*

του ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

~.~

Δέκα χρόνια τώρα ο Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε ένας αρτίστας της επιβίωσης. Επέζησε κάθε συνωμοσίας, κάθε πλεκτάνης εναντίον του. Χάρη στην εξωπραγματική αφοβία του αλλά και σ’ ένα εντελώς παράδοξο επικοινωνιακό χάρισμα δοκιμασμένο επί δεκαετίες στις φυλλάδες του κίτρινου τύπου και στους δέκτες της trash TV, συνάθροισε ένα γιγαντιαίο κίνημα γύρω του, αν και βέβαια χωρίς ποτέ να πείσει ολότελα ότι και ο ίδιος έπαιρνε τα αιτήματά του τοις μετρητοίς.

Ο λόγος της ανάδειξής του ήταν προφανής, στοχαστές όπως ο Ρίτσαρντ Ρόρτυ είχαν προβλέψει την έλευση κάποιου σαν αυτόν ήδη από τη δεκαετία του 1990, και μόνο κάτι απονενοημένοι liberals καμώνονται μέχρι σήμερα ότι τον λόγο αυτόν τον αγνοούν. Πρόκειται βέβαια για την παταγώδη αποτυχία της μεταψυχροπολεμικής τάξης πραγμάτων, αυτής που επονομάστηκε ψευδώς παγκοσμιοποίηση ενώ στην πράξη ήταν η ακύρωση του κοινωνικού συμβολαίου της Δύσης προς όφελος μιας δράκας όψιμων ολιγαρχών και η επαναποικιοποίηση του πλανήτη από ένα δίκτυο χρηματοπιστωτικών και τεχνολογικών κογκλομεράτων.

Ο Τραμπ ήταν γέννημα και θρέμμα αυτής της ολιγαρχίας, αλλά η ρητορική του ερχόταν απ’ αλλού, έθιγε τις ευαίσθητες χορδές πλατιών εργατικών στρωμάτων, πρεκάριων και απόβλητων του συστήματος, μιλούσε σ’ αυτούς σε ένα ιδίωμα μεικτό, με όρους ταυτόχρονα χριστιανοσυντηρητικούς, νεοπατριωτικούς, ακόμη και κεϋνσιανίζοντες-κοινωνιστικούς. «Trump Is Making Socialism Great Again», ανέκραζε τον Ιούλιο που μας πέρασε το συστημικότατο The Atlantic. Από κοντά, το Fortune αγωνιούσε έναν μήνα αργότερα: «Is MAGA going Marxist and Maoist?» Και το The Hill διαπίστωνε με φρίκη τον Σεπτέμβριο: «‘Marxism-Trumpism?’ Trump’s try at a planned economy is still socialism».

Και δεν ήταν μόνο η ρητορική του. Ο Τραμπ κατείχε την απίστευτη ικανότητα να αψηφά επιδεικτικά τους εχθρούς του, να τους κάνει να γελοιοποιούνται από τον εκνευρισμό τους, να υστεριάζουν, να διασύρονται. Πρόσφερε έτσι στους οπαδούς του μια ανεκτίμηση ηθική ικανοποίηση: την ευκαιρία να σπάσουν πλάκα με τα φαρμακωμένα μούτρα της Χίλλαρυ, με τα φαιδρά παθήματα των τηλεαστέρων του CNN ή του MSNBC, με τις ψηλομύτικες φάτσες των εστέτ διανοουμένων και των μη μου άπτου κουλτουριάρηδων. Την ώρα που η λεγόμενη αριστερά μήδιζε ανεμίζοντας κούφια λόγια και παρδαλά σημαιάκια, εκείνος κερνούσε τους losers της παγκοσμιοποίησης, τους deplorables και τους ταπεινωμένους τη μια ταξική νίκη μετά την άλλη. Συμβολικές νίκες, θα πει κανείς, άυλες νίκες. Νίκες όμως. Πώς να μην τον λατρέψουν;

Παρ’ όλα αυτά, στην πρώτη του θητεία, ο Τραμπ ήταν δέσμιος των αντιπάλων του. Εξαιτίας της σκευωρίας του Russiagate, που του έστησαν ο Ομπάμα, η Κλίντον και το βαθύ κράτος, βρέθηκε από την αρχή σε άμυνα και ελάχιστα μπόρεσε να καταφέρει. Η μεσοβασιλεία Μπάιντεν ήταν για εκείνον αγώνας για να κρατηθεί στην επιφάνεια, οποιοσδήποτε άλλος στη θέση του θα είχε καταλήξει στη φυλακή και χρεοκοπημένος. Αντιθέτως, η δεύτερη θητεία του ξεκίνησε με τις καλύτερες για εκείνον προϋποθέσεις, με το Κογκρέσσο υπό τον έλεγχό του και τους αντιπάλους του συντετριμμένους. Τα λυμένα χέρια όμως είναι πλεονέκτημα μόνο για τους ηγέτες που ξέρουν τι θέλουν, που έχουν πεποίθηση στην αποστολή τους. Ο Τραμπ έδειξε σχεδόν αμέσως ότι δεν ανήκει σ’ αυτούς.

