Η παραγωγή του μηδενός

*

Λογοθεσίες από τον
ΗΡΑΚΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

~

Η παραγωγή του μηδενός

Άλλοτε ο άνθρωπος αντλούσε από την επιφάνεια της γης τα τρόφιμα και από τα βάθη της όλες τις μακροπρόθεσμα αναγκαίες για την επιβίωσή του πρώτες ύλες. Σήμερα όμως αυτές οι παραδοσιακά ένυλες αξίες απειλούνται από την μηδενιστική παραφροσύνη και η φωτογραφία ενός αχανούς Data Center εξορύξεως Bitcoin στο Rockdale του Τέξας που έκανε αστραπιαία τον γύρο του κόσμου θέτει ξανά το ερώτημα: τι ακριβώς παράγουν αυτές οι ατελείωτες σειρές ηλεκτρονικών διακομιστών και με τι κόστος λειτουργούν; Και η απάντηση είναι απλή: Καταναλώνουν τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας –αρκετή για μία πόλη ενός εκατομμυρίου κατοίκων– και δεν παράγουν τίποτε απολύτως πέραν ενός κρυπτονομίσματος που η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από την πίστη όσων το χρησιμοποιούν. Τέτοιες αξίες όμως εξαϋλώνονται με ταχύτητα ανάλογη της βεβιασμένης παραγωγής τους. Τα κρυπτονομίσματα λοιπόν γράφουν την τελευταία πράξη ενός δράματος τους πρωταγωνιστές του οποίου γνωρίζουμε από καιρό. Η λυσσαλέα χρηματοοικονομική μόχλευση στην οποία διαπρέπουν οι τραπεζίτες, στηρίζεται σε ήδη εξαντλημένα νομισματικά αποθέματα. Τα (υπερ)δομημένα ομόλογα και τα σαθρής βάσεως χρηματιστηριακά παράγωγα, κρέμονται από μία κλωστή. Η κυκλοφορία τους τροφοδοτείται από ένα ιλιγγιώδες φαντασιακό παραλήρημα, τη μέθη μίας χημικής έκστασης που όσο κρατάει είναι μεθυστική αλλά όταν η έξαψή της περνάει αφήνει τον άνθρωπο σε βαθύ σύγκρυο, σκοτάδι και υπαρξιακή απόγνωση. (περισσότερα…)

Stéphane Mallarmé, «Στην πέτρα πάνω του Μπωντλαίρ…»

*

To Γλαυκό

( L’ azur )

H ήπια ειρωνεία του αιώνιου γλαυκού
ράθυμα όμορφη όπως τα άνθη πέφτει πάνω
σε ανάξιο ποιητή που βρίζει τον νωθρό του νου
περνώντας μέσα από μια άγονη έρημο Βασάνων.

Μάτια κλειστά, φυγάς, νιώθω ότι παρατηρεί
με μιαν ανήλεη της μεταμέλειας μανία,
την άδεια την ψυχή μου. Πού πάω; Ποια νύχτα ζοφερή
να ρίξω, ράκη, σε άσπλαχνη να ρίξω υπεροψία;

Σήκω, ομίχλη! Άπλωσε μονοτονία τεφρών,
κορδέλες στα ουράνια καταχνιάς να σύρεις
που θα πνίξει των φθινοπώρων το έλος το ωχρό,
μία μεγάλη σιωπηλή οροφή να ανεγείρεις!

Μάζεψε, εσύ από λίμνες αφού βγεις της λησμονιάς,
καθώς θα φτάνεις, άοκνα να βουλώσεις, φίλη Ανία,
τρύπες κυανές, με ισχνά καλάμια κι ύλη λασπουριάς,
μεγάλες, των πουλιών που έχει ανοίξει η κακία.

Aκόμη! Οι καμινάδες συνεχώς οι θλιβερές
ας καιν, και μία φυλακή καπνιάς που όλο σαλεύει
στη φρίκη μέσα ας σβήνει από τις μαύρες της ουρές
κίτρινο ήλιο που στον ορίζοντα τελεύει!

