Εκδηλώσεις του ΝΠ

«Λουλούδια της ερήμου» – 6ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης και Τεχνών ‘Grito de Mujer’

image 2

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

6ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης και Τεχνών “Grito de Mujer”
‘Λουλούδια της ερήμου’

6.000 γυναίκες υφίστανται ετησίως ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων. Στις χώρες του αραβικού κόσμου η μητρική θνησιμότητα ανέρχεται στο 60%, ενώ σε πολλές χώρες του Κόλπου οι γυναίκες δεν έχουν καν πολιτικά δικαιώματα και θεωρούνται βάσει της σαρίας άνθρωποι δευτέρας κατηγορίας και λιθοβολούνται δημοσίως.

Συνεπές στο ραντεβού του για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης και Τεχνών «Γυναικεία κραυγή», με το ξεκίνημά του στη Δομινικανή Δημοκρατία το 2011, πραγματοποιείται και το φετινό Μάρτιο στην Ελλάδα, υπό τη διοργάνωση του περιοδικού λόγου, κριτικής και ιδεών Νέο Πλανόδιον. Φέτος, με τον τίτλο ‘Λουλούδια της ερήμου’, το φεστιβάλ αφιερώνεται στις γυναίκες του αραβικού και μουσουλμανικού κόσμου.

Σπουδαίο γεγονός της φετινής διοργάνωσης συνιστά η 1η Διεθνής Συνάντηση του Διεθνούς Κινήματος Ποιητριών, ιδρυτικού φορέα του Φεστιβάλ, η οποία θα διεξαχθεί στη Μαδρίτη. Εκεί, στις 5 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί η επίσημη έναρξη του Φεστιβάλ, από κοινού για όλες τις χώρες. Την Ελλάδα θα εκπροσωπήσει στη συνάντηση αυτή η εκπρόσωπος του Διεθνούς Κινήματος Ποιητριών στην Ελλάδα, Έλενα Σταγκουράκη.

Στην Ελλάδα η πρώτη εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 10 Μαρτίου στο Polis Art Café (Πεσμαζόγλου 5, αίθριο στοάς) στις 20:00μμ, με εκδήλωση προς τιμήν της Ελληνίδας και, πρόσφατα βραβευμένης, ποιήτριας, Ζέφης Δαράκη, στην οποία θα συμμετέχουν οι ποιητές Θωμάς Ιωάννου, Κώστας Κουτσουρέλης και οι ποιήτριες Λένα Καλλέργη, Δώρα Κασκάλη, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Νεκταρία Μενδρινού και η μεταφράστρια Έλενα Σταγκουράκη. Θεατρικό αναλόγιο από τη Νάνα Παπαδάκη.

Επόμενη εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 17 Μαρτίου στο Booze Cooperativa (Κολοκοτρώνη 57) στις 20:00μμ, όπου θα παρουσιαστεί η ποιητική ανθολογία του φεστιβάλ „Grito de Mujer“, με ποιήματα Λατινοαμερικανίδων ποιητριών μεταφρασμένα στα ελληνικά και κείμενα του Εδουάρδο Γκαλεάνο. Στην εκδήλωση θα συμμετέχουν ο ποιητής Βασίλης Ζηλάκος, οι ποιήτριες Άννα Γρίβα, Έλσα Κορνέτη, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Ηρώ Νικοπούλου, Ελένη Τζατζιμάκη και Ελευθερία Τσίτσα. Προβολές ταινιών στις 18 Μαρτίου (18.00 Υπηρέτριες, 20:00 Λουλούδι της ερήμου,) και 19 Μαρτίου (18:00 Κοτόπουλο με δαμάσκηνα, 20:00 Περσέπολις) στη Βιβλιοθήκη Βολανάκη (Στουρνάρη 11, Εξάρχεια).

Στο φεστιβάλ εντάσσεται για όλο το μήνα Μάρτιο και η παράσταση «Ερωμένες στον καμβά» της Σοφίας Καψούρου στο Τρένο Ρουφ (βλ. πλήρες πρόγραμμα εκδηλώσεων).

