*

του ΘΑΝΟΥ ΓΙΑΝΝΟΥΔΗ

~.~ 

Susan Neiman
Η αριστερά δεν είναι woke
Επίκεντρο, 2025

Η φιλοσοφικοκοινωνική μελέτη της Σούζαν Νείμαν με τίτλο Η αριστερά δεν είναι woke έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια πλήθος αντιδράσεων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, με τη συγγραφέα να επιχειρεί μετ’ επιτάσεως να διαχωρίσει δύο όρους που πλέον τείνουν να θεωρούνται ταυτόσημοι. Η πρόσφατη, ωστόσο, μετάφραση του βιβλίου και στην ελληνική γλώσσα δεν φαίνεται πως έχει τύχει ως τώρα μιας διεξοδικής και αντικειμενικής εξέτασης, με την κάθε πλευρά του ανοιχτού και ζωηρού διαλόγου να μένει μονάχα στον τίτλο και να επιβεβαιώνει τα ήδη προκατασκευασμένα συμπεράσματά της. H διαφήμισή του, αρχικά, σε σελίδες κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσε έναν κοινωνικό αυτοματισμό από σχολιαστές του εθνικιστικού χώρου που ουδεμία σχέση είχε με το περιεχόμενό του και επαναλάμβανε ψυχροπολεμικές απλουστεύσεις. Αντίστοιχα, η ευμενής κριτική ενός ιερέα για το βιβλίο στην Εφημερίδα των Συντακτών, μόλις εκείνο κυκλοφόρησε, δεν βοήθησε εξίσου, μιας και ταύτισε αυτομάτως τη συγγραφέα στο αριστερό φαντασιακό με το τμήμα εκείνο του συντηρητικού χώρου που ξιφουλκεί από διαφορετική αφετηρία έναντι του εκείνου που αποκαλεί ως ‘‘woke’’. Ωστόσο, το συγκεκριμένο βιβλίο απέχει παρασάγγας από την ως τώρα πολεμική έναντι του φαινομένου, μιας και εγγράφεται ξεκάθαρα εντός του αριστερού χώρου και της ριζοσπαστικής παράδοσης, κρατώντας στο ακέραιο στον πυρήνα του την αταλάντευτη πάλη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και την πεποίθηση του ασταμάτητου αγώνα για έναν κόσμο χωρίς διακρίσεις. Ορισμένες επεξηγήσεις, επομένως, κρίνονται κάτι παραπάνω από αναγκαίες.

Αν αφήσουμε στην άκρη τον (συνειδητά) προκλητικό τίτλο του βιβλίου που αγγίζει ακόμα και τα όρια του clickbait, κρίνουμε πως ο δικαιότερος και αντικειμενικότερος θα ήταν: Προς υπεράσπιση του Διαφωτισμού. Η Νείμαν παρατηρεί πως η γραμμή της επίθεσης στη νεωτερικότητα (που μεσουρανούσε στο ακαδημαϊκό και φιλοσοφικό δοκίμιο έναν αιώνα πριν) έχει πλέον αντικατασταθεί από την επίθεση στον Διαφωτισμό και από τη –συναφή με την τελευταία– διαρκή αποδόμησή του. Ως ιδιότυπο «γενάρχη» αυτής της τάσης, η συγγραφέας ονοματίζει ανοιχτά τον Μισέλ Φουκώ, το έργο του οποίου κατακεραυνώνει με κάθε ευκαιρία στις σελίδες της μελέτης της, τονίζοντας τις αντιφάσεις του και παρατηρώντας απρόβλεπτες ιστορικές συνάφειές του με απολυταρχικές αντιλήψεις. Ο Φουκώ είναι, κατά την ερευνήτρια, εκείνος που έθεσε, σε τέτοια έκταση, σε τέτοιο εύρος και γνωρίζοντας τόση απήχηση, τις βάσεις για μια ανοιχτά μηδενιστική κριτική στο διαφωτιστικό πρόγραμμα, ακυρώνοντας εντέλει τις κοσμοϊστορικές επιτεύξεις του. Η αναίρεσή τους από τον μετέπειτα αυτοματισμό των ακαδημαϊκών επιγόνων και των συναφών λόμπι πίεσης, η οποία, μάλιστα, λαμβάνει χώρα στο όνομα της «προόδου» και της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φαίνεται πως νομοτελειακά οδηγεί σε επικίνδυνες ατραπούς για τον ίδιο τον Διαφωτισμό και την Αριστερά ως ώριμο τέκνο του, όπως η μελετήτρια επισημαίνει. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

1.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να κηρύξει πόλεμο κατά του Ιράν παρότι δεν είχαν εξαντληθεί οι διπλωματικές επιλογές του. Επιπλέον, ούτε μια ομαλή αλλαγή καθεστώτος φαίνεται σήμερα στόχος ρεαλιστικός ώστε να διευκολύνεται από την κήρυξη του πολέμου, ούτε η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ είναι σε θέση να εξουδετερώσει την «επικείμενη απειλή» για την ασφάλειά τους (την οποία ο Τραμπ επικαλέστηκε προκαλώντας γέλωτες). Τίποτε απ’ όλα αυτά.

