενοι τὴ μοναδικὴ αὐτὴ εὐκαιρία καὶ ἐπιδιώκοντας νὰ ἀναλάβουμε δράση ξεκινῶντας κάποια ἐκστρατεία· μερικὲς φορὲς νιώθεις ἀτρόμητος, ὅταν ὅλοι φοβοῦνται καὶ μένουν στὸ σπίτι, ὅμως ἀπογοητεύτηκα τελικά, μιᾶς καὶ τὸ Βερολίνο ἦταν κάθε ἄλλο παρὰ ἄδειο. Στὸ Gleisdreieckpark, οἱ νέοι, ὡς συνήθως, ἔπαιζαν μπάσκετ καὶ ἔκαναν σκέιτμπορντ, στὰ παγωτατζιδικα οἱ πατεράδες περίμεναν νὰ ἑτοιμαστεῖ ἡ παραγγελία τους ἀποτελούμενη ἀπὸ μερικὲς μπάλες παγωτοῦ μὲ διάφορες χρωματιστὲς γαρνιτοῦρες, ἐνῶ τὸ μόνο διαφορετικὸ στοὺς καταναλωτὲς τοῦ Ostkreuz ἦταν ὅτι ἄγγιζαν τὰ ψιλά τους μὲ γάντια λάτεξ, ἀφοῦ πρῶτα εἶχαν ἀγγίξει τὰ κινητά τους τηλέφωνα. Ἄραγε οἱ Βερολινέζοι εἶναι ἀθάνατοι, ἄραγε δὲν τοὺς ἀρέσει τίποτα, ἢ ἁπλῶς ἂρνοῦνται τὰ πάντα; Μήπως θυμώνουν μετά, ὅταν τὰ σκέφονται ἢ ἁπλῶς ἀποδέχονται ὅ,τι εἶναι; Σύντομα ἴσως ὅλοι μας χαθοῦμε, σκέφτομαι ἐνῶ βρίσκομαι μπροστὰ ἀπὸ τὴ βιβλιοθήκη μου, κοιτῶντας τὴν πλάτη του φίλου.

Eikones-Gia-COVID19-3

Ἀντὶ νὰ κάτσω ἐπιτέλους στὸ γραφεῖο μου γιὰ νὰ γράψω αὐτὸ ποὺ μοῦ ζήτησε ὁ Θανάσης, ἐπιλέγω νὰ περιπλανιέμαι στὸ Διαδίκτυο ―ὦ, μὰ τί ἐξερευνητής!― σπαταλῶντας τὸν χρόνο μου, ὅπως συνηθίζω νὰ κάνω τὴ μισὴ ζωή μου, κάτι ποὺ εἶναι ἐμφανέστερο τὶς τελευταῖες αὐτὲς ἀτέλειωτες ἡμέρες. Βρίσκω στὴν διαδικτυακὴ Zeit κάτι σχετικὸ μὲ τὸν David Wagner[3] κι ἐλπίζω νὰ φορᾶ καλὰ τὰ γάντια του ὅταν διαλέγει λαχανικά καὶ νὰ παραμένει ὑγιής. Ἔχω τὴν ἐντύπωση ὅτι ζεῖ κάπου κοντὰ στὸ Prenzlberg κι εἶναι ἀνοσοκατεσταλμένος ἔπειτα ἀπὸ μιὰ μεταμόσχευση ὀργάνων ποὺ ὑποβλήθηκε· ἴσως ἔχει τακτοποιήσει τὰ ἕως τώρα ἐκδομένα ἔργα του – ἄλλωστε κάτι πρέπει νὰ παραμείνει ἀπ’ αὐτόν. Γιὰ νά ’μαι εἰλικρινής, δὲν ξέρω ἂν ὅλα ὅσα λένε εἶναι σωστά, κι ὅπως ὅλοι μας ξέρουμε, δὲν πρέπει πάντοτε νὰ πιστεύουμε τοὺς συγγραφεῖς. Ὁ συγκεκριμένος μοῦ ἦταν πάντα συμπαθής, ἐνῶ τὰ γραπτά του μὲ κάνουν παρὰ τὴ θέλησή μου νὰ θέλω νὰ βγῶ ἔξω – εἰδικὰ σήμερα. Γιατί νὰ εἶναι κανεὶς ξακουστὸς συγγραφέας;