Σε σε προστρέχω, ω ύλη (περισσότερα…)

«…για να σηκώσει το άπειρο»: Αντώνης Μαγκανάρης-Δεκαβάλλες (1920-2009)

*

της ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ

~.~

Τα χρόνια που σε σήκωσα γλαύκο μαράζι
με κάβους και νησιά σε χόχλο ψίθυρο
και μ’ ένα πέλαγο θησαυρισμένο
στην πυρή σταγόνα
καθώς συλλογιέται μεσοχείμωνα
στην άκρη του ματιού
και λογαριάζει πλώρες
που ξόδεψαν τις αναστάσεις.

Είναι βέβαιο ότι στη λογοτεχνική παράδοση του νησιού της Σίφνου φωτοβολούν αρκετές μορφές της ποίησης, όπως ο Ιωάννης Γρυπάρης, ο Αριστομένης Προβελέγγιος, ο Νίκος Σταφυλοπάτης, ο Κλεάνθης Τριαντάφυλλος “Ραμπαγάς” και άλλοι πολλοί. Μέσα σε αυτήν την ποιητική αλληλουχία προβάλλει και ο Αντώνης Μαγκανάρης-Δεκαβάλλες, ο ξενιτεμένος μα μόνιμα νοσταλγός του νησιού.

Με την ευχή που απόθεσε στο λίκνο μου
ξένος ζυγώνω από τη νύκτα των τόπων των καιρών.
Με τι μάτια να σηκώσω αυτό το φως;
Ποιο σχήμα μου να βάλω να καθήσει στο πεζούλι;
Ποια καρδιά μου να πιάσει το μαντήλι
να σύρει το συρτό; Νῦν ἀπολύοις.

* (περισσότερα…)

Συνεργάτες του ΝΠ παρουσιάζουν τα βιβλία τους

*

*

*

*

Το τσουρέκι

*

Κάθε πρωί, ακολουθώ την ίδια διαδρομή από το σπίτι στο γραφείο. Απόσταση τριακοσίων μέτρων περίπου. Μικρή απόσταση που κρύβει όμως κινδύνους, αν λάβεις υπ’ όψιν σου τα ζιγκ ζαγκ στα στενά που καθημερινά επινοώ για να αποφύγω ανεπιθύμητες συναντήσεις.

Δεν τα καταφέρνω πάντα. Συχνά τρακάρω σε κάποιον γνωστό, πρόθυμο για μια συζήτηση περί κρίσης… Αναγκαστικά, φοράω το χαμόγελό μου και υφίσταμαι τον μονόλογο του συνομιλητή μου…. Για λίγο όμως. Σύντομα βάζω σε εφαρμογή το σχέδιο εξόδου από τη κρίση που έχω περιέλθει… Προφασίζομαι ραντεβού με πελάτη, αποσκοπώντας στην τυπική ευγένεια του συνομιλητή. Η στρατηγική συνήθως πιάνει τόπο. Απελευθερώνομαι από τα δεσμά μιας συζήτησης που με επέλεξε, κουβαλώντας, ωστόσο, μια μικρή ενοχή για το ψέμα μου.

Καμιά τριανταριά μέτρα από το γραφείο, καλημερίζω τον περιπτερά, αγοράζω εφημερίδα και προχωρώ, όταν πια το βλέμμα μου πέφτει στον άστεγο… Ενοχλούμαι και αμέσως, αλλάζω πορεία, περνώντας στο απέναντι πεζοδρόμιο.

Σήμερα, η ίδια διαδρομή έκρυβε εκπλήξεις. Βγαίνω από το σπίτι, αγκαλιά με ένα τσουρέκι. Απρόσμενο δώρο ενός φίλου που με επισκέφθηκε την προηγουμένη. Αποφασίζω να μην «γλυκαθώ» για να κρατήσω σιλουέτα…

Φτάνω στο περίπτερο, αγοράζω εφημερίδα και κατευθύνομαι προς τον άστεγο. Είναι τυλιγμένος με μια βρώμικη κουβέρτα και χαρτόνια. Βλέπω την πλάτη του. Δεν με βλέπει. Γρήγορα και όσο το δυνατόν πιο διακριτικά, αφήνω το τσουρέκι δίπλα του. Επιταχύνω για να μην με αντιληφθεί, καθώς ντρέπομαι κάπως για την πράξη μου. (περισσότερα…)

