*

ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ & ΠΑΡΑΜΟΝΙΜΑ | 06:25
Καιρικά σχόλια από τον ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Η φωτογραφία πρόσφατη από τη Μαγιόρκα. Οι κάτοικοι του νησιού διαδηλώνουν κατά των τουριστών ζητώντας τη ζωή τους πίσω. Στη Βαρκελώνη σύμβολο των διαμαρτυριών είναι το νεροπίστολο με το οποίο καταβρέχουν τους εισβολείς.

Λέω «εισβολείς» και δεν έχω την αίσθηση ότι υπερβάλλω. Ο μαζικός τουρισμός του καιρού μας είναι μια μορφή ύπουλης αποικιοκρατίας. Οι ξένοι εκτοπίζουν τους ντόπιους, τα χούγια και οι απαιτήσεις τους επιβάλλονται με το έτσι θέλω, το κόστος της διαβίωσης πρεκαριοποιεί όλο και περισσότερους, η στέγη γίνεται απλησίαστη, ο δάσκαλος, ο γιατρός, ο φοιτητής δεν μπορούν να σταθούν πουθενά.

Παντού όπου περνούν τα τουριστικά φουσάτα, σαν τον λίβα αφήνουν πίσω τους καμένα σπαρτά. Πολιτισμοί, παραδόσεις, γειτονιές, μνημεία, τοπία, πατρίδες, τρόποι ζωής: ό,τι γνήσιο, αναστημένο με θυσίες και κόπους αιώνων, αμέσως ψευτίζει, μασκαρεύεται, το μεγαλείο της ιστορίας και της φύσης μετατρέπεται σε μισθωμένο σκηνικό για να καδράρει ο έπηλυς του 24ώρου την ακατάδεχτη φάτσα του, και για να κορδωθεί στους δικούς του ότι, ναι, ήταν κι εκείνος ΕΚΕΙ.

Εκεί όμως πού; Τι έχει προλάβει να δει και να νιώσει, πόσο μάλλον να γνωρίσει και να καταλάβει, ο πακετοδίαιτος και ο κρουαζιεροφερμένος; Και τι είναι αυτό το εκεί μετά τη δική του επιδρομή, τι έχει απομείνει τώρα πια ζωντανό; Η ανθρωπότητα στο πέρασμά της στίφη καταστροφέων έχει γνωρίσει πολλά: αγροίκους, βαρβάρους, βανδάλους, πειρατές. Καιρός να προσθέσουμε πλάι σ’ αυτά με κάθε τιμή το «τουρίστας».

///

«Είμαστε ετοιμοπόλεμοι; «Φοβάμαι ότι η Ρωσσία θα μας δοκιμάσει [= θα μας επιτεθεί] ήδη πριν το 2029″»

«Γιατροί εν όπλοις. Σε περίπτωση πολέμου, ο γερμανικός στρατός αναμένει έως και 1.000 τραυματίες στρατιώτες την ημέρα – συν τους τραυματισμένους πολίτες και συμμάχους. Πώς πρέπει να προετοιμαστεί το γερμανικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης για κάτι τέτοιο».

«Η ρωσσική απειλή. Ειδικοί ασφαλείας προειδοποιούν ότι η Ρωσσία θα μπορούσε να ξεκινήσει έναν ακόμη πόλεμο στην Ευρώπη πριν από το τέλος αυτής της δεκαετίας.»

«Το μεγάλο ερώτημα: τι θα κάνουμε αν ο Τραμπ μας εγκαταλείψει. Οι Ευρωπαίοι οφείλουν να κάνουν περισσότερα για την άμυνα και να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες»

Τίτλοι και δηλώσεις από τις εφημερίδες FAZ και Die Welt, σοδειά μιας μόνης μέρας… Εμπρός σ’ αυτήν την μηχανή που δασκαλεύει τον Παριζιάνο και τον Βερολινέζο καθ’ ημέραν ότι ο Πούτιν είναι ante portas, πόση αντίσταση μπορεί να προβάλλει ο νους του μέσου πολίτη, που έτσι κι αλλιώς έχει τόσες και τόσες σκοτούρες από μόνος του; Η ιστορική πείρα λέει: ελάχιστη. Η παραποίηση της πραγματικότητας δημιουργεί, ήδη, γεγονότα.

