*

του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ

~.~

Η ηγεσία της ΕΕ πρωτίστως αλλά και οι ηγέτες των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, έχοντας να αντιμετωπίσουν μια ολοένα και πιο εχθρική κυβέρνηση Τραμπ –ο οποίος τους αντιμετωπίζει λες και είναι ο capo della mafia– προβαίνουν σε βαρύγδουπες ρητορικές δηλώσεις που πόρρω απέχουν από την αδήριτη πραγματικότητα. Όπως στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου η ασήμαντη Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάυεν μίλησε για μια «διαρθρωτική επιταγή» ώστε η Ευρώπη να «οικοδομήσει μια νέα μορφή ανεξαρτησίας»!

Αντίθετα όμως, οι δεσμοί εξάρτησης της ΕΕ από τις ΗΠΑ τα τελευταία έτη, με σαφή ευθύνη των ισχυρών χωρών της και πρωτίστως της Γερμανίας, έχουν αυξηθεί. Δεν είναι μόνο οι εξαρτήσεις ασφαλείας (αμυντική ομπρέλα), είναι η ενεργειακή ασφάλεια (πλήρης εξάρτηση από το ακριβό αμερικάνικο υγροποιημένο αέριο) αλλά και η τεχνολογική ασφάλεια (ίσως η πλέον επώδυνη). Οι κίνδυνοι ασφαλείας που θέτει η αμερικανική τεχνολογία συζητιούνται ανοιχτά πια από τους ευρωπαίους ιθύνοντες κάτι που θα ήταν αδιανόητο μόλις πριν από έξι μήνες. Ήταν τότε που η ηγεσία της ΕΕ ενώ δεχόταν απανωτές προσβολές και χυδαιότητες από μέρους του Τραμπ και της ομάδας του, συνέχιζε να θεωρεί τις βρισιές ως… φλερτ.

Οι εξαγωγές υπηρεσιών των ΗΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 εκτιμάται ότι ήταν 483 δις. € ή 35,1% του συνόλου, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών των ΗΠΑ από την ΕΕ ήταν 344 δισ. € ή 21,9%. Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν πλεόνασμα ύψους 139 δισ. €. Η κλίμακα της εξάρτησης της ΕE από την τεχνολογία των ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλη, ιδιαίτερα για υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud computing). Η Ευρωπαϊκή Ένωση δαπανά περίπου 265 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε υπηρεσίες νέφους και λογισμικού με έδρα τις ΗΠΑ, με τις αμερικανικές εταιρείες να καταλαμβάνουν περίπου το 80% της αγοράς της ΕΕ, κυρίως μέσω των Amazon Web Services, Google και Microsoft Azure. Αυτή η εξάρτηση είναι συγκρίσιμη σε κλίμακα με την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι όλες αυτές οι εταιρείες υποστηρίζουν με αφοσίωση την κυβέρνηση Τραμπ.

Η ΕΕ δηλώνει ότι επιθυμεί να απογαλακτιστεί από την αμερικανική τεχνολογία απέναντι σε μια ολοένα και πιο εχθρική κυβέρνηση Τραμπ και να αποκτήσει ψηφιακή κυριαρχία. Πόσο δυνατό είναι αυτό όταν μια χούφτα εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας υποδομής υπολογιστικού νέφους; Παρότι φαίνεται ότι κάτι αρχίζουν πλέον να συνειδητοποιούν οι ευρωπαϊκές αρχηγεσίες, πόσο ρεαλιστική είναι στην πράξη μια ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία;

Για παράδειγμα, η Γαλλία ετοιμάζεται να καταργήσει σταδιακά το Zoom, το Teams και άλλες αμερικανικές πλατφόρμες τηλεδιάσκεψης και να αρχίσει να χρησιμοποιεί το Visio, μια γαλλική εναλλακτική λύση, από το 2027. Στόχος είναι να εγγυηθεί την ασφάλεια και την εμπιστευτικότητα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών βασιζόμενη σε ένα ισχυρό και κυρίαρχο εργαλείο.

Ως γνωστόν, η συζήτηση για «τεχνολογική αποσύνδεση» από τις ΗΠΑ δεν είναι καινούργια. Όμως η επιθετική ρητορική του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους και οι διάφορες απειλές του έχουν δημιουργήσει μια «ξαφνική αίσθηση επείγοντος». Εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ υλοποιούσε τις απειλές του και ζητούσε από τη Meta, την Google και την Amazon να διακόψουν εντελώς την ευρωπαϊκή πρόσβαση στις υπηρεσίες τους, οι κοινωνίες και οι οικονομίες της ΕΕ θα κλονιστούν συθέμελα. Οι συνέπειες θα ήταν ολέθριες. Η εξάρτηση της Ευρώπης από την υποδομή νέφους των ΗΠΑ είναι ένας «εφιάλτης ασφάλειας μέσω ενός μόνο σοκ» εν αναμονή. Τι θα γίνει αν ο Τραμπ αποφασίσει να αποσυνδέσει τις παροχές νέφους προς την ΕΕ;

Αυτό το σενάριο –το λεγόμενο στις ΗΠΑ «kill switch»– έχει «συζητηθεί σοβαρά στον τεχνολογικό κλάδο και στους πολιτικούς κύκλους». Προς το παρόν όμως, δεν υπάρχουν «ισάξιες εναλλακτικές λύσεις». Οι πάροχοι νέφους της Ευρώπης δεν έχουν δυνατότητες τέτοιας κλίμακας.

Το τεχνολογικό μέτωπο είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα στις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ και θα γίνει ακόμη πιο ευαίσθητο αν –όπως προβλέπεται– το ευρωαμερικανικό ρήγμα διευρυνθεί. Έχει επανειλημμένα διατυπωθεί η εικασία ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να απαντήσει στην πίεση του Τραμπ στρέφοντας το «μπαζούκα» της ενάντια στις μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες και περιορίζοντας την πρόσβασή τους στην αγορά της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, οι αμερικανικές εταιρείες κυριαρχούν σχεδόν σε όλες τις ψηφιακές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, με λίγες ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις. Αυτή η εξάρτηση, σε αυτό το κλίμα, φαίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνη.

*

*

*