Ο Τραμπ ξεκίνησε έναν ακόμη πόλεμο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή –ανατρέποντας μια κεντρική προεκλογική υπόσχεση προς τη βάση του MAGA– για να προωθήσει τα δικά του προσωπικά και πολιτικά συμφέροντα. Οι Ιρανοί και πρωταρχικά οι λαοί σε όλη την περιοχή θα πληρώσουν υψηλό τίμημα, αλλά και οι υπόλοιποι λαοί των χωρών του πλανήτη θα καταβάλλουν το μερίδιο τους πρωτίστως ως οικονομικό κόστος και όχι μόνο. Σαφέστατο κόστος ενδέχεται να έχουν και οι ίδιοι οι Αμερικανοί εάν η ανομία του Τραμπ στο εξωτερικό προωθήσει τις αυταρχικές του φιλοδοξίες και στο εσωτερικό (άλλωστε τις έχει αρχίσει).

Διατυπώνεται η άποψη, με βάση τη μελέτη της ιστορίας, ότι για τις ΗΠΑ ο πόλεμος είναι ένας ακαταμάχητος πειρασμός. Μια νεύρωση, δεδομένου ότι ακόμα και όταν όλα φαίνονται να κινούνται στο πλαίσιο της νηφαλιότητας, η παρόρμηση για επανάληψη των πολεμικών πράξεων ενεργοποιείται.

Παρότι συμφωνώ με την παραπάνω άποψη θεωρώ ότι η συνεχής ροπή των ΗΠΑ προς τον πόλεμο είναι εγγεγραμμένη στο ίδιο το DNA της respublica americana, δηλαδή στο ίδιο το Σύνταγμα των ΗΠΑ, όπου ενυπάρχει η έννοια της επεκτατικής Αυτοκρατορίας και των Ανοιχτών Συνόρων (Δες M. Hardt- A. Negri, Αυτοκρατορία, Scripta 2002, kεφ. 2.5). Είναι δηλαδή μια εμμένουσα τάση, ένα εμμένον χαρακτηριστικό του τρόπου θέσμισης της αμερικανικής πολιτείας. Είναι αδύνατον οι ΗΠΑ να απαρνηθούν τις ιμπεριαλιστικές τους επεμβάσεις είτε απειλώντας, είτε εκφοβίζοντας, είτε ανατρέποντας καθεστώτα (ειρήσθω εν παρόδω, η ανατροπή του δημοκρατικού Μωχάμεντ Μοσαντέκ με πραξικόπημα που διοργάνωσαν οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειιο το 1953 ήταν η αρχή όλων των περιπετειών του Ιράν μέχρι και σήμερα), είτε εξαπολύοντας πολέμους –οι περισσότεροι των οποίων άφησαν πίσω τους συντρίμμια και καταστροφή– είτε ακόμα όταν σπανίως εμφανίζονται ως καλοπροαίρετος ηγεμόνας. Στα αυτιά του πλανήτη αντηχεί επαναλαμβανόμενο το εκπορευόμενο από τις σημερινές πολιτικές αρχηγεσίες των ΗΠΑ σύνθημα: είμαστε οι πιο δυνατοί, κανείς δεν μπορεί να μας νικήσει! (Ξεχνούν βέβαια τις συντριπτικές ήττες τους στο Βιετνάμ, το Αφγανιστάν, τη Σομαλία…).

Η επίθεση στο Ιράν, σε συνεργασία με το Ισραήλ, είναι ένας προληπτικός[1] πόλεμος εναντίον μιας χώρας τόσο αδύναμης και με οξυμένα εσωτερικά προβλήματα που την παραμονή της επίθεσης είχε συμφωνήσει στην πραγματικότητα να αποκηρύξει τα πυρηνικά όπλα, όπως αποκάλυψε ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, μεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου θέλουν να αποτρέψουν την ειρήνη. Ο Τραμπ ακολουθεί την ιδιοτελή πολεμοχαρή προπαγάνδα του Νετανιάχου και ασπάζεται την άποψή του: πόλεμος για χάρη του πολέμου. (περισσότερα…)

*

του ΗΛΙΑ ΜΑΛΕΒΙΤΗ

~.~

Η σημερινή ιστορική κληρονομιά χιλιετιών στην Συρία, πλην των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων πληθώρας πολιτισμών, σαρκώνεται και στις εναπομείνασες εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες που βρίσκονται διάσπαρτες στη χώρα. Εντός της ισλαμικής σουνιτικής πλειονότητας, υπάρχουν χριστιανοί ―πρωτίστως Ελληνορθόδοξοι και Συρορθόδοξοι― διαφόρων δογμάτων και αποκλίσεων, ανατολικών και δυτικών, Δρούζοι, Σηΐτες και Αλαουΐτες. Εκτός από τους Άραβες σημαντική είναι και η παρουσία Κούρδων στα βορειοανατολικά της χώρας.

