*

Έφυγε, ξέφυγε από την «παγίδα της ύπαρξης» ο φίλος μας Χρήστος Μαρκίδης. Είδε κι αυτός, κατάματα, το τέλος. Ξύπνησε αλλιώς, όπως το λέει ο ίδιος:

Ξύπνησα με βροχή
κρατούσα λέει στα χέρια μου
ένα μεγάλο αίνιγμα φαιό ακίνητο
ωσάν τον ουρανό που αντίκρισα
ανοίγοντας με κρότο τα παραθυρόφυλλα.

Στα έργα του, πίνακες και ποιήματα εξίσου, αυτό το επώδυνο αίνιγμα το εξονύχισε όσο σχεδόν κανείς. Οι σωματογραφίες του, αυτή η λαμπρή σειρά από τα πεσμένα, διπλωμένα, απρόσωπα, σφαδάζοντα κορμιά, τα πορτραίτα του με τα αχνά ή σβησμένα μάτια είναι η απάντησή του. Ο άνθρωπος μάς είναι εντέλει αδιαπέραστος, ο πιο σύνθετος γρίφος.

Ανυπεράσπιστο παιδί ή παιδαριογέρων;
ρώτησε ο σοφός το νήπιο.
Όφις καημένε και νερό
νερόφιδο του απάντησε με στόμφο εκείνο

Ο Χρήστος κράταγε από φύτρα διπλή. Η μια βλάσταινε από γη νεωτερική, από τις παραμορφωμένες φιγούρες του Μπέηκον, του Σίλε, του Τζιακομέττι. Η άλλη πήγαινε βαθιά στο οικείο μας χώμα, ρίζωνε στα Φαγιούμ, πέταγε φύλλα και βλαστούς βυζαντινούς κι ανάπνεε μέσα απ’ τις γραμμές του Σολωμού ή του Καρούζου.

Τις τίμησε όπως άρμοζε τις δυο του αυτές κληρονομιές. Πήρε τη δάδα και την πήγε παρακάτω. Που πάει να πει, έζησε πλήρως.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ

*

Ο Χρήστος Μαρκίδης στο Νέο Πλανόδιον

–  Θεώνη Κοτίνη, Επίπονη πορεία αυτογνωσίας, κριτική του συγκεντρωτικού τόμου των ποιημάτων του.

– Χρήστος Μαρκίδης, «Ο τόπος και ο καιρός δεν μας χωρούν πλέον», συνομιλία με την Αγαθή Δημητρούκα.

– Παγώνα Ξενάκη, Τέχνη εν λόγω, για τον τόμο των δοκιμίων «Κατάματα».

– Γιάννης Χ. Παπαϊωάννου, Η διαχρονική επικαιρότητα των κειμένων του Χρήστου Μαρκίδη, για τον τόμο των δοκιμίων «Κατάματα».

– Χρήστος Μαρκίδης, Κατάματα, προδημοσίευση από τα δοκίμια.

– Χρήστος Μαρκίδης, Ποιήματα.

– Κώστας Κουτσουρέλης, Χρήστος Μαρκίδης, δοκίμιο για το ζωγραφικό και ποιητικό του έργο.

– Χρήστος Μαρκίδης, Πέντε ποιήματα.

*

*