Νέοι ποιητές ενός νέου αιώνα |31. Γιάννης Δούκας

ΔΙΑΡΚΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ 2000-2020

Ποιά ἡ ποίηση τοῦ 21ου αἰώνα καὶ ποιοί οἱ ποιητές της; Χιλιάδες ποιητικὲς συλλογές, εἴτε τυπωμένες ἀπὸ ἐπώνυμους οἴκους εἴτε αὐτοεκδόσεις, ἑκατοντάδων ἢ καὶ χιλιάδων ποιητῶν ποὺ ἀναζητοῦν τὴν θέση τους στὴν Νεοελληνικὴ Λογοτεχνία. Τί μένει ὅμως καὶ τί περνάει ἀπὸ τὴν κρησάρα τῆς κριτικῆς; Τί ἐπιβιώνει –ἢ ἔστω, τί φαίνεται ὅτι μπορεῖ νὰ ἐπιβιώσει– στὴν μνήμη τῆς ἀναγνωστικῆς κοινότητας;

Ἀποπειρώμενο μιὰν ἀπάντηση στὰ παραπάνω, τὸ Νέο Πλανόδιον ἐγκαινιάζει τὴν ἑβδομαδιαία στήλη ‘‘Νέοι ποιητὲς ἑνὸς νέου αἰώνα. Διαρκὴς ποιητικὴ ἀνθολογία 2000-2020’’. Γιὰ διάστημα δύο ἐτῶν καὶ ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὸν Φεβρουάριο τοῦ 2019, θὰ ἀνθολογοῦμε κάθε ἑβδομάδα ἀπὸ ἕνα ἢ περισσότερα ποίηματα ἑνός/μιᾶς συγγραφέα, ποὺ θὰ πληροῦν δύο προϋποθέσεις: θὰ εἶναι α) δημοσιευμένα μετὰ τὸ 2000, καὶ β) γραμμένα ἀπὸ ποιήτριες ἢ ποιητὲς 45 ἐτῶν καὶ νεώτερους, γεννημένους δηλαδὴ ἀπὸ τό –σημαδιακό– 1974 καὶ ἑξῆς.

Τὰ ποιήματα θὰ παρατίθενται πολυτονισμένα, δίχως ὅμως ἄλλες παρεμβάσεις στὸ πρωτότυπο. Ἐπίσης, στὸ τέλος κάθε ἑξαμήνου θὰ δημοσιεύεται στὸν ἱστότοπο ὁ Θησαυρὸς Ἀναγνώσεων τῶν ἀνθολόγων μὲ τὴν μορφὴ ἀναλυτικοῦ καταλόγου, ὅπου καὶ θὰ καταγράφονται ὅλες οἱ ποιητικὲς συλλογὲς ποὺ εἴδαμε στὸ διάστημα αὐτό. Τὰ ποιήματα ποὺ θὰ προκύψουν στὸ πέρας τῆς διαρκοῦς αὐτῆς ἀνθολόγησης, συμπληρωμένα ἐνδεχομένως καὶ μὲ ἄλλα, θὰ ἀποτελέσουν τὸν κορμὸ μιᾶς ἔντυπης Ἐκλογῆς.

Οἱ σκοποὶ τοῦ ἐγχειρήματος, δύο: νὰ ἀναδείξουμε τὰ ἀξιανάγνωστα ποιήματα ποὺ γράφονται στὶς μέρες μας ἀπὸ νέους ποιητές· καὶ νὰ συμβάλλουμε στὴν ἐπόπτευση τῆς νεοελληνικῆς ποίησης τοῦ αἰώνα μας, μακριὰ ἀπὸ παρελκυστικὲς κατηγοριοποιήσεις, αἰσθητικὲς ἢ/καὶ ἰδεολογικές.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ – ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΡΔΑΣ


Μὲ δεδομένο τὸν τεράστιο ὄγκο τῆς τρέχουσας ποιητικῆς παραγωγῆς, ποὺ ξεπερνᾶ τοὺς 800 τίτλους ἐτησίως (813 γιὰ τὸ 2017, βάσει ἐπίσημων στοιχείων ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη), οἱ ἀνθολόγοι δὲν τρέφουν ψευδαισθήσεις ὅτι εἶναι σὲ θέση νὰ τὴν παρακολουθήσουν στὴν πληρότητά της. Ὑπόσχονται ὅμως νὰ ἐξετάσουν φιλότιμα ὅλα τὰ βιβλία ποὺ θὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν τους. Οἱ φίλοι νέοι ποιητὲς μποροῦν (μὲ ἁπλὸ δέμα/ἐπιστολή) νὰ τὰ στέλνουν στὶς διευθύνσεις: Ἀγησιλάου 7, Ἡράκλειο Ἀττικῆς, 141-22 καὶ Ἁγ. Φανουρίου 2, Ζωγράφου, 157-72. [Μὲ τὴν ἔνδειξη: “Α.Β.Γ.-Α.Κ. γιὰ τὸ Νέο Πλανόδιον” στὰ στοιχεῖα τοῦ παραλήπτη]


Γιάννης Δούκας

christopher-vidal-an-original-oil-on-canvas-of-sunset-sky-bluethumb-a60d

(Στὰ μέσα σύνορα, Ἀθήνα, Πόλις, 2011)

Διαιρέτης μηδέν

Δίχως φόβο καὶ δίχως ἐλπίδα
Ἐναλλάσσοντας φίλους, πατρίδα
Παβαρότι, Πικάσο καὶ πίτσα
Ἀνοιχτοὶ μὲ καλοῦν οὐρανοί
Θὰ κρατῶ μιὰ ζωὴ τὴ βαλίτσα
Ποὺ θὰ μείνει γιὰ πάντα ἀδειανή

Σὲ μιὰ πόλη μὲ κίτρινα φῶτα
Στῶν ἀρχαίων ἐρώτων τὰ πρῶτα
Ποὺ κυλοῦν στὸ μεγάλο ποτάμι
Καὶ τὰ παίρνει μεμιᾶς ἡ βροχή
Σὰν ἱδρώτας κολλᾶ στὴν παλάμη
Τῶν νεκρῶν ποὺ ξεχνᾶμε ἡ ψυχή

Στῶν ὀνείρων τὴν ἄπραγη κόψη
Ἀκουμπώντας τοῦ χρόνου τὴν ὄψη
Λαβυρίνθους στὸ διάβα μου χτίζω
Καὶ μὲ τοίχους γεμάτους ρεφρὲν
Σὰν πηλίκο γυμνὸ συνοψίζω
Τί θὰ πεῖ διαιρέτης μηδέν

~.~

Playmobil

Ἔπεφτε πάνω μας θαμπὸ τὸ φῶς τοῦ φθινοπώρου
Ἀμίλητοι βαδίζαμε. Πηγαίναμε γιὰ μάχη;
Λευκοί, ὅπως τὰ μάρμαρα, κι ἀπόκρημνοι σὰν βράχοι
Ἐξόριστοι σὰν ἔρημοι χαμένης λεωφόρου

Κι ἐσὺ ἐδῶ προσκύνησες τῆς πρώτης Άντιγόνης
Τὸν ὀδυρμό, ξυπόλυτη στὰ χόρτα καὶ στὸ χῶμα
Καὶ σὰν τὸν κύκνο τραγουδᾶς καὶ ξεψυχᾶς ἀκόμα
Σὲ μιὰ ζωφόρο ἀκίνητη τουρίστες νὰ πληρώνεις

Playmobil στὰ γόνατα κάποιας ἀπτέρου νίκης
Στοὺς κίονες ποὺ μοιάζουνε σὰν lego τῶν νηπίων
Ὁ νοῦς μας ἀποσπάσματα ἀρχαίων ἐρειπίων
Φωτογραφίζεσαι, γελᾶς! Ἀνήκεις; Δὲν ἀνήκεις!