Για την αμφίβια ανθρώπινη μοίρα

*

της ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ ΜΑΚΗ

~.~

Θωμάς Ιωάννου
Ανοιχτή ημερομηνία
Πόλις, 2025

Στις ανεξάντλητες βιβλιοπαρουσιάσεις, δεν είναι σπάνιο το αλληλολιβάνισμα να αντικαθιστά τους κριτικούς λόγους, αποσιωπώντας πολλές φορές τα κάτω του μετρίου ποιήματα για τα οποία γίνεται λόγος. Ο ποιητής Θωμάς Ιωάννου και η ποιητική του κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση και διαφοροποιούνται από τις προβλεπόμενες ποιητικές παρουσίες που καθιερώνονται στις συντεχνίες με βάση τα συστήματα δημόσιων σχέσεων και τη λειτουργία της γραφής ως κοινωνική καταξίωση χωρίς αισθητικό αντίκρυσμα. Στη νέα ποιητική συλλογή του με τίτλο Ανοιχτή ημερομηνία ο Ιωάννου αντιστρέφει την προβλεψιμότητα της ποιητικής μετριότητας, ενώ παράλληλα τεκμηριώνει το απαιτητικό ποιητικό πεδίο. Πρόκειται για μια από τις καλύτερες ποιητικές συλλογές των τελευταίων χρόνων. Η παραπάνω θέση βέβαια απαιτεί την κριτική της επεξήγηση ώστε να μην ακυρώνει την απαιτούμενη κριτική λειτουργία.

Στο νέο του βιβλίο ο Ιωάννου ελέγχει προσεκτικά και λεπτομερώς την παραγωγή του ποιητικού λόγου, δουλεύοντας το ποιητικό υλικό εξαντλητικά μέχρι να το ολοκληρώσει. Η νέα ποιητική συλλογή εκδίδεται δεκατρία χρόνια μετά το βραβευμένο πρώτο βιβλίο του Ιπποκράτους 15 και χαρακτηρίζεται από μια αισθητική στην οποία μορφή και περιεχόμενο είναι αδιάρρηκτα δεμένα μεταξύ τους. Απέναντι στην υπερπαραγωγή ποιητικών βιβλίων που εκδίδονται ο Ιωάννου δεν βιάστηκε να κυκλοφορήσει βιαστικά το νέο του βιβλίο, αξιοποιώντας την κριτική αποδοχή του έργου του. Η επιλογή αυτή του να μην εκδίδει τη μια συλλογή μετά την άλλη φαίνεται να τον δικαιώνει, επιβεβαιώνοντας τη συγκροτημένη και μεθοδική μελέτη και ενασχόληση με τις ποιητικές γραφές. Δικαιώνεται επίσης ως προς την επιλογή του σχετικά με τη δομή και όλες τις τροπές των ποιημάτων από την αρχή μέχρι το τέλος. Το έργο του επιβεβαιώνει λοιπόν και τον τίτλο του, υπογραμμίζοντας πως μια τέτοιου τύπου ποιητική γραφή διατηρεί την επικαιρότητα της ποίησης όταν αυτή έχει την ικανότητα να διατηρήσει τις ημερομηνίες ανοιχτές και να λειτουργήσει στη διαχρονία με ανοιχτούς παράλληλα διαλόγους ανάμεσα στο παρόν, το παρελθόν και το μέλλον. (περισσότερα…)

Η απόφαση και άλλα διπλά σονέτα

*

του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

~.~

1. Η ΑΠΟΦΑΣΗ

Όρος δεν ήταν. Έτσι του ’χαν πει.
Είχε όλο το ελεύθερο να κρίνει
με τρόπο που θεωρούσε συνεπή –
δική του και η τιμή και η ευθύνη.

Απ’ την πλευρά τους, μόνη προτροπή:
η απόφασή του άλλο μη βραδύνει –
ας πάψει πια να ομφαλοσκοπεί,
τι παίρνει, αυτό μετράει, και τι δίνει.

Κι εκείνος τους κατάλαβε σωστά:
δεν είχε τίποτε ν’ αποφασίσει,
η πόρτα που έβλεπε ανοιχτή μπροστά
ήταν η μία και μοναδική.
Ήδη, το μέλλον του ήταν όλο εκεί.
Δεν είχε παρά να τη δρασκελίσει.