Πέρασμα και σταυροδρόμι κομβικό στο κοίλο του τόξου της εύφορης ημισελήνου, η Συρία γνώρισε εισβολές, κατακτήσεις και κατοχές ουκ ολίγες. Αυτή που σφράγισε καθοριστικά τη μελλοντική της εθνο-θρησκευτική υπόσταση βέβαια ήταν  η αραβική κατοχή και κυριαρχία λίγο πριν τα μέσα του 7ου αιώνα, καθώς η Δαμασκός αποτέλεσε και την πρωτεύουσα του πρώτου αραβικού χαλιφάτου (έως το 750 μ. Χ.). Στη νεώτερη και σύγχρονη εποχή, η απελευθέρωση από τον μακρύ οθωμανικό ζυγό στις αρχές τους 20ού αιώνα, ακολουθείται από τη γαλλική κυριαρχία (Γαλλική Εντολή) στην ευρύτερη Συρία, η οποία και χωρίζει την χώρα σε έξι κρατίδια, μεταξύ των οποίων αυτά των Δρούζων και των Αλαουϊτών. Μετά τον πόλεμο και την απόσχιση του Λιβάνου, η ανεξάρτητη πλέον Συρία σιγά-σιγά προσχωρεί στην ιδεολογία του αραβικού εθνισμού και σύντομα διαμορφώνει τη δική της εκδοχή, που εκφράζεται με την ανάδυση και την επικράτηση του κόμματος Μπάαθ. Πέραν της παναραβικής ιδεολογίας, του εκκοσμικευμένου προσανατολισμού του και των σοσιαλιστικών του κατευθύνσεων, με την κατάληψη της εξουσίας το 1970 από τον Χαφέζ αλ-Άσαντ, το Μπάαθ προσλαμβάνει σταδιακά και ιδιαίτερα επιπλέον χαρακτηριστικά. Το ένα είναι η αποκλειστική, σεχταριστική κυριαρχία ―τόσο εντός του κόμματος όσο και διαμέσου αυτού― στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας, της Αλαουϊτικής μειονότητας, από τα σπλάχνα της οποίας προέρχεται κι ο πρόεδρος Άσαντ. Το δεύτερο ιδιάζον στοιχείο, ενδεικτικό παγίωσης αυταρχικών τάσεων και συμπεριφορών, δεν είναι άλλο από την προσωπολατρεία που αναπτύσσεται βαθμηδόν γύρω από τον πρόεδρο Άσαντ και την οικογένειά του, και η οποία σύντομα οδηγεί στην εδραίωση μιας δυναστικής τρόπον τινα διαδοχής της εξουσίας εντός των κόλπων της οικογενείας Άσαντ. Κι όλα αυτά συνοδευόμενα από το μονοκομματικό καθεστώς διακυβέρνησης που έχει πλέον επιβληθεί στη χώρα.

Ενώ ο Άσαντ κατόρθωσε αρχικά να καταστήσει σεβαστή την ανεξάρτητη παρουσία της χώρας του στην Μέση Ανατολή και να την εκσυγχρονίσει, οι οικονομικές και πολιτικές αλλαγές που αποπειράθηκε είχαν περιορισμένα αποτελέσματα κι επιτυχίες, λόγω μεταξύ άλλων της εξωτερικής του πολιτικής, της ενδημούσας διαφθοράς κλπ. Παράλληλα με τη σθεναρή και αυταρχική διακυβέρνησή του, και λόγω του κυρίαρχου ρόλου της αλαουϊτικής μειονότητας στα πολιτικά πράγματα, ο Άσαντ παρείχε προστασία, δημόσια αναγνωρισιμότητα και ελευθερία κινήσεων και στις άλλες θρησκευτικές μειονότητες, τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς δηλαδή, τους Συρορθόδοξους, καθώς και τους Δρούζους και τους Σηΐτες. (περισσότερα…)

*

του ΣΩΤΗΡΗ ΓΟΥΝΕΛΑ

~.~

Τι συμβαίνει στον κόσμο; Παραφορά ή παράνοια;

Πως ν’ αρχίσει κανείς ένα τέτοιο γραπτό; Πως να διατυπώσει απορίες, ερωτήματα και απαντήσεις;

Μια σκοτεινιά απλώνεται στον κόσμο. Δεν θέλουν να τη βλέπουν. Ζουν οι περισσότεροι στη φαντασία τους. Πιο πολύ απ’ όλους, οι Έλληνες. Οι άλλοι είναι πολύ πιο ρεαλιστές. Προσγειωμένοι, σχεδόν κολλημένοι στα επίγεια, επαγγελματιστές, χρηματοκεντρικοί, ζουν εν μέσω και διαμέσου της Αγοράς. Μα έτσι δεν γίνονται εκτός των άλλων αγοραίοι;

Λόγια, πράξεις, επιθυμίες, σκέψεις, ορμές, πάθη, φλυαρίες, κατάθλιψη, μοναξιά, περιδινούνται αενάως, κυκλοφορούν συχνά σε ρυθμούς ματαιότητας, περιφέρονται σχεδόν ασκόπως. Κάτι βασανίζει τους ανθρώπους και προσπαθούν άλλοτε να το απωθήσουν, άλλοτε να κρεμαστούν πάνω του και άλλοτε να το κάνουν καλλιτεχνία. Άλλες φορές πάλι πασχίζουν να αναπτύξουν θεωρητικά σχήματα, να κάνουν ερμηνείες των φαινομένων ή των γεγονότων και αφοσιώνονται σε απέραντες αναλύσεις; Που τις πιο πολλές φορές ενδιαφέρουν μονάχα τους επινοητές τους.

Κατά βάθος οι άνθρωποι έχουν μεγάλη ανάγκη να μιλήσουν. Νομίζουν ότι αυτό είναι εύκολο. Δεν τους απασχολεί ότι η ομιλία είναι κάτι σπουδαίο, είναι το ιδιαίτερο χάρισμα του ανθρώπου, είναι κάτι σαν ταυτότητα. Αυτή η ταυτότητα είναι πιο σημαντική από την αστυνομική ταυτότητα!