Τὰ παιδιὰ στὸ βίντεο γελοῦν. Δὲν βοηθοῦν τὸν γέρο· ἴσως δὲν ξέρουν πῶς νὰ τὸ κάνουν. Ὁ ἐπίδοξος κάμερα-μὰν προφητεύει ἐπανειλημμένα: «Τώρα θὰ πέσει! Τώρα θὰ πέσει!» Καὶ χαίρεται ὅταν αὐτὸ τελικὰ συμβαίνει. Τὸ βίντεο γίνεται βάιραλ, δηλ. ἀποκτᾶ τρομακτικὴ δημοσιότητα, μόλις γιὰ μία ἡμέρα, χωρὶς νὰ ἔχει νόημα τί θ’ ἀπογίνει ἀργότερα. Ὅσο γιὰ τὸν COVID-19, κανένας νέος δὲν φαίνεται νὰ κόπτεται – οὔτε κὰν γιὰ μιὰν ἀκίδα τῆς κορώνας του.

Στὴν Ἑλλάδα ἔχει ξεσπάσει ἕνας πόλεμος μεταξὺ τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ κράτους. Διαβάζω στὶς εἰδήσεις ὅτι παρὰ τὴν κρίση, πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ πιστοὶ ποὺ δὲν ἔχουν κανένα πρόβλημα νὰ λάβουν τὰ παιδιά τους τὴ Θεία Κοινωνία ἀπὸ μία λαβίδα. Πίσω ἀπ’ τὸ δικό μου παράθυρο ἀκούγεται γελοῖο, ὅμως δὲν εἶναι.

Αύτὸ ποὺ τελικὰ μένει, ὅσο συνεχίζεται αὐτὴ ἡ κατάσταση, εἶναι οἱ νέοι ποὺ γελοῦν, μὴ παίρνοντας τίποτα στὰ σοβαρά, ὅπως ἐμεῖς, οἱ ἀκόμα-νέοι ἢ οἱ ἡλικιωμένοι. Πῶς νὰ μιλήσει κανεὶς σ’ ἕναν κόσμο, στὸν ὁποῖο κανεὶς δὲν θέλει νὰ γεράσει; Τουλάχιστον ὑπάρχουν καὶ χειρότερες ἀσθένειες ἀπ’ τὰ γηρατειά. Οἱ γονεῖς μου ἀνήκουν κι ἐπίσημα στὴν ὀμάδα ὑψηλοῦ κινδύνου ἀπὸ πέρυσι, ὡστόσο ἡ μητέρα μου προτιμᾶ, ὅπως ἡ ἴδια λέει, νὰ ζήσει τὴ νεότητά της λίγο ἀκόμα. Τώρα εἶναι ἡ καλύτερη στιγμὴ γιὰ νὰ τὸ κάνει.

