*
του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ
~.~
Ο πρόεδρος Τραμπ εκμεταλλεύθηκε την κεντρική ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός –τόπο προσκυνήματος για τους υποστηρικτές της παγκοσμιοποίησης– την Τετάρτη 21.01.2026 για να ισχυριστεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησαν να προσφέρουν τις αγορές τους και την στρατιωτική τους προστασία στους Ευρωπαίους συμμάχους, τους οποίους χλεύασε ως τζαμπατζήδες. Ορκίστηκε να συνεχίσει τον εμπορικό του πόλεμο. Χαρακτήρισε τους δασμούς ως το τίμημα των εισαγωγών στην αγορά μιας χώρας 300 εκατομμυρίων καταναλωτών (των ΗΠΑ). Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι «Οι Ηνωμένες Πολιτείες κρατούν ολόκληρο τον κόσμο στην επιφάνεια», και ότι «Όλοι εκμεταλλεύτηκαν τις Ηνωμένες Πολιτείες». «We give so much», ανέφερε συγκεκριμένα, «and get so little in return.»
Πρόκειται για πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας! Η κατ’ εξοχήν ιμπεριαλιστική χώρα του 20ού αιώνα με αυτά τα λόγια του Τραμπ παρουσιάζεται ως θύμα εκμετάλλευσης (sic) από τις υπόλοιπες χώρες του πλανήτη!
«Μόνο στο βασίλειο του Μεγάλου Αδελφού οι λέξεις έχουν την αντίθετη σημασία από τη συνηθισμένη, ο σκοπός όμως αυτής της διαστροφής είναι να εξαπατήσει τους αποδέκτες του μηνύματος και επομένως να καταστήσει αδύνατη την κατανόηση αυτού που συμβαίνει πραγματικά και την αμοιβαία επικοινωνία μεταξύ των υπηκόων. Αντιθέτως, στον τρέχοντα πολιτικό λόγο, στον λεγόμενο “πολιτικάντικο”, οι λέξεις μπορούν να έχουν αμφίσημη έννοια, τέτοια δηλαδή που να καθιστά δυνατές διάφορες ερμηνείες και επιπλέον να αυξάνει τον αριθμό των πιθανών δεκτών του μηνύματος﮲ όχι όμως μέχρι του σημείου να αντιστρέφει την τρέχουσα σημασία»[1].
Βεβαίως εκτός από την άποψη του Μπόμπιο, που ισχύει προφανώς, υποστηρίζεται ότι ο Τραμπ δεν κοροϊδεύει μόνο τους οπαδούς του με αυτό τον τρόπο , αλλά είναι και ο ίδιος μέρος του προβλήματος αφού υπό μιάν έννοια έχει πρώτα εξαπατήσει τον εαυτό του (ασυνείδητα και συνειδητά ) και στη συνέχεια εξαπατά τους άλλους[2]. Σε όλο τον 20ό αιώνα, οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν υπήρξαν εκείνο το μοναδικό και δημοκρατικό έθνος που είχαν φανταστεί οι ιδρυτές του, μια Αυτοκρατορία της Ελευθερίας, αλλά στάθηκαν πρωταίτιες απροσχημάτιστων και βάναυσων ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων, τόσο στο εσωτερικό[3] όσο και στο εξωτερικό[4]. Οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις των ΗΠΑ δεν αρχίζουν με τις συνεχείς αποικιοκρατικές παρεμβάσεις τους μετά το τέλος του Β΄ Π. Π., ούτε με τις πρακτικές του Ουίλλιαμ ΜακΚίνλε[5] ούτε καν με τις αντίστοιχες του Τζέημς Νοξ Πόλκ[6]:
«Ίσως θα πρέπει να αναζητήσουμε τις ρίζες αυτών των ιμπεριαλιστικών πρακτικών στις ίδιες τις απαρχές της χώρας, στη μαύρη δουλεία και στους γενοκτόνους πολέμους εναντίον των αυτόχθονων Αμερικανών»[7].
Συγχρόνως οι ΗΠΑ, έχουν επιβάλλει μια παγκόσμια φορολόγηση δια των ελλειμμάτων τους και των διεθνών χρηματιστηριακών και άλλων ροών κεφαλαίων μέσω των οποίων οι υποδεέστερες πολιτικά και στρατιωτικά δυνάμεις (μεταξύ των οποίων πρωταγωνιστούν οι ευρωπαϊκές χώρες) εξαναγκάζονται υπό διάφορες απειλές να επιδοτούν υποχρεωτικά το υπέρογκο αμερικανικό χρέος[8]. Η πράξη αυτή συνιστά κατ’ εξοχήν πολιτική παρέμβαση συνυφασμένη με την στρατιωτική ισχύ, και μηδαμινή σχέση έχει με τις οικονομικές επιδόσεις των ΗΠΑ και γενικότερα με τις οικονομικές αναλύσεις των καθεστωτικών οικονομολόγων οι οποίες αρνούνται το ρόλο της πολιτικής και στρατιωτικής ισχύος ως θεμελιώδους παράγοντα τροφοδότησης του αμερικανικού χρέους χωρίς περιορισμό, τουλάχιστον μέχρι σήμερα.