2. Η ΠΟΡΤΑ

Στα λόγια μένει πάντοτε ανοιχτή
για όλους: βασιλείς, αστούς ή εργάτες, (περισσότερα…)

Ζώα με ανθρώπινη φωνή


*

του ΘΑΝΟΥ ΚΑΨΑΛΗ

~.~

Δημήτριος Μουζάκης
Συστηματική βιομυθολογία
Εκδόσεις ΑΩ, 2024

Όταν πριν από δύο ή τρία χρόνια, ο συγγραφέας Δημήτρης Μουζάκης είχε θέσει υπ’ όψιν μου ένα προσχέδιο του βιβλίου του, διαβάζοντας τότε τον τίτλο του, είχα υποθέσει ότι πρόκειται για βιβλίο επιστημονικό. Το επίθετο «συστηματική», και το πρώτο συνθετικό του ουσιαστικού, η λέξη «βίος», εκεί οδηγούσαν. Τώρα που το βιβλίο έχει τυπωθεί, και φυσικά το έχω διαβάσει, λογικά θα έπρεπε να έχω καταλήξει στο είδος στο οποίο κατατάσσεται.

Αμ δε! Το βιβλίο είναι αρκούντως ποιητικό –με την αυθαιρεσία, τις εικόνες, τον ρυθμό και τον συμβολισμό της γραφής του– ώστε να χαρακτηριστεί αμιγώς επιστημονικό. Από την άλλη όμως, το ίδιο βιβλίο είναι και αρκούντως επιστημονικό –με τις τεκμηριωμένες πληροφορίες που παρέχει– ώστε να χαρακτηριστεί λογοτεχνικό. Και για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο μπερδεμένα, η περιγραφική ακρίβειά του σε ό,τι αφορά τη δομή και τη συμπεριφορά των 34 βιολογικών οργανισμών στους οποίους αναφέρεται, θα ωθούσαν ενδεχομένως έναν αναγνώστη να θεωρήσει ότι πρόκειται για βιβλίο, ακραιφνώς, φυσικής ιστορίας. Από την άλλη, η παράλληλη ερμηνεία τους –το πώς δηλαδή προέκυψε αυτή η δομή και συμπεριφορά– θα τον παρότρυναν να το χαρακτηρίσει ως βιβλίο φυσικής φιλοσοφίας…

Αν συνεχίσω το ίδιο τροπάρι, να απαριθμώ δηλαδή τις δυσκολίες μου ως προς την ειδολογική ταξινόμηση της Συστηματικής βιομυθολογίας, θα ενέδρευε ο κίνδυνος να την αδικήσω. Να δημιουργηθεί δηλαδή η εντύπωση ότι πρόκειται για βιβλίο δύστροπο, δύσβατο και ερμητικό. Αντιθέτως, διαβεβαιώνω ότι είναι ένα βιβλίο γοητευτικό που όπως όλα τα ενδιαφέροντα βιβλία παρακινεί τον αναγνώστη να επιβραδύνει την ανάγνωσή του, ώστε να παρατείνει την απόλαυσή του πριν το ολοκληρώσει.

Ότι ο Μουζάκης κατόρθωσε να προσδώσει ενδιαφέρον και χάρη σε ιστορίες που μιλούν για το πιο κοινότοπο φαινόμενο του πλανήτη, είναι κάτι που θέλει τέχνη. Θα έλεγα μάλιστα ότι όπως είναι δύσκολο να αραδιάζει κανείς τα διαφορετικά τάξα της συστηματικής κατάταξης των οργανισμών χωρίς να αποκομίζει ο ακροατής την εντύπωση ότι ο ομιλητής διαβάζει τηλεφωνικό κατάλογο, το ίδιο δύσκολο είναι να κινητοποιήσει ο συγγραφέας το ενδιαφέρον του αναγνώστη, όταν του περιγράφει λεπτομέρειες της φυσιολογίας ή της συμπεριφοράς των οργανισμών αυτών. (περισσότερα…)

Στιγμὲς ἀπὸ τὴ μέρα ἑνὸς φίλιππου

*

«Φτερὰ κι ἀγκάθια»
γράφει ὁ
ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ

~.~

Τουὶντ σακάκι τριμμένο στοὺς ἀγκῶνες, παντελόνι ὑφασμάτινο μὲ ὑποψία τσάκισης, ἕνα-δυὸ νούμερα παραπάνω, σακουλιασμένο στὸν καβάλο. Τὸ μαλλί του εἶναι τὸ μόνο φροντισμένο σημεῖο πάνω του, μὲ ἐπιμελημένη χωρίστρα στὰ δεξιά, γυαλιστερὸ καὶ φρεσκοβαμμένο. Στο δεξὶ χέρι μεταξὺ δείκτη καὶ μέσου τὸ κίτρινο στίγμα δηλώνει χρόνια καπνίσματος, χρόνια ἀναμονῆς. Εἶναι γύρω στὰ ἑβδομῆντα καὶ δὲν ἔχει καμία σημασία πῶς τὸν λένε. Παραμένει ἕνας φίλιππος, ὅπως καλοῦνται μεταξύ τους οἱ συμπαῖχτες, αὐτὸ ποὺ κοινῶς ὁνομάζεται στὴν πιάτσα ἀλογομούρης. Ἕνας καθημερινὸς παπποῦς, παντρεμένος ἢ μόνος, πλούσιος ἢ φτωχός· τὰ ὑπόλοιπα στοιχεῖα τῆς ταυτότητάς του τὰ ἀγνοῶ. Ξέρω μόνο ἕνα πράγμα: βρίσκεται στὸ πρακτορεῖο τοῦ ΟΠΑΠ στημένος μπροστὰ ἀπὸ τὴν ἀριστερὴ ὀθόνη πρὶν τὸ ταμεῖο καὶ παρακολουθεῖ τὶς ἱπποδρομίες, κρατῶντας στὰ ἀδύνατα χέρια του δελτία.

~.~

Κόσμος μπαίνει καὶ βγαίνει στὸ πρακτορεῖο. Κόσμος μένει στὸ πρακτορεῖο. Εἶναι οἱ θαμῶνες, οἱ τακτικοί, οἱ καθημερινοί, οἱ ὁλοήμεροι. Χαιρετιοῦνται καὶ συζητοῦν τὴν ἐπικαιρότητα καὶ τὴν πολιτικὴ σὰν νὰ εἶναι στὸ καφενεῖο. Ἀνταλλάζουν ἀπόψεις γιὰ ἀποδόσεις, στοιχήματα, πονταρίσματα. Μοιράζονται κυρίως τὴν ἧττα. Διαμαρτύρονται γιὰ τὰ δοκάρια στὸ γήπεδο ἢ τὰ δοκάρια στὸ ΚΙΝΟ καὶ στὴν ψηφιακὴ ρουλέτα ‒ τὴν ἀνάδειξη ἀριθμοῦ ὅμορου πρὸς τὸ ποντάρισμά τους. Ὅταν κερδίζουν ἁπλῶς ἀνακοινώνουν πόσα πήρανε μὲ μιὰν ἀπάθεια ποὺ δηλώνει τὴ ὑπεράνω χρημάτων καὶ κερδῶν θέση τους, ὡς νὰ πρόκειται δηλαδὴ γιὰ κάτι τὸ ἀσήμαντο, τόσο πολὺ ποὺ φαίνεται λὲς καὶ προτιμοῦν νὰ χάνουν. Ἄλλωστε, ἡ γκίνια δημιουργεῖ ἐνσυναίσθηση· ἡ νίκη μόνο ἀνομολόγητο φθόνο.