Ομιλία δεν είναι εκφορά λέξεων και φράσεων που κάπως φτάνουν στη γλώσσα μας καλεσμένες ή ακάλεστες. Η ομιλία μας είναι συνυφασμένη με τη φωνή μας, (περισσότερα…)

*

«Φτερὰ κι ἀγκάθια»
γράφει ὁ
ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ

~.~

Ἦταν καλοκαίρι τοῦ 1946 σὲ ἕνα χωριὸ τοῦ Ξηρομέρου Ἀκαρνανίας. Ὅποιος ξέρει ἀπὸ Ξηρόμερο γνωρίζει ὅτι δὲν εἶναι μιὰ περιοχὴ παῖξε-γέλασε ἀκόμα καὶ σήμερα. Πρόκειται γιὰ ἕναν εὔφορο τόπο μοιχῶν, κλεφτῶν καὶ πορνῶν. Στὰ χρόνια ἐκεῖνα ὅμως τὰ πράγματα ἦταν ἀκόμα δυσκολότερα. Ὁ κόσμος ποὺ δὲν κατεῖχε γῆ καὶ ἰδιοκτησία ‒πέρα ἀπὸ ἕνα πετρόχτιστο δωμάτιο στὸ ὁποῖο κατοικοῦσε μιὰ διευρυμένη οἰκογένεια‒ δούλευε σέμπρικα τὰ χωράφια τῶν ἐχόντων, κρατῶντας ἕνα μικρὸ κλάσμα τῆς ἐτήσιας παραγωγῆς καὶ εὐελπιστῶντας σὲ κάποια ἐπωφελῆ κουμπαριὰ μὲ τοὺς προύχοντες ὥστε νὰ καταφέρνει νὰ τὰ βγάλει πέρα. Ἡ σχεδὸν καθολικὴ ἰδεολογικὴ —τάχα μου, τάχα μου— ἐπικράτηση τῆς Δεξιᾶς στὴν περιοχὴ δὲν ἄφηνε περιθώρια γιὰ ἀντεγκλήσεις τέτοιου τύπου, ἑπομένως ὁποιαδήποτε διαφορὰ προέκυπτε λυνόταν ἅμα τῇ ἐμφανίσει ἀπὸ τὴ Χωροφυλακή, ἡ ὁποία καιροφυλακτοῦσε γιὰ τὴν ἐμφάνιση ταραχοποιῶν στοιχείων ποὺ θὰ διατάρασσαν τὴ βολὴ τῶν ἀφεντικῶν τους, δηλαδὴ τῶν κτηματιῶν τῆς περιοχῆς.

Δύο ξαδέρφια, ἕνας Λευτέρης κι’ ἕνας Γιάννης, δὲν εἶχαν τίποτα πέρα ἀπὸ ἕνα σπίτι ἕκαστος, στὸ ὁποῖο φιλοξενοῦνταν περὶ τὰ δέκα ἄτομα τῆς ἑκάστης φαμίλιας. Φτωχοὶ καὶ ἄκληροι, δούλευαν ἀπὸ δῶ κι’ ἀπὸ κεῖ, ὡστόσο τὰ πενιχρά τους ἔσοδα ἀφενὸς δὲν ἦταν ἀρκετὰ γιὰ τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἀφετέρου καταναλώνονταν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον σὲ ἀλκοολοῦχα ποτὰ τοπικῆς παραγωγῆς. Μία ἢ ἄλλη, τὰ πράγματα δὲν πήγαιναν καλά.

Ἔτσι, ἀποφάσισαν ἕνα βράδυ νὰ πᾶνε νὰ κλέψουν ἕνα μοσχάρι ἀπὸ ἕναν πλούσιο τῆς περιοχῆς. Ἤξεραν ὅτι ἕνα τμῆμα τοῦ κοπαδιοῦ του ἔβοσκε κοντὰ στὸ χωριὸ Κομπωτη (ἄλλως: Πέρσεβος), κι’ ἔτσι μιὰ καὶ δυὸ ξεκίνησαν πρὸς τὰ κεῖ. Ἔπειτα ἀπὸ ὧρες πεζοπορίας ἔφεραν τὸ μοσχάρι μὲ ἄκρα μυστικότητα στὸ σπίτι τοῦ Λευτέρη καὶ τὸ ἔσφαξαν μέσα στὸν ἀχυρώνα, ἀφοῦ πρῶτα σκόρπισαν πριονίδι στὸ ἔδαφος γιὰ νὰ ἀπορροφήσει τὸ αἷμα τοῦ ζώου. Τὸ ἔγδαραν, τὸ τεμάχισαν καὶ τὸ μοίρασαν. Ὕστερα πῆγαν ὁ καθένας στὸ χωράφι ὅπου ὄφειλαν νὰ βρίσκονται ὡς σέμπροι γιὰ τὴ συγκομιδὴ τοῦ καπνοῦ ὡς νὰ μὴ συνέβη τίποτε. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Η ηγεσία της ΕΕ πρωτίστως αλλά και οι ηγέτες των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, έχοντας να αντιμετωπίσουν μια ολοένα και πιο εχθρική κυβέρνηση Τραμπ –ο οποίος τους αντιμετωπίζει λες και είναι ο capo della mafia– προβαίνουν σε βαρύγδουπες ρητορικές δηλώσεις που πόρρω απέχουν από την αδήριτη πραγματικότητα. Όπως στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου η ασήμαντη Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάυεν μίλησε για μια «διαρθρωτική επιταγή» ώστε η Ευρώπη να «οικοδομήσει μια νέα μορφή ανεξαρτησίας»!