Ἐδῶ ποὺ μᾶς κυκλώσανε τόσων αἰώνων νέφη
Γιά δές: Ἀνοίγει ξαφνικὰ σὰν φλέβα ἡ Πατησίων
Ἔφηβη μὲ ἀρθρίτιδα σαράντα Νοεμβρίων
Κι ἡ πόλη, ἀπὸ κάτω μας, κοιτάζει καὶ μᾶς γνέφει

~.~

Under-a-Turquoise-Sky

(Τὸ Σύνδρομο Σταντάλ, Ἀθήνα, Πόλις, 2013)

Ὁ νόμος τῆς ἀδράνειας

Ἀστέριωτος παλμὸς τὸ παρελθόν του,
ἐνδόμυχος, κρυφός, καὶ τὸ ταξίδι,
φευγιὸ ποὺ τὸν δονεῖ, μὰ τὸν προδίδει,
σὰν φτάνει στ’ ἀνοιχτὰ νερὰ τοῦ πόντου

γυμνὸς πάνω σὲ βάρκα ποὺ μπατάρει,
μὲ σῶμα ἀπὸ γυαλί, κενὸ δοχεῖο,
«Στὸν ἥλιο αὐτό», νὰ λέει, «παραλύω,
στὴν πίσσα τῆς ἀσφάλτου, στὸ χορτάρι»·

κι ὁ δρόμος τῆς ἀδράνειας δεσμώτη,
μὲ τ’ ἄφαντα κορδόνια του, τὸν ἔχει,
νὰ μοιάζεθ πὼς ξεκίνησε καὶ τρέχει –
μὰ πάντα ἐδῶ, στὴ στάση του τὴν πρώτη,

θὰ λιάζεται στὶς μέρες τῆς λαθραίας
τῆς ὕπαρξής του, ἀκίνητος δρομέας.

~.~

Τὸ λαϊκὸ προσκύνημα

Ἀκούγεται κλαρίνο ποὺ γητεύει
τὴν κόμπρα μέρα, ἀκούγεται τοῦ κράχτη
τὸ κάλεσμα καὶ τοῦ σαλοῦ τὸ ἄχτι
ποὺ ξέσπασε. Τὴν ἔγνοια τους ξεκλέβει

κουβέντα ποὺ τυλίγει τὴν ἀνάγκη
μὲ τσίχλες καὶ γυμνὲς φωτογραφίες
κυριλλικές, σὲ δρόμους καὶ πλατεῖες.
Τὸ λαϊκὸ προσκύνημα, οἱ πάγκοι

οἱ κοῦκλες κι οἱ προθῆκες, ρόδια, μῆλα,
χρυσόψαρο, χελώνα, καναρίνι
καὶ μιὰ συκωταριὰ ποὺ θ’ ἀπομείνει
ἀζήτητη, παραλλαγὴ κι ἀρβύλα:

ἐδῶ, μ’ ἀγοραστὲς καὶ ἀγοραίους,
τὸ σῶμα θὰ σταθεῖ τοῦ Περικλέους.

~.~

Μονόδρομοι

]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]Στὸν Bernard Knox

Ζοῦσαν τὴν ἐποχὴ τῶν μονοδρόμων
κι ἔτσι, νομίζω, τό ‘χανε συλλάβει:
ἄσπρο καὶ μαῦρο, ἀφεντικὰ καὶ σκλάβοι,
αὐτὸς εἶναι ὁ καιρός, αὐτὸς ὁ γνώμων

ποὺ δίνει στὴν κοινὴ μορφὴ τὸ σχῆμα
τῆς ἕνωσης καὶ τὴν αὐτονομία
στὴ στράτευση. Ἀπ’ τὴν προϊστορία
ὑψώνεται σὰν πλάσμα, σῶμα, κύμα

ποὺ αἷμα κυλᾶ, πηγάζει ἀπὸ τὸ αἷμα
ἒδῶ, μέσα στὸ μάτι τοῦ Λονδίνου.
Ἀλήθεια καὶ γλυπτό τους μνῆμα γίνου:
πὼς τελικὰ ἡ θέση εἶναι τὸ θέμα,

ἡ θέση στὸ βαθύτατα έπεῖγον,
καὶ εἶναι πάντα ὑπόθεση τῶν λίγων.