///

«Η έλλειψη ιστορικής παιδείας είναι η αστείρευτη πηγή εμπνεύσεως των φιλοσόφων.»

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ

///

Άλλη μια φορά που οι «συνωμοσιολόγοι» έπεσαν μέσα, λοιπόν. Οι ιρανοαμερικανικοί διαξιφισμοί ήταν για το θεαθήναι, σκοπός της Ουάσιγκτον ήταν να βγάλει το εγκλωβισμένο Ισραήλ από το αδιέξοδο. Ο Τραμπ βγαίνει ενισχυμένος απ’ αυτό το απίθανο colpo grosso, ο Μπίμπι γλιτώνει τα χειρότερα, το Ιράν οπωσδήποτε θα βγάλει χρήσιμα συμπεράσματα. Μόνοι εντελώς χαμένοι, όπως πάντα, οι Παλαιστίνιοι. Αλλά ποιος δίνει δεκάρα για τους Παλαιστίνιους τώρα…

Όπως το ’πε και ο Πρόεδρος:

«God bless Israel, God bless Iran, God bless the Middle East, God bless the United States of America, and GOD BLESS THE WORLD!»

Αμήν.

///

ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗΣ

Απ’ το μακρύτερο ταξίδι μου γυρνώντας, τώρα
πια το γνωρίζω, από ταξίδια ιδέα δεν έχω.
Δέσμιος μες στο αεροπλάνο, για ώρες πολλές ακίνητος,
κάτω μου σύννεφα πλατιά όμοια μ’ ερήμους,
έρημοι όμοιες με πελάγη, και πελάγη
όμοια με την άσπρη δίνη που σε σφίγγει όταν
από τη νάρκωση ξυπνάς, τώρα καταλαβαίνω
τι σημαίνει σε άλλα μήκη γεωγραφικά να τριγυρνάς.
 
Απ’ το κορμί σου λείπει ο χρόνος, από τα μάτια σου η γαλήνη.
Η λέξη η σωστή χάνει τον τόπο της. Ζάλη σε πιάνει
αλλάζοντας το πέρα με το εδώ
μες σε θρησκείες πολλές, ποικίλες γλώσσες.
Παντού είναι οι πίστες το ίδιο γκρίζες και στα νοσοκομεία
οι θάλαμοι το ίδιο φωτεινοί. Γιατί εδώ, στους διερχομένους,
όπου ρουφάει την συνείδηση ο άδειος χρόνος,
επαληθεύεται ό,τι λεν στα μπαρ της Ατλαντίδας.
Πως τα ταξίδια είναι πρόγευση απ’ την Κόλαση.

DURS GRÜNBEIN

///

Τίποτε δεν κλονίζει περισσότερο την εικόνα του κόσμου που έχουν πλάσει με τον νου τους οι πολλοί, από την αναρχία και την τυχαιότητα. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου (ο Κονδύλης και άλλοι το είχαν προβλέψει ήδη από τη δεκαετία του 1990) έδωσε τη δυνατότητα σε μια σειρά από μεσαίες κρατικές ή και υποκρατικές αναθεωρητικές δυνάμεις να αυτενεργήσουν απαλλασσόμενες από την εποπτική εξουσία των πρώην Υπερδυνάμεων.

Έτσι έχουμε τη Βόρειο Κορέα, την Τουρκία του Ερντογάν, το Ιράν, την Ουκρανία, αλλά και παράγοντες όπως η Χαμάς ή οι Χούθι, να αιφνιδιάζουν διαρκώς τους πάλαι ποτέ επιτηρητές τους, θέτοντάς τους προ τετελεσμένων. Από διπολικό το διεθνές σύστημα έχει μετεξελιχθεί σε πολυπολικό και δυνάμει σε χαοτικό.

Η επιδρομή του Ισραήλ στο Ιράν είναι μια τέτοια δυνάμει χαογόνος αντίδραση. Το μήνυμα που λαμβάνουν όλοι οι σοβαροί διεθνείς παίκτες είναι ότι χωρίς πυρηνική ασπίδα προστασίας είναι στο έλεος του οποιουδήποτε Νετανιάχου. Δεν θελει ιδιαίτερη προορατικότητα, για να προβλέψει κανείς ότι εφεξής η Β. Κορέα θα γίνει το πρότυπο κάθε φιλόδοξης μέσης ή μικρής δύναμης που θέλει να διατηρήσει την ανεξαρτησία της.