Το θέμα όμως δεν είναι τι ισχυρίζεται ο Τραμπ, ο οποίος πάντα αναφέρει γεγονότα αναμεμιγμένα με επινοήσεις. Η τελευταία του αναφορά ότι οι ΗΠΑ κατείχαν την Γροιλανδία και στη συνέχεια την παραχώρησαν στους Δανούς είναι απτό παράδειγμα αυτού του τρόπου ρητορείας. Είναι γνωστόν ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη ποτέ.[9]
Βεβαίως ο Τραμπ έχει συνηθίσει να απευθύνεται με αυτόν τον τρόπο στον Τζόννυ από το Ουισκόνσιν ή στη Σάρα από το Κάνσας. Προφανώς αυτός ο τρόπος ανάγνωσης των γεγονότων συμπεριλαμβάνει ως μέρος του προβλήματος και την ίδια την προσωπικότητα του Τραμπ. Mετά την τελευταία έξαρση της συζήτησης για την κατάσταση της ψυχικής υγείας του Ντόναλντ Τραμπ, που πυροδοτήθηκε από τα σκληρά σχόλια του Σλοβάκου πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίκο[10], που αργότερα διαψεύστηκαν, έχει ενδιαφέρον μια ανακοίνωση που εκφωνήθηκε στο πρόσφατο Συνέδριο της Ιταλικής Εταιρείας Νευροψυχοφαρμακολογίας στο Μιλάνο[11].
Η ανακοίνωση αμφισβητεί τη δημοφιλή αφήγηση περί ναρκισσιστικής διαταραχής της προσωπικότητας. Όλο και περισσότεροι μελετητές αναφέρονται πλέον στη διαταραχή του σολιψισμού, έννοια ελάχιστα γνωστή στο ευρύ κοινό αλλά ευρέως γνωστή και πολυσυζητημένη στους εξειδικευμένους ψυχιατρικούς κύκλους αλλά και πολύ γνωστή στους φιλοσοφικούς κύκλους ως ακραίος υποκειμενισμός: το μόνο πράγμα που είναι βέβαιο ότι υπάρχει είναι η προσωπική συνείδηση του υποκειμένου. Όλος ο εξωτερικός κόσμος, τα αντικείμενα και τα άλλα άτομα θεωρούνται παραγωγές της συνείδησης, μη έχοντας ανεξάρτητη ύπαρξη.
Ο σολιψιστής είναι ένα άτομο για το οποίο ο εαυτός του γίνεται το μοναδικό σημείο αναφοράς. Σε αντίθεση με τον ναρκισσιστή, δεν προσπαθεί καν να αποπλανήσει ή να ευχαριστήσει τους άλλους: απλώς δεν αναγνωρίζει την ύπαρξή τους ως αυτόνομα υποκείμενα. Ο έξω κόσμος παύει να έχει ανεξάρτητη ύπαρξη.
Ο σολιψισμός είναι ένα συμπεριφορικό πρότυπο, όχι παθολογικό, που αναφέρεται σε χαρακτηριστικά όπως η αδυναμία συμμόρφωσης με τους κανόνες, η περιφρόνηση των κοινωνικών κανόνων, η τάση για ψέματα, η ευερεθιστότητα και η έλλειψη ενσυναίσθησης και μεταμέλειας, τα οποία έχουν περιγραφεί εκτενώς στην ψυχιατρική βιβλιογραφία. Αυτά είναι χαρακτηριστικά που, όταν παρατηρούνται στη διαχείριση απεριόριστης εξουσίας, αποκτούν εντελώς διαφορετική σημασία από ό,τι στην ιδιωτική ζωή. Τα χαρακτηριστικά που μπορεί να φαίνονται ατομικά γίνονται πρόβλημα όταν επηρεάζουν αποφάσεις με παγκόσμιες επιπτώσεις. Η ιστορία δείχνει ότι οι ψυχιατρικές αξιολογήσεις μεγάλων ηγετών συχνά έρχονται μόνο εκ των υστέρων, μερικές φορές μετά από δραματικές συνέπειες. Γι’ αυτό είναι σημαντικό σήμερα να γνωρίζουμε πώς να διαβάζουμε τα σημάδια, χωρίς να τα υποτιμούμε.
///