Αντίθετα όμως, οι δεσμοί εξάρτησης της ΕΕ από τις ΗΠΑ τα τελευταία έτη, με σαφή ευθύνη των ισχυρών χωρών της και πρωτίστως της Γερμανίας, έχουν αυξηθεί. Δεν είναι μόνο οι εξαρτήσεις ασφαλείας (αμυντική ομπρέλα), είναι η ενεργειακή ασφάλεια (πλήρης εξάρτηση από το ακριβό αμερικάνικο υγροποιημένο αέριο) αλλά και η τεχνολογική ασφάλεια (ίσως η πλέον επώδυνη). Οι κίνδυνοι ασφαλείας που θέτει η αμερικανική τεχνολογία συζητιούνται ανοιχτά πια από τους ευρωπαίους ιθύνοντες κάτι που θα ήταν αδιανόητο μόλις πριν από έξι μήνες. Ήταν τότε που η ηγεσία της ΕΕ ενώ δεχόταν απανωτές προσβολές και χυδαιότητες από μέρους του Τραμπ και της ομάδας του, συνέχιζε να θεωρεί τις βρισιές ως… φλερτ.

Οι εξαγωγές υπηρεσιών των ΗΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 εκτιμάται ότι ήταν 483 δις. € ή 35,1% του συνόλου, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών των ΗΠΑ από την ΕΕ ήταν 344 δισ. € ή 21,9%. Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν πλεόνασμα ύψους 139 δισ. €. Η κλίμακα της εξάρτησης της ΕE από την τεχνολογία των ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλη, ιδιαίτερα για υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud computing). Η Ευρωπαϊκή Ένωση δαπανά περίπου 265 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε υπηρεσίες νέφους και λογισμικού με έδρα τις ΗΠΑ, με τις αμερικανικές εταιρείες να καταλαμβάνουν περίπου το 80% της αγοράς της ΕΕ, κυρίως μέσω των Amazon Web Services, Google και Microsoft Azure. Αυτή η εξάρτηση είναι συγκρίσιμη σε κλίμακα με την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι όλες αυτές οι εταιρείες υποστηρίζουν με αφοσίωση την κυβέρνηση Τραμπ. (περισσότερα…)

*

Επανεκλεγείς στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ανέκτησε μόνο την εξουσία αλλά επιτάχυνε μια ιστορική ρήξη που είχε ήδη ξεκινήσει κατά την πρώτη του θητεία. Μέσα σε λίγους μήνες, οι αποφάσεις του έχουν κλονίσει τα θεμέλια της διεθνούς τάξης που καθιερώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, προκαλώντας σοκ και άρνηση, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Στρατηγική αποσύνδεση από τη Γηραιά Ήπειρο, αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ, εγκατάλειψη της πολυμέρειας και μια απροκάλυπτη επιβεβαίωση της δυναμικής της ισχύος: ο Τραμπισμός 2.0 αγκαλιάζει πλέον το τέλος των ηθικών ψευδαισθήσεων που δομούσαν τη «συλλογική Δύση». Για τον Αλαίν ντε Μπενουά, αυτή η ακολουθία σηματοδοτεί πολύ περισσότερα από μια απλή αλλαγή στυλ ή πολιτικού προσωπικού. Σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν πολυπολικό, βάναυσο κόσμο, απογυμνωμένο από την οικουμενιστική ρητορική, όπου η Ευρώπη εμφανίζεται πιο εξαρτημένη και πιο ανυπεράσπιστη από ποτέ. Σε αυτή την εις βάθος συνέντευξη στον Γιαν Βαλερύ και τον ενημερωτικό ιστότοπο Breizh-info.com (27.1.2026), ο Γάλλος φιλόσοφος αναλύει τις συνέπειες της γεωπολιτικής μετατόπισης και τα αδιέξοδα μιας ηπείρου που εξακολουθεί να αρνείται να διδαχθεί από αυτήν.

Μετάφραση Κώστας Χατζηαντωνίου

///

Breizh-info.com: Με ποιους τρόπους η δεύτερη θητεία του Τραμπ σηματοδοτεί μια ακόμη βαθύτερη ρήξη με την παγκόσμια τάξη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο;

Alain de Benoist: Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν ακόμη προετοιμασμένος να ακολουθήσει την πορεία που ακολουθεί αυτή τη στιγμή. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, είχε άφθονο χρόνο να προσδιορίσει τους στόχους του, να βελτιώσει το όραμά του και να αξιολογήσει τον στενό του κύκλο για να καθορίσει σε ποιον μπορούσε πραγματικά να βασιστεί. Μετά την επανεκλογή του, ξεκίνησε μια φρενίτιδα ανακοινώσεων που άφησαν (και εξακολουθούν να αφήνουν) τον υπόλοιπο κόσμο άναυδο. Αυτό οφείλεται κυρίως στην μάλλον ιδιόμορφη προσωπικότητά του. Πάρτε έναν παρανοϊκό, μεγαλομανή ναρκισσιστή, έναν πολιτικό ρήτορα και έναν επιχειρηματικό καρχαρία, ανακατέψτε τα όλα μαζί και έχετε τον Ντόναλντ Τραμπ. Έναν χαρακτήρα κάπου ανάμεσα στον βασιλιά Υμπύ και τον Καλιγούλα.