Ιδίως στην περιοχή μας, από τη Γερμανία ώς την Πολωνία και από την Αίγυπτο ώς την Τουρκία, θα δούμε αλυσιδωτές αντιδράσεις προς την κατεύθυνση αυτή. Οι Ισραηλινοί θα καταλάβουν ίσως τότε πόσο ολέθριο είναι το παιχνίδι που παίζουν.

Βέβαια, τότε θα είναι αργά. Στο μεταξύ, οι πολλοί θα εξακολουθούν να πιστεύουν ότι όλα όσα παρακολουθούμε εμβρόντητοι στις οθόνες μας είναι προϊόν της δεδηλωμένης βούλησης μια χούφτας πανίσχυρων παραγόντων, ότι τα πάντα τα υποκινούν οι Αμερικανοί του Τραμπ ή μια χούφτα ολιγάρχες του πλούτου ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού ή η Λέσχη Μπίντελμπεργκ ή ο παγκόσμιος σιωνισμός ή, ή, ή…

Ότι όλοι αυτοί σέρνονται πίσω από τα γεγονότα, ότι το διεθνές σύστημα δεν ελέγχεται πλέον από κανέναν, ότι κρεμόμαστε κυριολεκτικά από μια τρίχα την οποία μπορούν να κόψουν πλείστοι όσοι τυχαία ή κατά το δοκούν, οι πολλοί δεν γίνεται να το παραδεχτούν. Το απωθούν γιατί τους τρομάζει.

Το χειρότερο; Έχουν κάθε λόγο να αισθάνονται έτσι.

///

Τι δικαιώνει τον αγώνα του καλλιτέχνη; Η αναγνώριση και η υστεροφημία από τους πολλούς ή η υπαρξιακή ανταμοιβή που αντλεί από τον ίδιο τον κόπο του;  Κάποια ερωτήματα δεν απαντώνται, είναι προορισμένα να εκκρεμούν διά παντός. Μπορούν όμως να τεθούν με οριστικό και αξεπέραστο τρόπο. Το παρακάτω ποίημα του Παλαμά, προλόγισμα στην Ασάλευτη ζωή, είναι τέτοιο: οριστικό και αξεπέραστο.

Και τ’ άγαλμ’ αγωνίστηκα για το ναό να πλάσω
στην πέτρα τη δική μου απάνω,
και να το στήσω ολόγυμνο, και να περάσω,
και να περάσω, δίχως να πεθάνω.
 
Και το ’πλασα. Κι οι άνθρωποι, στενοί προσκυνητάδες
στα ξόανα τ’ άπλαστα μπροστά και τα κακοντυμένα,
θυμού γρικήσαν τίναγμα και φόβου ανατριχάδες,
κι είδανε σαν αντίμαχους και τ’ άγαλμα κι εμένα.
 
Και τ’ άγαλμα στα σκύβαλα, κι εμέ στην εξορία.
Και προς τα ξένα τράβηξα το γοργοπέρασμά μου·
και πριν τραβήξω, πρόσφερα παράξενη θυσία·
έσκαψα λάκκο, κι έθαψα στο λάκκο τ’ άγαλμά μου.
 
Και του ψιθύρισα: «Άφαντο βυθίσου αυτού και ζήσε
με τα βαθιά ριζώματα και με τ’ αρχαία συντρίμμια,
όσο που νά ’ρθ’ η ώρα σου· αθάνατ’ άνθος είσαι,
ναός να ντύσει καρτερεί τη θεία δική σου γύμνια!»
 
Και μ’ ένα στόμα διάπλατο, και με φωνή προφήτη,
μίλησ’ ο λάκκος: «Ναός κανείς, βάθρο ούτε· φως, του κάκου.
Για δω, για κει, για πουθενά το άνθος σου, ω τεχνίτη!
Κάλλιο για πάντα να χαθεί μες στ’ άψαχτα ενός λάκκου.
 
Ποτέ μην έρθ’ η ώρα του! Κι αν έρθει, κι αν προβάλει,
μεστός θα λάμπει και ο ναός από λαό αγαλμάτων,
τ’ αγάλματ’ αψεγάδιαστα, κι οι πλάστες τρισμεγάλοι·
γύρνα ξανά, βρικόλακα, στη νύχτα των μνημάτων!
 
