Προσεχώς!

Μπότο Στράους: Η κοινωνία φταίει! Η παιδεία απέτυχε!

botho

Η κοινωνία φταίει! Η παιδεία απέτυχε! ακούμε τους show-master, ηγήτορες της κοινής γνώμης να φωνάζουν ασυγκίνητοι με το παλαιομοδίτικο ύφος τους. Πόσο τυφλοί και αδέξιοι φαίνονται τώρα οι κριτικώς πεφωτισμένοι, εκείνοι που δεν διαθέτουν κανένα ένστικτο για το άγος και την τραγωδία, εκείνοι που χαιρέτιζαν την δυναμική αλυσίδα των απελευθερώσεων στην εναλλαγή των γενεών και κάθε στασιαστική, επαναστατική δύναμη έως την στιγμή που αυτή αποκάλυψε τον γυμνό και ουδέτερο πυρήνα της: το κτηνώδες μίσος.

Οι παραβιάσεις της αιδούς που διέπραξε η πρώτη αναρχοαφελής νεολαία γύρω στο 1968, έχουν τώρα κληροδοτηθεί στην άκρα δεξιά. Οι καινούργιοι νεολαίοι δεν κάνουν τίποτε διαφορετικό από την προκάτοχο γενιά τους – κι εκείνοι εναβρύνονται και καμαρώνουν, γιορτάζουν την εφηβική μύησή τους μέσα από την συντριβή όλων των ταμπού.

ΜΠΟΤΟ ΣΤΡΑΟΥΣ
(μτφρ. Π. Γιατζάκης)
στο ΝΠ3 που ετοιμάζεται

Νίκος Δήμου: Αφελέστατες διακρίσεις

DIMOU

«Αὐτὲς οἱ ἀφελέστατες διακρίσεις ἀνάμεσα σὲ πνευματικότητα-ἐπιχειρηματικότητα (καὶ –συμπληρώνω– τεχνολογία) εἶναι γιὰ γέλια (ἢ γιὰ κλάματα). Ἡ δημιουργικότητα εἶναι ἑνιαία: εἴτε γράφει κανεὶς ἕνα μυθιστόρημα, εἴτε χτίζει μιὰ μεγάλη ἐπιχείρηση, εἴτε σχεδιάζει ἕνα πολύπλοκο τεχνολόγημα, ἀσκεῖ τὴν ἴδια λειτουργία. Καὶ στὶς τρεῖς περιπτώσεις χρειάζεται φαντασία, εὐρηματικότητα, πειθαρχία καὶ πάθος. Ἔχω ζήσει ἀπὸ κοντὰ μεγάλους ἐπιχειρηματίες καὶ μεγάλους καλλιτέχνες – καὶ ἐλάχιστα τοὺς ξεχωρίζω. Ἡ τρέχουσα ἀντίληψη πὼς ὁ ἐπιχειρηματίας νοιάζεται μόνο γιὰ τὸ χρῆμα εἶναι ἐντελῶς λανθασμένη. Τὸ χρῆμα τὸ κυνηγάει ὁ μικρομεσαῖος γιὰ κατανάλωση ἢ γιὰ σιγουριά. Ὁ μεγάλος ἐπιχειρηματίας χτίζει. Νοιάζεται γιὰ τὴν ἐπιχείρηση, τὸ ὅραμα. Τὸ οἰκοδόμημα. Τὸ χρῆμα εἶναι παρεπόμενο. Μάλιστα αὐτοὶ ποὺ τὸ ξοδεύουν ἐπιδεικτικά, ἀνήκουν συνήθως στὴν δεύτερη γενεά, ποὺ ἁπλῶς κληρονόμησε.»

Από τη συνέντευξη του Νίκου Δήμου προς τη συντακτική μας ομάδα. Υπό δημοσίευση στο προσεχές, τρίτο τεύχος του Νέου Πλανόδιου.