Παρὰ τὴ δημιουργία τῶν πρακτορείων ΟΠΑΠ play τὰ ὁποῖα μοιάζουν μὲ μικρὰ καζίνο, τὸ συνοικιακὸ πρακτορεῖο ἐπιτελεῖ αὐτὸν τὸν ρόλο καταλυτικὰ ἐπὶ δεκαετίες. Πρόκειται γιὰ τὸ λαϊκὸ καζίνο, τὸ καζίνο τοῦ φτωχοῦ, τόσο πολὺ ποὺ ἡ μικροκοινωνία του μοιάζει πολὺ συχνὰ  νὰ υἱοθετεῖ τὸ decorum τῶν ναῶν τῆς τύχης. Ὑπερταξικότητα, κινητικότητα, ἡλικιακὴ ἀντιπροσωπευτικότητα, πασατέμποι καὶ ἐπαγγελματίες, κυρίως ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες. Ὅλοι μποροῦν νὰ μποῦν στὸ πρακτορεῖο δίχως καμία προκατάληψη, δίχως face control καὶ dress code. Τὸ πέρασμά τους ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἑτεροτοπία μπορεῖ νὰ γίνει ἀθόρυβα. Λίγα εἶναι τὰ καταστήματα ὅπου τὸ κοινωνικό τους συμβόλαιο δὲν ἐπιβάλλει τὸν χαιρετισμὸ πρὸς τοὺς ὑπόλοιπους πελάτες ἢ τὸν καταστηματάρχη κ.ο.κ. Στὸ πρακτορεῖο μπορεῖς ἁπλῶς νὰ μπεῖς, νὰ συμπληρώσεις τὸ δελτίο σου, νὰ προσεγγίσεις τὸ ταμεῖο, νὰ ἀφήσεις τὸ ποσὸ τοῦ πονταρίσματος καὶ νὰ φύγεις μὲ τὸ χαρτάκι δίχως νὰ ἀνταλλάξεις οὔτε μία ματιὰ μὲ τὸν πράκτορα. Δὲν εἶναι ἀεροδρόμιο γιὰ νὰ ἀνακοινώνει κανεὶς τὴν ἄφιξη ἢ τὴν ἀναχώρησή του. (περισσότερα…)

«Κάθε μικρή ή μεγάλη νίκη»

*

ΠΟΤÉ

Πάντα με βρίσκει απροετοίμαστη
κάθε μικρή ή μεγάλη νίκη του ΠΑΟΚ.
Φταίει που στη ζωή μου ήρθαν όλα τούμπα
και του γηπέδου το γαλακτερό φως
θηλάζουν τώρα άγνωστες μικρούλες.

Ποτέ δεν ξέρω τι να περιμένω
αν δηλαδή καίγεται μέσα του
το πάθος κατακόρυφο
ή μια λιμνούλα δάκρυα
μέσα απ’ το πράσινο του τάπητα αναβλύζει.

Τότε θυμάμαι
τον σύζυγο εκείνο στο βιβλίο του Γκοσποντίνοφ
όλα, λέει, τα δοκίμαζε πρώτη φορά
πατρότητα και στρείδια σε μια μέρα.
Σαν τον δικό μου ΠΑΟΚ, τον αποψινό
που, όπως  τα στρείδια, ολοπαίχνιδος
στην ίδια τάξη των Διθύρων* βασιλεύει.

ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ

Το ποίημα γράφτηκε ενώ ακόμη εξελισσόταν το χθεσινό παιχνίδι ανάμεσα στον Ολυμπιακό και τον ΠΑΟΚ.
*Τα στρείδια ανήκουν στην οικογένεια Οστρεΐδες και στην τάξη των Δίθυρων.

*

*

*

«Η ιδεολογία είναι ο Σατάν»: Ελληνικότητα και Ορθοδοξία

*

Άγιος ή προδότης;
Το «αδύνατον» Μυθιστόρημα του Νίκου Σαμψών

γράφει η ΔΗΜΗΤΡΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

[5/12]

~.~

Η καθαυτό θεολογική προσέγγιση του Κυριάκου Μαργαρίτη μαρτυρεί την αφομοίωση ενός γραμματειακού υποστρώματος το οποίο έχει τις αρχές του τόσο στην ελληνική όσο και στη ρωσική πατερική θεολογία και τη δημιουργική πρόσληψή τους από την ελληνική θεολογία του ’60, η οποία γονιμοποίησε σύνολη τη μεταπολεμική και μεταπολιτευτική θεολογική προβληματική, με ειδική αναφορά στον Χρήστο Γιανναρά.[265] Η σχέση του Μαργαρίτη με την εν λόγω παράδοση δεν αφορά τόσο σε τεκμαρτές επιδράσεις, όσο σε έννοιες, τάσεις, φιλοσοφικές αντιλήψεις και θεματικά κέντρα συγγενικά με τη μετά το ’60 θεολογική διανόηση, η οποία εν πολλοίς καθόρισε το πεδίο εντός του οποίου κινείται έκτοτε, συνειδητά ή ασύνειδα, η σύγχρονη θεολογική σκέψη στον ελλαδικό χώρο.