Το σήμερα ήτανε νωρίς, τ’ αύριο αργά θα είναι,
δε θα σου στρέξει τ’ όνειρο, δε θά ’ρθ’ η αυγή που θέλεις,
με τον καημό τ’ αθάνατου που δεν το φτάνεις, μείνε,
κυνηγητής του σύγνεφου, του ίσκιου Πραξιτέλης.
 
Τα τωρινά και τ’ αυριανά, βρόχοι και πέλαγα· όλα
σύνεργα του πνιγμού για σε και οράματα της πλάνης·
μακρότερη απ’ τη δόξα σου και μια του κήπου βιόλα·
και θα περάσεις, μάθε το, και θα πεθάνεις!»
 
Κι εγώ αποκρίθηκα: «Ας περάσω κι ας πεθάνω!
Πλάστης κι εγώ μ’ όλο το νου και μ’ όλη την καρδιά μου·
λάκκος κι ας φάει το πλάσμα μου· από τ’ αθάνατα όλα
μπορεί ν’ αξίζει πιο πολύ το γοργοπέρασμά μου».

1903

///

Άμεση αναθεώρηση της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής, συνομιλίες με τη Μόσχα, απεμπλοκή από την κούρσα των εξοπλισμών, φραγμός στην εγκατάσταση νέων αμερικανικών πυραύλων στην Ευρώπη, ειρηνευτικές μεσολαβητικές πρωτοβουλίες.

Αυτά είναι τα κεντρικά αιτήματα του «Μανιφέστου» κορυφαίων στελεχών του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Ανάμεσά τους πρώην πρόεδροι του κόμματος και της κοινουβουλευτικής του ομάδας, πρώην υπουργοί, και δεκάδες βουλευτές, εκλεγμένοι αξιωματούχοι και λοιπά στελέχη.

Στην ουσία πρόκειται για την πρώτη ενδογερμανική ανταρσία κατά της τυφλής ρωσσοφαγίας που προωθεί η νέα κυβέρνηση Μερτς, και ταυτοχρόνως για ένα αίτημα επιστροφής στην καλύτερη παράδοση του κόμματος, την Ostpolitik του Βίλλυ Μπραντ και του Έγκον Μπαρ. Που με τη σειρά της δεν ήταν παρά ανανέωση της Realpolitik του καγκελάριου Μπίσμαρκ, την οποία εξανέμισε πλήρως ο δουλικός ατλαντισμός του Βερολίνου από τη Μέρκελ και εντεύθεν.

Και θυμάμαι τώρα τι έλεγε λίγο πριν τον θάνατό του ο μεγάλος Χέλμουτ Σμιτ με αφορμή την προσάρτηση τότε της Κριμαίας… Όχι, δεν αθώωνε τον Πούτιν και την κατάφωρη παραβίαση κάθε ρήτρας του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο απέδιδε τα του καίσαρος τω καίσαρι και έλεγε έξω από τα δόντια ποίος πρώτος ήρξατο χειρών αδίκων. Υποδείκνυε δε τη μόνη λύση.

«Η απόπειρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προσαρτήσει την Ουκρανία», έλεγε το 2014 ο Σμιτ στην Bild, «είναι μεγαλομανία, δεν έχουμε καμία δουλειά εκεί. Οι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες δεν καταλαβαίνουν τι κάνουν. Και εξαναγκάζουν την Ουκρανία να αποφασίσει, ελεύθερα τάχα μου, μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Δεν είναι ώρα αυτή για ρητορείες περί ενός Γ΄ Παγκοσμίου Πολέμου και σίγουρα όχι για περισσότερους νατοϊκούς εξοπλισμούς. Αλλά ο κίνδυνος να χειροτερέψει η κατάσταση, όπως τον Αύγουστο του 1914, αυξάνεται μέρα με τη μέρα».

Ανάλογη ήταν η στάση τότε, θυμίζω, του άλλου Χέλμουτ, του καγκελάριου Κολ. Αντ’ αυτών σήμερα, την Ευρώπη κυβερνούν αυτοί που την κυβερνούν. Με τα γνωστά αποτελέσματα.