Η βαθύτερων συνεπειών ρήξη είναι η «αποσύνδεση» μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Μέσα σε λίγους μήνες, ο Τραμπ προκάλεσε κατάρρευση της «συλλογικής Δύσης», υπονόμευσε τα θεμέλια της Ατλαντικής Συμμαχίας και άλλαξε τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου. Τώρα απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ΝΑΤΟ. Ακόμα κι αν πολλοί δεν το συνειδητοποιούν, αυτό είναι ένα πραγματικά ιστορικό γεγονός που θα επηρεάσει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Το να πιστέψει κανείς ότι όλα αυτά θα υποχωρήσουν όταν ο Τραμπ φύγει από τον Λευκό Οίκο θα ήταν λάθος. Μόλις η εμπιστοσύνη διαλυθεί, χρειάζεται αρκετός χρόνος για να επουλωθεί. Ειδικά επειδή, μετά τον Τραμπ, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Τζ. Ντ. Βανς να τον διαδεχθεί. Και ο Βανς συχνά παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος που έχει «όλα τα χαρακτηριστικά του Τραμπ χωρίς κανένα από τα ελαττώματά του». Δεν υπάρχει επιστροφή. (περισσότερα…)

*

Λ Ε Ξ Ι Σ Ω Μ Α Τ Α
γράφει η
Αντωνία Γουναροπούλου

~.~

Να λες το ανείπωτο, να αμφισβητείς το αδιαμφισβήτητο – το πείραμα του UATX

Μέσα στα χρόνια, η άλωση των πιο καταξιωμένων αμερικανικών πανεπιστημίων από τις διάφορες πρακτικές της κουλτούρας της ακύρωσης έχει γεννήσει αντιδράσεις και πρωτοβουλίες εκ μέρους πολλών διανοουμένων που παραμένουν πάντα φιλελεύθεροι στις αρχές τους και δημοκρατικοί στις πεποιθήσεις τους. Είτε ανήκουν στον συντηρητικό χώρο είτε στον παραδοσιακό προοδευτικό, τους ενώνει μια βαθιά ριζωμένη πίστη σε κλασικές αρχές τoυ φιλελευθερισμού, όπως είναι ο σεβασμός των ατομικών δικαιωμάτων και της ελευθερίας της έκφρασης. Το 2021, όταν αναγγέλθηκε η ίδρυση του Πανεπιστημίου του Ώστιν στο Τέξας (University of Austin in Texas – UATX), το οποίο φέτος διανύει το δεύτερο έτος της λειτουργίας του, φάνηκε να δημιουργεί ένα έντονα ποθούμενο αντίπαλο δέος στην ανελευθερία και το κλίμα φόβου που είχε επιβάλει ο αριστερογενής γουοκισμός. Η λογοκρισία και αυτολογοκρισία φοιτητών και διδακτικού προσωπικού υπό τον φόβο διοικητικών, ακαδημαϊκών, αλλά και κοινωνικών ποινών, η γιγάντωση μιας βαθιά πολιτικοποιημένης γραφειοκρατίας εντός των πανεπιστημίων που στοχεύει ακριβώς στην αστυνόμευση και στην επιβολή ποινών,[1] οι κατάφωρες αδικίες των μεθόδων πρόσληψης καθηγητών και εισαγωγής φοιτητών που γεννά η άδικη εφαρμογή πολιτικών θετικών διακρίσεων – όλα αυτά οδήγησαν μια ομάδα καταξιωμένων ακαδημαϊκών και ερευνητών να γυρίσουν την πλάτη τους στα ήδη υπάρχοντα πανεπιστήμια, και δη σε αυτά της Ivy League, τα οποία θεώρησαν ότι είχαν αποτύχει να προστατέψουν τις απολύτως αναγκαίες προϋποθέσεις παραγωγής και μετάδοσης της γνώσης, και να ιδρύσουν κάτι εντελώς διαφορετικό. «Δεν μπορούμε να περιμένουμε μέχρι να διορθωθούν τα πανεπιστήμια. Γι’ αυτό ξεκινάμε ένα καινούργιο» δήλωσε τον Αύγουστο του 2021 ο Πάνο Κανέλος, πρώτος πρύτανης του νεοσύστατου πανεπιστημίου.[2] Οι θέσεις που εξέφραζε σε αυτό το αναγγελτήριο, και καταγγελτικό, κείμενο σε γενικές γραμμές εξέφραζαν όλους όσοι εκείνη την εποχή ήρθαν να στελεχώσουν το διδακτικό προσωπικό και τη συμβουλευτική επιτροπή του ιδρύματος. Άμεσα ή έμμεσα, όλοι είχαν βιώσει τις αντιδημοκρατικές και αντιπαιδαγωγικές συνέπειες που είχε η κατάλυση της ελευθερίας της έκφρασης, η φίμωση και η ολοένα μεγαλύτερη ιδεολογική μονοφωνία στα πανεπιστήμια, και μοιράζονταν την ίδια αγωνία με τον Πάνο Κανέλος: (περισσότερα…)