Πηγαίνοντας στὴ δουλειά, εἶδα πρόσφατα  ὅλους ἐκείνους τοὺς νέους, ποὺ ἔπαψαν νὰ πηγαίνουν στὸ σχολεῖο ἕνεκα ὑψηλοῦ κινδύνου διάδοσης τοῦ ἰου, νὰ περνοῦν τὴν ὥρα τους γύρω ἀπὸ τραπέζια πινγκ-πονγκ καὶ γήπεδα ποδοσφαίρου. Πίστεψα ὅτι κάτι τέτοιο θά ’ταν γιὰ λίγο, ἔτσι ἄλλωστε θὰ ἔκανα κι ἐγώ. Ὄχι ἐπειδὴ μοῦ ἄρεσε νὰ εἶμαι ἔξω, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἤμουν ἀντιδραστικός. Ἴσως γι’ αὐτὸν τὸν λόγο ἔμενα τόσο συχνὰ ἔξω, ὅμως ἐδῶ μιλᾶμε γιὰ μιὰν ἄλλη ἱστορία, γιὰ μίαν ἄλλη, μεγάλη καραντίνα, ἡ ὁποία ὅταν ἔρθει μὲ ὁδοφράγματα ποὺ θὰ ἔχουν τοποθετηθεῖ παντοῦ, θὰ ἦταν μιὰ ὡραία ἀφορμὴ γιὰ σκέψη ὥστε τελικά νὰ κινητοποιηθοῦμε. Ἴσως, ἂς τὸ ἀφήσω αὐτό. Νὰ φύγω ἢ νὰ μείνω; Ὅλη τὴ μέρα κλωθογύριζα αὐτὴ τὴ σκέψη στὸ διαμέρισμά μου στὸ Ostkreuz, πηγαίνοντας πέρα-δῶθε – ὁ διάδρομος εἶναι ἀρκετὰ μακρὺς κι ἐγὼ τὸν ἐξερευνῶ ὅπως ἐνδεχομένως ἐξερευνῶ λίγο ἀργότερα τὸ δωμάτιό μου στὸ νοσοκομεῖο, ὅπως ἐξερευνᾶ κανεὶς κάνοντας ἕνα μεγάλο ταξίδι, ὅπως ἐξερευνᾶ κανεὶς τὸν κόσμο.

Ἀκόμα κι ἂν πολλοὶ θεωροῦν ὅτι ἔρχεται ὕφεση, ὁ ἰὸς ἐξακολουθεῖ νὰ προελαύνει. Μόλις χτὲς βγήκαμε ἀπὸ μιὰν ἔντονη περιπέτεια, κι ἑπομένως ἀντιμετωπίζουμε μὲ ἔκπληξη τὴν ξαφνικὴ αὐτὴ ἠρεμία. Συνήθως νιώθει κανεὶς χαρούμενος ὅταν τὸ σῶμα του βρίσκεται σὲ ἠρεμία. Ἀκριβῶς, ὅπως κι οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι φαίνεται νὰ μένουν ἐντελῶς ἀνεπηρέαστοι ἀπ’ ὅλο αὐτό. Ἂν καὶ τὸ ἀπολαμβάνω, πρέπει νὰ ἀνακτήσω τὴν ἐγρήγορσή μου, γιατὶ σὲ περίπτωση ποὺ τελικὰ δὲν ἐπιβιώσω θὰ πρέπει σιγά-σιγὰ νὰ κάτσω καὶ νὰ γράψω αὐτὸ τὸ κείμενο. Ἴσως δὲν θὰ ἔχω ποτὲ ξανὰ αὐτὴ τὴν εὐκαιρία.

ERIK EISING

[Μτφρ. ἀπὸ τὰ γερμανικά: Θανάσης Γαλανάκης]

[1] Πρόκειται γιὰ ἕνα βίντεο ποὺ κυκλοφόρησε τὶς πρῶτες ἡμέρες τοῦ καταναλωτικοῦ παροξυσμοῦ, ἐν ὄψει τῆς πανευρωπαϊκῆς ―καθὼς φαίνεται― καραντίνας. Στὸ βίντεο συμβαίνει ὅ,τι περιγράφει ὁ συγγραφέας τοῦ κειμένου. [σ.τ.μ.]
[2] Ἡ μετάφραση δανεισμένη ἀπὸ τὴν ἔκδ. Ἀλμπὲρ Καμύ, Ἡ πανούκλα, (μτφρ.: Ἀγγελικὴ Τατάνη), Ἀθήνα, Γράμματα, 1990. [σ.τ.μ.]
[3] Γερμανὸς συγγραφέας, γνωστὸς γιὰ τὸ ἔργο του, Leben, στὸ ὁποῖο ἀναφέρεται στὴ διαρκῆ περιπέτεια τῆς ὑγείας του, τὶς μεταμοσχεύσεις του καὶ γενικότερα τὴ στάση ζωῆς ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ διαρκῶς βρίσκεται ἀντιμέτωπος μὲ τὸν θάνατο. Ἕνα βιβλίο ποὺ ἀξίζει νὰ διαβαστεῖ καὶ νὰ μεταφραστεῖ καὶ στὰ ἑλληνικά. [σ.τ.μ.]
*Oἱ γερμανομαθεῖς φίλοι μποροῦν νὰ δοῦν περισσότερα κείμενα τοῦ ταλαντούχου χρονικογράφου, δοκιμιογράφου καὶ ἐπίδοξου συγγραφέα, Erik Eising, στὸ πλούσιο ἀπὸ κάθε ἄποψη ἱστολόγιό του: https://rikrolled.blogspot.com/

Γράμμα από το Μιλάνο

Per Jannis
Μιλάνο, 18 Μαρτίου 2020

Είμαστε στη δεύτερη εβδομάδα.