///

ΒΥΘΟΣ

Χίλια με ζώνουν κύματα, με διεκδικεί ο βυθός,
άπραγο καρυδότσουφλο με σέρνει το αγριοκαίρι.
Κανείς θεός στο πλάι μου, κανένας βοηθός –
μόνο του Ιάγου ο καγχασμός κι η ανάσα του Ιαβέρη.

///

Το δημόσιο ξεμάλλιασμα Τραμπ-Μασκ, όπως και η συζυγική κατραπακιά που άρπαξε εμπρός στην κάμερα ο Μακρόν ή το θέαμα του εν μέση οδώ σερνάμενου και κουτρουβαλιαζόμενου Μπάιντεν πιο πριν ή οι ερωτοδουλειές του Μπερλουσκόνι και οι εσκαπάδες του Κλίντον ακόμη παλιότερα, δείχνουν πόσο βαθιά έχει προχωρήσει η παρακμή στη Δύση, παρακμή της οποίας αμάχητο τεκμήριο θεωρούσε ο Μακιαβέλλι τη γελοιοποίηση της αυθεντίας – θρησκευτικής ή άλλης. Όταν οι ίδιοι οι ταγοί δεν σέβονται το αξίωμά τους, πώς να το κάνουν οι υπήκοοί τους;

Δείχνει όμως και κάτι άλλο, κατά τη γνώμη μου. Την αστοχία της ερμηνείας εκείνης που θέλει τον Τραμπ όργανο της οικονομικής ολιγαρχίας, πιόνι εν ολίγοις συγκεκριμένων συμφερόντων, μασκικών και άλλων. Πάνω σε τέτοιες θεωρίες έχουν στηρίξει την αντιπολιτευτική τους τακτική άνθρωποι όπως ο Σάντερς. Ο Τραμπ όμως είναι μια μορφή καισαρική, ανεξάρτητη σε εντυπωσιακό βαθμό από την ολιγαρχία του πλούτου που την εκφράζουν τα συστημικά κόμματα. Εξού και η ευκολία του να τα βάζει μια με τους εισαγωγείς, μια με τους φαρμακοβιομήχανους, μια με την Big Tech, τα μεγαλοπανεπιστήμια κ.ο.κ., πράγμα που το κόμμα του Σάντερς ουδέποτε θα τολμούσε.

Σαν τον Καίσαρα, ο Τραμπ διαπίστωσε το προφανές: οι πατρίκιοι του καιρού μας έχουν χάσει εντελώς την επαφή με την μάζα των πληβείων. Και υποδύεται επιτυχώς (αυτός ο ταξικός τους αυτάδελφος!) τον ρόλο του εκδικητή, του τιμωρού των ελίτ. Όμως, ήδη λόγω χαρακτήρα, αδυνατεί να ανασυστήσει το κύρος του αξιώματος που ενδύθηκε, που είναι και το βάθρο της πολιτικής εξουσίας, και κάθε εξουσίας εν γένει.

Όθεν και το πρόσωπό του θα είναι πάντοτε αμφιλεγόμενο. ‘Ομως ο ρόλος του, ας μη γελιόμαστε, είναι ιστορικός. Είτε ως επίστεψη αθέλητη της παρακμής που βάλθηκε να πολεμήσει, είτε ως στάδιο αναγκαίο για την έκθεση και, τελικά, την υπέρβασή της, η προεδρία του θα αποδειχθεί μοιραία.

///

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΠΡΩΙΝΗΣ

Κάπελα ἡμῶν, ὁ ὄπισθεν τῆς μπάρας·
ἁγιασθήτω τὸ κοκτέιλ σου·
ἐλθέτω ἡ γενναιοδωρία σου·
γεννηθήτω τὸ κέρασμά σου, ὡς ἐπὶ τῆς βότκας καὶ ἐπὶ τοῦ οὐίσκυ·
τὴν μέθην ἡμῶν τὴν ὑπερούσιον δός ἡμῖν ἀπόψε·
καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ξεσαλώματα ἠμῶν,
ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς συνδαιτυμόνοις ἡμῶν·
καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς λογαριασμόν, ἀλλὰ ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ ξεπαραδιασμοῦ·
ὅτι σοῦ ἐστὶν τὸ «Ballantines», ἡ «Stolichnaya» καὶ τὸ «Gordon’s» εἰς τὰς νύκτας τῶν νυκτῶν· σουρωθήν.

ΗΛΙΑΣ ΛΑΓΙΟΣ

///

*

*