Τσέζαρε Παβέζε, Στοχασμοί (μετάφραση Παναγιώτης Κονδύλης)

Γιατί δεν ενδείκνυται να χάνουμε την ψυχραιμία μας; Γιατί τότε είμαστε ειλικρινείς.

Υπάρχει κάτι ακόμα θλιβερότερο από το ναυάγιο των ιδεωδών σου: η πραγμάτωσή τους.

Πηγή όλων των αμαρτημάτων είναι το αίσθημα της μειονεξίας – το ονομαζόμενο και φιλοδοξία.

Η θρησκεία συνίσταται στην πίστη πως ό,τι συμβαίνει είναι εξαιρετικά σημαντικό. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο δεν θα εξαφανιστεί ποτέ.

Δεν αρκούν οι συμφορές για να γίνει ο βλάκας έξυπνος.

Πρώτα υπηρετούσε η εξουσία τις ιδεολογίες, τώρα οι ιδεολογίες υπηρετούν τη εξουσία.

Ο επαγγελματισμός στην έκφραση ενθουσιασμού είναι η εμετικότερη ανειλικρίνεια.

Δεν είμαι φιλόδοξος: είμαι περήφανος. Παύεις να ‘σαι νέος όταν καταλάβεις ότι λέγοντας σε κάποιον τον πόνο σου δεν κάνεις τίποτε.

Μπορεί με αγάπη μπορεί και με μίσος, αλλά έτσι κι αλλιώς με τη βία.

Κάθε γυναίκα, εκτός και αν είναι ηλίθια, αργά ή γρήγορα συναντάει κάποιο ανθρώπινο ναυάγιο και προσπαθεί να το σώσει. Κάποτε, επιτυγχάνει. Και κάθε γυναίκα, εκτός και αν είναι ηλίθια, αργά ή γρήγορα βρίσκει έναν υγιή, ολότελα λογικό άνδρα και τον καταντάει ναυάγιο. Αυτό, το πετυχαίνει πάντοτε.

Τί νόημα έχει να ζεις με τους άλλους όταν στα πράγματα που αληθινά είναι σημαντικά για τον καθένα ο καθένας γράφει στα παλιά του τα παπούτσια τον άλλον;

Παύεις να ‘σαι νέος όταν καταλαβαίνεις ότι λέγοντας σε κάποιον τον πόνο σου δεν κάνεις τίποτα.

Το πρόβλημα δεν είναι η σκληρότητα της μοίρας, αφού έτσι κι αλλιώς αποκτάς ό,τι επιθυμήσεις με επαρκή ένταση. Το πρόβλημα είναι μάλλον πως δεν μας αρέσει ό,τι αποκτήσαμε. Και τότε δεν πρέπει να τα βάζουμε ποτέ με τη μοίρα παρά με τις επιδιώξεις μας.

Ή χωροφύλακες ή εγκληματίες.

Δίκιο έχουν οι ηλίθιοι, οι παλαβοί, οι ξεροκέφαλοι, οι βίαιοι, οι πάντες – εκτός από τους λογικούς ανθρώπους. Τί άλλο γίνεται μέσα στην ιστορία πέρα από το να εφευρίσκει ο καθένας λογικές εξηγήσεις για τις παλαβομάρες του; Κι αυτό πάλι σημαίνει ότι έρχονται καινούργιοι παλαβοί στο προσκήνιο που τα κάνουν όλα άνω κατω.

Πρέπει να είμαστε παλαβοί, όχι ονειροπόλοι. Να βρισκόμαστε εντεύθεν του κανόνα, όχι εκείθεν.

Ένας παλαβός μπορεί να ξανάρθει στα σύγκαλά του, όμως ο ονειροπόλος δεν έχει άλλη λύση παρά ν’ απογειωθεί.

Ο παλαβός έχει εχθρούς. Ο ονειροπόλος δεν έχει παρά τον εαυτό του.

Ο έρωτας ενδιαφέρει το αγαπημένο πρόσωπο εξ αιτίας των πραγμάτων που φέρνει μαζί του. Γι’ αυτό όποιος γνοιάζεται ν’ αγαπήσει ειλικρινά κι ολοκληρωτικά σχεδόν ποτέ δεν βρίσκει στη ζωή του χρόνο να σωρέψει όσα πράγματα θα έκαναν δεκτό τον έρωτά του (προσωπικότητα, πλούτη, δύναμη, μέσα, προσόντα κτλ.). Την αγάπη καθ’ εαυτήν κανένας δεν ξέρει τι να την κάμει. Και ας είμαστε δίκαιοι: τί άλλο είναι η αγάπη πέρα από τη φιληδονία ενός πιθήκου;

Ο θάνατος είναι ανάπαυση, αλλά η σκέψη του θανάτου ταράζει κάθε ανάπαυση.

Τόσο ηλίθιος, ώστε για να βρει σκοπό στη ζωή του έκαμε έναν γιό.

Να φυλάγεσαι από όποιον δεν νευριάζει ποτέ.

Η καλοσύνη που γεννιέται επειδή κουράστηκες να υποφέρεις είναι δεινό χειρότερο κι από τον πόνο.

Υπάρχει κάτι ακόμα θλιβερότερο απ’ το να γερνάς: Να παραμένεις νήπιος.

Η πιο σκληρή προσβολή που μπορείς να κάμεις σε κάποιον είναι να του αρνηθείς ότι υποφέρει.

Όπως δεν σκεφτόμαστε τον πόνο των άλλων, έτσι μπορούμε να μη σκεφτόμαστε ούτε τον δικό μας.

Δεν αρκούν οι συμφορές για να γίνει ο βλάκας έξυπνος.

Για να εκφράσεις τη ζωή όχι μόνο πρέπει να παραιτηθείς από πολλά πράγματα, αλλά πρέπει να έχεις και το κουράγιο ν’ αποσιωπήσεις τούτη την παραίτηση.

Ένας αστείος νόμος της ζωής είναι ο εξής: αγαπιέται όχι όποιος δίνει παρά όποιος απαιτεί. Δηλαδή αγαπιέται όποιος δεν αγαπά, αφού όποιος αγαπά δίνει. Και εννοείται: να δίνεις είναι μια ηδονή πιο αλησμόνητη απ’ το να παίρνεις. Εκείνος στον οποίο δώσαμε μάς γίνεται απαραίτητος, ήτοι τον αγαπάμε.

Το θάμβος είναι το κίνητρο κάθε ανακάλυψης. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τη συγκίνηση μπροστά στο παράλογο.

Μία και μόνο ηδονή υπάρχει, να είσαι ζωντανός, όλα τ’ άλλα είναι αθλιότητα.