*

ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ & ΠΑΡΑΜΟΝΙΜΑ | 01:26
Καιρικά σχόλια από τον ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Κούβα, Βενεζουέλα, Ιράν, Ιράκ, Λιβύη, Συρία, παντού και πάντα η ίδια ιστορία. Χώρες, συχνά πανάρχαιες, εξουθενωμένες από τόσους αιώνες αρπακτικού ιμπεριαλισμού: ταπεινωμένες, λεηλατημένες, καθημαγμένες… Πού κάποια στιγμή,  αναστυλώνονται στα πόδια τους και με θυσίες πανάκριβες και με σημαία ευκαιρίας όποια (τον «σοσιαλισμό», τον «ισλαμισμό», τον «εθνικισμό») αποτινάσσουν από πάνω τους τον ζυγό: το ’59, το ’79, το ’98. Για να πιαστούν αμέσως μετά στη μέγκενη των πιο σκληρών εκβιασμών από τους φιλέκδικους πρώην δυνάστες τους, να διχαστούν εσωτερικά, και βαλλόμενες από αισχρή ομοβροντία κυρώσεων και βάρβαρων αποκλεισμών να διολισθήσουν εκ νέου στον αυταρχισμό, στα δόντια νέων αρπακτικών καθεστώτων, ημεδαπών ετούτη τη φορά. Από τον καιρό των Μακκαβαίων και του αγώνα της εβραϊκής ανεξαρτησίας κατά των Σελευκιδών τουλάχιστον, κρατάει αυτή η  ιστορία. Και κρύβει πάντα το πρόσωπό της πίσω από κάθε λογής μάσκες: νεωτεριστές κατά ευσεβών, θεοκράτες κατά κοσμοπολιτών, επαναστάτες κατά εθελοδούλων.

Στο Ιράν βλέπουμε σήμερα το πιο πρόσφατο επεισόδιό της. Ο αποχαυνωμένος δυτικόφιλος, αραγμένος στον βαθουλό του καναπέ βλέπει στις εκεί ταραχές, την ένδοξη σάγα των παρδαλών Επαναστάσεων και Ανοίξεων, που μπορεί να σώριασαν σε ερείπια τόσες και τόσες χώρες, εκείνος όμως έως σήμερα δεν έχει πάρει μυρωδιά τι πράγματι προκάλεσαν στους δυστυχείς λαούς που τις υπέστησαν. Οπτασιάζεται δε ότι οι εικόνες που του δείχνουν κατά το δοκούν οι συστημικοί χειριστές του είναι όλες πούρες και αγνές, και ότι οι αντιπολιτευόμενοι, από την ειρηνίστρια Ματσάδο ώς τον επίδοξο νέο Σάχη, είναι άνθρωποι σοβαροί και όχι μαριονέτες βολικές των Αμερικανών, καθ’ όλα ξεπουλημένες στα ξένα συμφέροντα.

Ο μπετοναρισμένος αντιδυτικός πάλι, στο μένος του το αντιμπεριαλιστικό, δεν εννοεί να δει τι σόι καθεστώτα είχανε φτιάξει αυτοί οι μαδούροι και οι μπααθιστές και οι μουλάδες που χειροκροτεί, με τι φόρο βαρβαρότητας και αίματος οικοδομήθηκε και το δικό τους κράτος.

Εχει μίτο αυτός ο λαβύρινθος; Φοβάμαι πως όχι. Ο Μινώταυρός του είναι όμως δεδομένος και –ας λεν τα λαλίστατα ΜΜΕ– δεν είναι ο ντόπιος δεσποτισμός. Οι Ιρανοί και οι Βενεζολάνοι έχουν κάθε δικαίωμα να ελευθερώσουν τις πατρίδες τους από την αθλιότητα. Θα είναι δώρο άδωρο όμως, άμα το τίμημα θα ’ναι παρόμοιο με εκείνο που πλήρωσαν οι Ιρακινοί, οι Λίβυοι και οι Σύροι. Ας κάνουν πέρα τους βαλτούς, ας κλείσουν τ’ αυτιά τους στους πράκτορες και στους βασιλίσκους. Οι αρχηγέτες των ελεύθερων εθνών, ο Σιμόν Μπολιβάρ και ο Μωχάμεντ Μοσαντέκ, ας είναι οι οδηγοί τους. (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

~.~

Θα ήταν φαινόμενο κωμικό αν δεν αφορούσε τόσο άμεσα τη ζωή μας. Μιλώ για τη στρατηγική παράλυση της ευρωπαϊκής ηγεσίας παρά τα αλλεπάλληλα ραπίσματα του πιο αυθεντικού εκπροσώπου του αμερικανικού ήθους. Οι διακηρύξεις αλληλεγγύης προς τη Δανία, τα δειλά αντίμετρα, οι τελετουργικές δηλώσεις περί σεβασμού της κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης των εθνών (στον αρκτικό κύκλο και τις ουκρανικές πεδιάδες τουλάχιστον), ελάχιστα καλύπτουν την σκληρή πραγματικότητα: η Ευρώπη δεν διαθέτει ούτε τα στρατιωτικά μέσα, ούτε την πολιτική βούληση να αντιμετωπίσει κατά μέτωπον τον Αμερικανό προστάτη της. Όλοι γνωρίζουν ότι την κρίσιμη στιγμή, η Γροιλανδία θα κείται μακράν. Όμως το γεγονός είναι αδιαμφισβήτητο. Η Ευρώπη μετά από ογδόντα χρόνια βρίσκεται πάλι σε ένα γεωπολιτικό σημείο καμπής και το ζήτημα της Γροιλανδίας, καταδεικνύει περίτρανα αυτό που όλοι φοβούνται να πουν: η Ευρώπη δεν είναι εταίρος, αλλά ικέτης. Πώς φτάσαμε όμως ως εδώ; Γιατί καλή και άγια η οργή για τη χυδαιότητα του Ντόναλντ Τραμπ (παρότι μόλις πριν από λίγους μήνες η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «πούλησε» την απόλυτη ταπείνωση ως μια καλή εμπορική συμφωνία), όμως αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει συγχωροχάρτι για όσους που επί δεκαετίες έχτιζαν μια χωρίς ηθικές αρχές ευδαιμονιστική γραφειοκρατία που τώρα έντρομη πασχίζει να σώσει το σαρκίο της.