Γιάννης Καλιόρης, Το κεκτημένο και το ιδεατό

Kalioris

«Όταν ένα αγαθό το έχουμε αυτονόητα κεκτημένο, δεν το εκτιμούμε θετικά, ακριβώς επειδή το βιώνουμε σαν αυτονόητη φυσική κατάσταση, σαν τον αέρα που αναπνέουμε και τον ήλιο που μας φωτίζει. Και μόνον όταν χάνεται ή κινδυνεύει νιώθουμε την ανεκτίμητη αξία του – εκ των υστέρων και εξ αντιδιαστολής. Έτσι, αντί όσο το κατέχουμε να το χαιρόμαστε και να αγωνιζόμαστε για την ουσιαστικότερη εννοημάτωση, την κατά δύναμιν βελτίωση και περαιτέρω διεύρυνση και προαγωγή του, και φυσικά να το υπερασπιζόμαστε από κάθε επιβουλή και αλλοίωση -διότι τίποτα δεν είναι διασφαλισμένο εις το διηνεκές, αλλά απαιτείται αδιάπτωτη εγρήγορση, κατ’ εξοχήν στον σημερινό ταραγμένο κόσμο-, αντί γι’ αυτό, λοιπόν, του προσδίδουμε πρόσημο αρνητικό στο πλαίσιο μιας στάσης μαξιμαλιστικής, όπου εν ονόματι ενός ιδεατού απολύτου απαξιώνουμε και το ήδη κεκτημένο πολύτιμο σχετικό.»

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΙΟΡΗΣ
«Το ξεχείλωμα των λέξεων»
(στο ΝΠ3 που επίκειται)

ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

«Το φιλελεύθερο, δημοκρατικό και εκκοσμικευμένο κράτος ζει από προυποθέσεις που αυτό το ίδιο δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί.

Ως δημοκρατικό, φιλελεύθερο κράτος μπορεί να υπάρξει αν η ελευθερία που δίνει στους πολίτες του ρυθμίζεται εκ των έσω, από την ηθική ουσία του ατόμου και από την ομοιογένεια της κοινωνίας. Όμως, το κράτος το ίδιο δεν μπορεί να επιχειρήσει να εγγυηθεί αυτές τις εσωτερικές κανονιστικές δυνάμεις με τα μέσα του δικαιικού καταναγκασμού και της επιτακτικής εντολής, δίχως να απεμπολήσει τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του.

Το κράτος μπορεί να επιχειρήσει να ξεφύγει από αυτό το πρόβλημα, με το να γίνει εγγυητής της εκπλήρωσης της ευδαιμονιστικής βιοτικής προσδοκίας των πολιτών του και να προσπαθήσει να αντλήσει από εκεί την δύναμη που το διέπει και το στηρίζει. Δεν πρόκειται πια για το αίτημα να εφαρμόζει το κράτος προνοιακή και κοινωνική πολιτική, ικανή να διασφαλίσει την ύπαρξη των πολιτών του –αυτή η αποστολή είναι εκ των ων ουκ άνευ -, αλλά για το ότι το κράτος προσπαθεί να βρει το νομιμοποιητικό του θεμέλιο ακριβώς εκεί μέσα.

Το κράτος μη έχοντας πια εμπιστοσύνη στις εσωτερικές συνεκτικές του δυνάμεις εξωθείται έτσι στην ανάδειξη ως προγραμματικού του στόχου της πραγμάτωσης της κοινωνικής ουτοπίας. Είναι όμως αμφίβολο, αν το θεμελιώδες πρόβλημα, που επιχειρεί να παρακάμψει με αυτό τον τρόπο, μπορεί έτσι να λυθεί. Πού θα στηριχθεί αυτό το κράτος την ώρα της (οικονομικής) κρίσης;»


ΕΡΝΣΤ ΒΟΛΦΓΚΑΝΓΚ ΜΠΑΙΚΕΝΦΑΙΡΝΤΕ
(μτφρ. Πέτρος Γιατζάκης)


Πενήντα σχεδόν χρόνια μετά την πρώτη του δημοσίευση, το δοκίμιο για τη «Γένεση του κράτους» του κορυφαίου Γερμανού συνταγματικού δικαστή και φιλοσόφου του δικαίου Ε. Β. Μπαικενφαίρντε παραμένει η ριζικότερη αμφισβήτηση της ικανότητας του δυτικού φιλελεύθερου κράτους να αυτοσυντηρηθεί εξ ιδίων. Πρόκειται για το λεγόμενο «Δίλημμα» ή «Παράδοξο Μπαικενφαίρντε» όπως έγινε έκτοτε γνωστό.