~.~

Τὸ παράδειγμα

Μὲ τὶς παλάμες του ἀνοιχτὲς σὲ σχῆμα
παράκλησης, ἀνάγκης, ἱκεσίας,
Οἰδίπους, στὰ στερνά, ἢ Τειρεσίας:
«Κρυώνω» καὶ «Πεινῶ», μιὰ παντομίμα,

αἰῶνες ἀκατάληπτη τοῦ οἴκτου.
Κι ἐκεῖνος ποὺ πλανήθηκε, ν’ ἁγιάσει,
ἀπόβλητος σὲ δρόμους, πόλεις, δάση,
μὲ τὸν γυμνό του πόνο καὶ τὰ τρίκ του,

θρασύδειλος ραγιὰς ἢ Μυκηναῖος
ποὺ μαίνεται καὶ βρίσκει στοὺς βαρβάρους
τὴν αἴσθηση τοῦ παρελθόντος βάρους·
φυλὴ κι αὐτὴ ποὺ προσδοκᾶ τὸ χρέος

καὶ συζητᾶ γιὰ αἷμα, γλώσσα, δέρμα,
μὰ δὲν τῆς περισσεύει οὔτε κέρμα.


Ὁ Γιάννης Δούκας γεννήθηκε τὸ 1981 στὴν Ἀθήνα. Σπούδασε φιλολογία στὸ Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο καὶ Digital Humanities στὸ King’s College τοῦ Λονδίνου. Ἡ πρώτη του ποιητικὴ συλλογή, Στα μέσα σύνορα (2011), τιμήθηκε μὲ τὸ Βραβεῖο Πρωτοεμφανιζόμενου Ποιητῆ τοῦ περ. Διαβάζω. Γιὰ τὴν ποιητική του συλλογὴ Τὸ Σύνδρομο Σταντάλ (2013), τιμήθηκε μὲ τὸ Βραβεῖο «Γιώργου Ἀθάνα» τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν.


*Ἀναγκαία συμπλήρωση στὸ συνοδευτικὸ κείμενο τοῦ Θησαυροῦ Ἀνάγνωσης #1 

Οἱ ἐπιμελητὲς τῆς ἀνθολογίας αἰσθανόμαστε τὴν ἀνάγκη νὰ ἀπολογηθοῦμε πρὸς ὅλους ὅσους μᾶς ἔχουν ἀποστείλει τὰ βιβλία τους, κι ἕνεκα ἀναγνωστικοῦ προγράμματος δὲν καταφέραμε ἀκόμη νὰ τὰ δοῦμε, μὲ ἀποτέλεσμα αὐτὰ νὰ μὴ σημειώνονται στὸν πρόσφατα δημοσιευμένο κατάλογο, δημιουργώντας ἐνδεχομένως τὴν ἐντύπωση ὅτι δὲν τὰ ἔχουμε λάβει ἢ ὅτι τὰ ἔχουμε ἀπορρίψει. Στὸ ἄμεσο χρονικὸ διάστημα ποὺ ἀκολουθεῖ, ἐπιφυλασσόμαστε νὰ ἐπικοινωνήσουμε ξεχωριστὰ μὲ τὸν καθένα καὶ τὴν καθεμία ποὺ μᾶς ἔχουν στεἰλει τὰ βιβλία τους, ἐνημερώνοντας γιὰ τὸ καλῶς ἔχειν τῆς παραλαβῆς (ἐφόσον παρέχονται στοιχεῖα ἐπικοινωνίας) καὶ παράλληλα, προεξαγγέλουμε τὴν ἀνὰ δίμηνο ἢ τρίμηνο δημοσίευση ἑνὸς καταλόγου μὲ τὰ παραληφθέντα πονήματα. Ἐπιπλέον, στὸ πλαίσιο τῆς καλύτερης δυνατῆς πλοήγησης στὰ ἀνθολογημένα ποιήματα, ἐπίκειται καὶ ἡ δημιουργία εὑρετηρίου τῆς ἀνθολογίας. Μείνετε συντονισμένοι!