Ήδη από τη δεκαετία του 1990, αρκετοί αναλυτές προέβλεπαν την εξάντληση της Ατλαντικής συμμαχίας, όχι λόγω κάποιας ιδεολογικής σύγκρουσης, αλλά λόγω της σταδιακής απόκλισης στρατηγικών συμφερόντων. Το ζήτημα της Γροιλανδίας είναι απλώς η κορωνίδα αυτής της απόκλισης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συλλογίζονται πλέον με ημισφαιρικούς- ηπειρωτικούς όρους, ενώ η Ευρώπη παραμένει παγιδευμένη σε ένα κανονιστικό και διαδικαστικό πλαίσιο. Τι κι αν κάποιοι είχαν προειδοποιήσει, με αξιοσημείωτη πρωιμότητα, για την θεμελιωδώς ασύμμετρη φύση της διατλαντικής σχέσης, ορίζοντας τον ατλαντισμό ως μορφή στρατηγικής και ψυχικής αποξένωσης; Η γραφειοκρατία των Βρυξελλών νόμιζε (με το αζημίωτο φυσικά δι’ εαυτήν) πως η Ευρώπη ήταν σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ η Ευρώπη γινόταν όλο και υποδεέστερη περιφέρεια της αμερικανικής αυτοκρατορίας. Τώρα, μετά από δεκαετίες αμυντικής αβελτηρίας, τεχνολογικής εξάρτησης και πολιτισμικής αμερικανοποίησης, (περισσότερα…)

*

του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

~.~

Για τον σημερινό φιλελεύθερο (κεντροδεξιάς ή κεντροαριστερής κοπής, αδιάφορο), τα δικαιώματα είναι οντότητες μεταφυσικές. Μπορεί επί το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας να ήταν εντελώς ἀγνωστα, ή και αδιανόητα ακόμη, όμως άπαξ και «κατακτηθούν», θεωρούνται απαρασάλευτα. Υπερισχύουν και αυτής της δημοκρατίας: ακόμη και η λαϊκή βούληση δεν δικαιούται να τα ακυρώσει. Ακόμη και ο δημόσιος διάλογος γι’ αυτά θεωρείται σκανδαλώδης.

Φυσικά, η ιστορία γέμει από «κατακτήσεις» που ποδοπατήθηκαν αδιάφορα από τον νέο κυρίαρχο. Αν αύριο μεθαύριο διαμορφωθεί πλειοψηφία πρόθυμη να απαγορεύσει εκ νέου τις αμβλώσεις λ.χ. (ή την οπλοκατοχή, την ελευθεροτυπία, τη χοιροτροφία, την εργασία τις Κυριακές και τις αργίες κ.ο.κ.), καμιά επίκληση ιερού και απαρασάλευτου δικαιώματος δεν πρόκειται να την αποτρέψει. Το αντίθετο: «δικαίωμα» πλέον θα λογίζεται το αντίθετο του νυν ισχύοντος.

Σε κάθε περίπτωση, η «συζήτηση» περί αμβλώσεων όπως γίνεται σήμερα, είναι περί όνου σκιάς. Κανένας ποινικός νόμος δεν μπορεί να αποτρέψει ουσιωδώς την εφαρμογή μιας πρακτικής όσο αυτοί που την υποστηρίζουν υπερισχύουν κοινωνικά και ιδεολογικά. Άλλωστε, ούτε η απόφαση του αμερικανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου είχε κάποια σοβαρή επίπτωση στον αριθμό των αμβλώσεων στις ΗΠΑ, παρά τη μελοδραματικότητα των αντιδράσεων ένθεν κακείθεν.

Έχουμε να κάνουμε επομένως με ένα ζήτημα πρωτίστως συμβολικό, τουτέστιν πρακτικώς ανεπίλυτο. Όσοι το προτάσσουν, το κάνουν μάλιστα ακριβώς για αυτόν τον λόγο: για να αποτρέψουν την όποια συννενόηση και να μαντρώσουν τους οπαδούς τους. (Οι αντιδράσεις των κομμάτων, ιδίως του κυβερνώντος, στις δηλώσεις Καρυστιανού είναι χαρακτηριστικές).

Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι άλλο. Πόσο πιθανόν είναι η σημερινή αντίληψή μας για το επιτρεπτό ή το ανεπίτρεπτο των αμβλώσεων να μεταβληθεί δραστικά στο ορατό μέλλον; (περισσότερα…)