Από το κεντρικό Θέμα του ΝΠ3, που ετοιμάζεται:
«Τα όρια της ελευθερίας. Φιλελευθερισμός και Δύση στον 21ο αι.»

Boeckenfoerde_Ernst-W

ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

«Ο κόσμος της ελευθερίας είναι ένας κόσμος του μέλλοντος, ένας κόσμος-προς. Δεν αποτελεί μια άρνηση της κοινωνικής σχέσης αλλά την ανάληψή της. Είναι ό, τι είναι στη φύση η βαρύτητα: χάρη σ’ αυτήν υπάρχει κάθε ιδιότητα, όλα αυτήν αναζητούν, όλα αυτήν παράγουν. Είναι το μοναδικά αληθινό. Όπως τείνει η ύλη προς ένα κέντρο ζητώντας ενότητα, έτσι το πνεύμα, δηλαδή η ελευθερία, έχει μέσα του το κέντρο, δηλαδή την ενότητα των πάντων. Η ενότητα είναι μέσα στην ελευθερία και η ελευθερία μέσα στην ενότητα, δεν είναι η ρήξη της ενότητας αλλά η ουσία της. Και για τούτο η ελευθερία είναι ο μόνος έσχατος σκοπός της ιστορίας, η αναπαράσταση του πνεύματος που πολεμά να γνωρίσει τον εαυτό του, ο πόθος της ιδανικής μορφής. Το αντίκρισμά της δυναμώνει την ψυχή, ποτίζει τις ρίζες της ζωής, καθαρίζει τα μάτια, φλογίζει το Είναι. Αυτή ήταν η αρχαία ελληνική θεμελίωση της ελευθερίας που θα μπορούσε να ονομαστεί με σύγχρονους όρους φιλελευθερισμός, πολύ πέρα από την περιορισμένη λατινική αντίληψη που εξαντλείται στην ελευθερία ως τυπική-νομική κατάσταση.»

ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ,
«Τι ήταν και τι ήθελε ο ελληνικός φιλελευθερισμός»

Από το κεντρικό Θέμα του ΝΠ3, που ετοιμάζεται:
«Τα Όρια της Ελευθερίας. Φιλελευθερισμός και Δύση στον 21ο αι.»

Hatziantoniou

ΟYΓΚΟ ΦΟΝ ΧΟΦΜΑΝΝΣΤΑΛ

«Η ζωή! Ο κόσμος! Ο κόσμος βρίσκεται στη δουλειά του και η δουλειά του είναι η ζωή του. Μιλήστε σ’ ένα χαρτοπαίκτη για τον κόσμο την ώρα που ετοιμάζεται να ποντάρει, μιλήστε σ’ έναν συλλέκτη, πως η γυναίκα του σφαδάζει από σπασμούς, πως έχουν συλλάβει το γιο του, πως το σπίτι του πήρε φωτιά, μιλήστε του για αυτά την ώρα που ανακαλύπτει στο μαγαζί ενός εμπόρου ένα σπάνιο σμάλτο ή ένα παραβάν, απ’ αυτά που τώρα τα λένε Πομπαντούρ και που τα ορειχάλκινα πλαίσιά του τα σχεδίασε ο Κλωντιόν. Θα Σας κοιτάξει με το βλέμμα που κοίταξε ο Ληρ στον ερημότοπο εκείνον που προσπαθούσε να του δώσει να καταλάβει πως δεν προκάλεσαν αχάριστες κόρες τη συμφορά του Έντγκαρ και μήτε προκαλούν αχάριστες κόρες τη δυστυχία κάθε αθώου πλάσματος. Σε κάθε μάτι υπάρχει κάποτε αυτό το μεγαλειώδες βλέμμα της ψυχής που δεν μπορεί να εννοήσει πως υπάρχουν κι άλλα πράγματα στον κόσμο πέρα από τις υποθέσεις της.»

ΟYΓΚΟ ΦΟΝ ΧΟΦΜΑΝΝΣΤΑΛ
«Διάλογος για τους χαρακτήρες στο δράμα και το μυθιστόρημα»

Στο ΝΠ3, που επίκειται, ο Γιώργος Βαρθαλίτης
μεταφράζει τον μεγάλο Αυστριακό συγγραφέα

Nicola_Perscheid_-_Hugo_von_Hofmannsthal_1910

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Παλαμάς