Το πρώτο μοιραίο σφάλμα του ήταν ότι τη νίκη του στις εκλογές του 2024 την εξέλαβε ως αποκλειστικό δικό του θρίαμβο, όχι ως συλλογική επιτυχία. Ακολούθησαν κινήσεις εντυπωσιασμού σε όλα περίπου τα πεδία που ενώ κάποιες φορές απέδιδαν, στις περισσότερες περιπτώσεις ενέτειναν τη σύγχυση – από τον δασμολογικό πόλεμο που εγκαινίασε έως τη ρωσσοαμερικανική προσέγγιση στην Αλάσκα. Ο Τραμπ εθισμένος παλαιόθεν σε κινήσεις φορσέ, ανίκανος εντελώς να δει την διάρκεια, παραδόθηκε σ’ έναν σπασμωδικό τακτικισμό. Αρνήθηκε να πάρει στα σοβαρά τις νίλες του και πανηγύρισε παιδαριωδώς κάθε του υπαρκτό ή υποτιθέμενο σουξέ. Μετά δε τον Μαδούρο και την εξ ουρανών αιχμαλωσία του, καβάλησε το καλάμι, έπαψε να ακούει τους σοβαρούς συμβουλάτορές του και πίστεψε με τα σωστά του ότι είναι άτρωτος, ότι μπορεί να κάνει όπως και ό,τι του γουστάρει – άρα ότι μπορεί να τα βάλει ατιμωρητί και με το Ιράν άμα είναι. Και φυσικά, οι ιέρακες «φίλοι» του, πρώτος απ’ όλους ο Νετανιάχου, έσπευσαν να το εκμεταλλευθούν.

Τώρα όμως πλησιάζει η ώρα που θα κληθεί να πληρώσει το τίμημα της πολιτικής ιδιωτείας του. Αρκεί να δει κανείς ποιοι τον χειροκροτούν, όλο αυτό το ισνάφι των νέο-κονς τύπου Μπόλτον και το πρακτορολόι που τον πολέμησε λυσσαλέα… Όμως ακόμη και αν η τυχοδιωκτική επιδρομή του στο Ιράν ευοδωθεί και το καθεστώς της Τεχεράνης καταπέσει, πράγμα μάλλον απίθανο, τις εκλογές του Νοεμβρίου οι Ρεπουμπλικανοί θα τις χάσουν πανηγυρικά διότι θα έχουν αποξενώσει ένα κρίσιμο τμήμα της βάσης τους, εκείνους που πίστεψαν στο συνθήμα «Πρώτα η Αμερική!» και στην απαγγίστρωση από τους ατέρμονες πολέμους.

Αν δεν είμαι κακός προφήτης, τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του ο Τραμπ θα τα περάσει και πάλι απολογούμενος σε κατηγόρους που θ’ απαιτούν την καθαίρεσή του και συρόμενος σε ανακριτικές επιτροπές – και, το κυριότερο, με πολλούς από τους φλογερούς σωματοφύλακές του, εκείνους που τον ανέσυραν από τα Τάρταρα και τον επανενθρόνισαν στην εξουσία, να μην είναι αυτή τη φορά στο πλάι του. Θα δει τους πρώην συμμάχους του ν’ αποσκιρτούν, πρώτα απ’ όλα για να αυτοπροστατευθούν. Θα δει τους ημιθανείς Δημοκρατικούς και τον εσμό τους να αναθαρρεύουν, ενδεχομένως και να επιστρέφουν φιλέκδικοι στην Προεδρία το 2029. Όσο για το MAGA, ηθικά ακέφαλο πλέον, θα περάσει ζόρικες μέρες αν δεν κατορθώσει να βρει κεφαλή νέα και ικανή να αντιπαρέλθει γρήγορα τον φρικτό πονοκέφαλο που του προκάλεσε ο ιδρυτής του.

Μένει το ερώτημα του 1.000.000 δολλαρίων. Προς τι όλα αυτά; Διότι ακόμη και όταν, συχνά, παριστάνει τον παλαβό ο Τραμπ, παλαβός δεν είναι. Μπορούσε να δει, να εικάσει έστω, πού η μνημειώδης αυτή κωλοτούμπα του ήταν αναμενόμενο να τον οδηγήσει. Είναι η τερατώδης έπαρσή του που τον τύφλωσε, αυτή η ακατάβλητη πίστη στο άστρο του; Είναι η άνευ όρων, απ’ όσο φαίνεται, υποταγή του στο ισραηλινό λόμπυ; Είναι το ακατάβλητο στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα που κρατάει ομήρους όλους τους προέδρους των ΗΠΑ μεταπολεμικά; Είναι άλλα σκοτεινά παιχνίδια από αυτά που πάντα παίζονται στο παρασκήνιο της εξουσίας, μια κωδική εγγραφή στην ατζέντα ενός κάποιου Επστάιν, λ.χ.; Είναι ένας συνδυασμός όλων αυτών;

Σε κάθε περίπτωση, το φαινόμενο ενός πολιτικού που πρακτικά αυτοχειριάζεται στο απόγειο της ισχύος του, δεν είναι από τα συνηθισμένα. Ο Τραμπ είναι ο Αλκιβιάδης του καιρού μας. Ο άνθρωπος που τη στιγμή ακριβώς που ο Δήμος τον δοξάζει, γκρεμίζει ο ίδιος καταγής όσα έχει χτίσει. Με αυτήν την έννοια, είναι ένας γρίφος, ένα αίνιγμα. Αμφιβάλλω αν οι ιστορικοί του μέλλοντος, του όποιου αύριο τέλος πάντων μάς μέλλεται, μπορέσουν ποτέ να τον εξιχνιάσουν.

///

*

*

*