Περίμενα πώς και πώς την άνοιξη, όταν επιτέλους η γρίπη θα έπαιρνε τον δρόμο της ύφεσης, για να ξαναβρώ το κέφι μιας παρέας, ενός χαρούμενου τραπεζώματος στην εξοχή. Είμαι κλεισμένη στο σπίτι απ’ τον Οκτώβριο, όταν άρχισε ο πυρετός που με ειδοποιούσε ότι το ανοσοποιητικό μου σύστημα απαιτούσε, επειγόντως, βοήθεια.

Ήμουν στην Λισσαβώνα εκείνες τις μέρες και στην Λισσαβώνα θα επιστρέψω μόλις βγούμε απ’ αυτόν τον εφιάλτη. Οι θεραπείες άρχισαν τον Δεκέμβριο, αλλά οι γιατροί ήδη από το τέλος του Οκτωβρίου μου συνέστησαν προσοχή κι άμεσο αυτοπεριορισμό στις μετακινήσεις και στις συναναστροφές . (περισσότερα…)

Θανάσης Γαλανάκης, Χαιρετισμός στον δόκτορα

Ploberger_Self-portrait-with-opthalmological

Χαιρετισμὸς στὸν δόκτορα

(περισσότερα…)

Η ανάδειξη των συμβάντων στο έργο του Chris Ware (2/2)

(Συνέχεια από το πρώτο μέρος)

της ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ ΜΑΚΗ

«Κατασκευάζοντας ιστορίες»: Ο αρχιτεκτονικός και συμβολικός χώρος

Στο Building stories η έννοια της “οικοδόμησης” του χώρου αξιοποιεί την αφηγηματική ικανότητα των κόμικς να συνθέτουν λόγο και εικόνα, καταγράφοντας την πραγματικότητα πολυεπίπεδα. Την ίδια στιγμή το Building Stories είναι άλλο ένα παράδειγμα διακειμενικότητας, θυμίζοντας το Ζωή οδηγίες χρήσεως[i] του Περέκ. Στο βιβλίο-παζλ του Περέκ καταγράφονται οι ιστορίες των ανθρώπων που κατοικούν σε μια πολυκατοικία στο Παρίσι, κατά τη διάρκεια πολλών χρόνων. Αντίστοιχα, το ογκώδες έργο του Ware αποτελείται από ένα μεγάλο βιβλίο-κουτί. Μέσα στο κουτί περιλαμβάνονται δεκατέσσερα βιβλία διαφορετικών μεγεθών και θεματολογίας. Στην ιστορία καταγράφονται οι ζωές των ανθρώπων μιας τριώροφης πολυκατοικίας στο Σικάγο. Βασική πρωταγωνίστρια του βιβλίου είναι μια γυναίκα που της λείπει το κάτω μέρος του αριστερού της ποδιού, ύστερα από ατύχημα. Στο κόμικ καταγράφεται η ζωή της γυναίκας σε διαφορετικές στιγμές του παρελθόντος και καθώς αυτή έρχεται αντιμέτωπη με το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον της. Στο βιβλίο παράλληλα καταγράφονται πολλές άλλες ιστορίες: οι καυγάδες ενός ζευγαριού από τον δεύτερο όροφο, η αφήγηση για τη ζωή της «καλύτερης μέλισσας στον κόσμο», οι σκέψεις της σπιτονοικοκυράς, το σχεδιάγραμμα για το τι συμβαίνει στην πολυκατοικία στις 23 Σεπτεμβρίου 2000. (περισσότερα…)