Παρότι ο ίδιος ο Μαργαρίτης διαχωρίζει το σχέδιό του από νεότερους στοχαστές της Ορθοδοξίας που πλέουν στα νάματα της θεολογικής παράδοσης του ’60 (τον ίδιο τον Γιανναρά, τον Στέλιο Ράμφο, τον νεότερό τους Σωτήρη Γουνελά κ.ά.),[266] καθώς και την ειδικότερη έκφανση αυτής της ανανέωσης που απεκλήθη ανεπίσημα «νεοορθοδοξία»,[267] –ρεύμα το οποίο, καίτοι προερχόμενο από την Αριστερά, συνδέθηκε κατά κύριο λόγο με τον προσδιορισμό της ελληνικότητας[268] και την πνευματική παρακμή του Νεοέλληνα στη νεωτερική συνθήκη–, το θέμα της ελληνορθόδοξης ταυτότητας και μέρος των ζητημάτων που ήγειρε η ομάδα αυτή στοχαστών είναι ανιχνεύσιμα σε όλα τα μέχρι στιγμής εκδοθέντα βιβλία της Νέας Κρόνακας. Επιπλέον, και ενώ ο ίδιος ο συγγραφέας δηλώνει ως ουσιαστικότερη ή και αποκλειστική τη σχέση του με τον αγιορείτικο ησυχασμό,[269] η οποία οπωσδήποτε καλεί σε εξειδικευμένες θεολογικές προσεγγίσεις, η ένταξη στην ανάλυσή μας της προβληματικής που αρθρώθηκε εντός του ανωτέρω θεολογικού κριτικού πλαισίου, η οποία αναπτύσσεται στην ένταση ή και τη δυναμική ανάμεσα στην ελληνικότητα και την Ορθοδοξία, την Ανατολή και τη Δύση ή ακόμα την Ορθοδοξία και το Ισλάμ, παρουσιάζει στην περίπτωση της Νέας Κρόνακας ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δύναται να παρέχει, όπως επιθυμώ να καταδείξω, δομικούς άξονες κατανόησής του.

4.1 Η νεοορθοδοξία ως ιδεολόγημα

Ο όρος «νεοορθοδοξία», ο οποίος υιοθετείται στο παρόν κείμενο σχηματικά, εδραιώθηκε ερήμην των φορέων του, οι οποίοι ποτέ δεν συγκροτήθηκαν ως ομάδα,[270] με αναφορά σε ορισμένους στοχαστές της Αριστεράς (κυρίως τους Χρήστο Γιανναρά, Στέλιο Ράμφο, Κωστή Μοσκώφ, Κώστα Ζουράρι και Διονύση Σαββόπουλο), κομματικής ή ανένταχτης, παρά τις ποικίλες μεταξύ τους αποκλίσεις, προκειμένου να προσδιορίσει ό,τι κρυσταλλώθηκε στον δημόσιο λόγο ως θεολογική και φιλοσοφική στάση κατά τη δεκαετία του ’80, με σταθερή αναφορά στον ελληνορθόδοξο πολιτισμό, την αντιπαραβολή αυτού προς τη Δύση, αλλά και τον διάλογό του με τον μαρξισμό. (περισσότερα…)

«Πιστή μετάφραση, αντιγραφή ή λογοκλοπή»

*

Από τον αναγνώστη μας κ. Παναγιώτη Γκόνη λάβαμε και δημοσιεύουμε την παρακάτω επιστολή.

*

Αγαπητό Νέο Πλανόδιον

Σας γράφω επειδή διαπίστωσα ότι το άρθρο του κ. Γεράσιμου Κακολύρη με τίτλο «Sartre και Derrida: Άδηλη σχέση«, το οποίο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό δια-ΛΟΓΟΣ, τεύχος 3, 2013, είναι στον πυρήνα του πιστή μετάφραση, αντιγραφή ή λογοκλοπή του κειμένου της Christina Howells, «Sartre and the deconstruction of the subject», από το The Cambridge Companion to Sartre (Publication date: 28/5/2006).

Στο συνημμένο αρχείο βάζω δίπλα στο πρωτότυπο αγγλικό το κείμενο του κ. Κακολύρη, όπου εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι αποτελεί πιστή μετάφραση του πρώτου. Κοντολογίς, την «άδηλη σχέση» που σκέφτηκε να μας παρουσιάσει, την βρήκε έτοιμη και πρόδηλη στο κείμενο της Christina Howells. 

Ευχαριστώ 

Παναγιώτης Γκόνης

*