Διήμερο εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί και στην Κίσαμο Χανίων, στο Δημαρχείο Κισάμου, με τη συμμετοχή του Φιλολογικού Συλλόγου Κισάμου. Στις 18 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί λογοτεχνική εκδήλωση με μέλη του Φιλολογικού Συλλόγου και προσκεκλημένο ομιλητή τον μαιευτήρα-γυναικολόγο, εξειδικευμένο στην εμβρυική ιατρική και υπεύθυνο του τμήματος εμβρυικής ιατρικής του κέντρου “ΕΛΕΥΘΩ Ο.Ε”, Χάρη Μπατάκη. Στις 19 Μαρτίου θα προβληθεί η ταινία «Ποτέ χωρίς την κόρη μου».

Τεχνική υποστήριξη: Γιάννης Κατάκης

Οργάνωση: «Νέο Πλανόδιον» και ελληνικό τμήμα φεστιβάλ (Έλσα Κορνέτη, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Λένα Καλλέργη, Άντζυ Κορρέ, Έλενα Σταγκουράκη)

Συντονισμός: Έλενα Σταγκουράκη

Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2016

Μια βραδιά στον κήπο με γεύση Ουρουγουάης

11174242_837614929650494_6894667617987636952_o

Το περιοδικό ΝΕΟ ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ, με καλεσμένη του την Ουρουγουανή εκδότρια και κριτικό λογοτεχνίας Άννα Ινές Λάρρε Μπόρχες, σας προσκαλεί σε μια ευχάριστη βραδιά στην αυλή, με ποίηση και μουσική της Ουρουγουάης.

Γνωρίζετε ότι το τάνγκο δεν είναι αργεντίνικης, αλλά ουρουγουανικής επινόησης; Γνωρίζετε ακόμη ότι στην Ουρουγουάη υπάρχει η γενιά του ’45 –αντίστοιχη με τη δική μας γενιά του ’30–, με εκπροσώπους της από τον πασίγνωστο Μάριο Μπενεντέτι έως λιγότερο γνωστούς σε μας ποιητές, συγγραφείς και κριτικούς;

Γι’αυτά θα μιλήσουμε το βράδυ της Τετάρτης, 20 Μαίου, στην αυλή της Favela (Αρτεμισίου 4, στο Γκάζι), με μουσική τάνγκο από τον Herman Mayr και απαγγελία ποιημάτων από τη Λένα Καλλέργη (ποιήτρια), τη Νάνα Παπαδάκη (ηθοποιό) και την Έλενα Σταγκουράκη (μεταφράστρια).

Προλογίζει η Άννα Ινές Λάρρε Μπόρχες και ο διευθυντής του Νέου Πλανοδίου, Κώστας Κουτσουρέλης.

Τετάρτη, 20 Μαίου, στις 20.00μμ, στη Favela (Αρτεμισίου 4, στο Γκάζι -σταθμός μετρό «Κεραμεικός»)

Σας περιμένουμε!

Greece – The 5th Woman Scream in Verse; A Summary

(The video was created by Georgia Panakia for Eleni Galani’s poem which closed the Festival)

The 5th Woman Scream Festival was celebrated with great success in Greece last March. With more than 10 events and a variety of arts (poetry, theatre, cinema, etc) in the Greek capital and the periphery, the 5th Woman Scream conveyed the message of non-violence towards women of every nationality and background. Below you will find a small but characteristic selection of what was read and took place in Greece during the Festival.

– Dimitra Christodoulou (Woman Scream’s special guest in Athens)

ΥΣΤΕΡΟΦΗΜΙΑ

«Όλα έμαθες να τρέχεις να τα πεις,
Τα καταδίδεις στη συνείδησή σου
Σαν να ‘σουν του θεού το τσιράκι.
Γυναίκα που έχασε αγάπη γιου,
Για ν’ ανοίξει λογαριασμό στην Άγια Τράπεζα,
Να, έτσι, φαίνεται, θα σε θυμούνται.»

ΦΙΛΟΦΡΟΝΗΣΗ

Με τα κυκλάμινα των ματιών της,
Τη θύελλα της επιδερμίδας της,
Ήρθε η ψυχρούλα του πρωινού και κάθισε
Πάνω στις νέες μου ρυτίδες.

11054436_804176219662874_2517101640141245021_n

(Woman Scream opening at Instituto Cervantes in Athens)

– Nektaria Mendrinou (Woman Scream’s special guest in Kissamos/Crete)

ΔΕ ΣΑΣ ΛΕΩ ΚΑΤΙ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ
Τι ήξερα για εκείνη;
Το όνομά της πρώτα
και την ηλικία της,
Ρόζυ και εικοσιδύο,
το «Ροζαλία»
ξεχασμένο στα χαρτιά
και σε αλλοτινές προσφωνήσεις
μητρικές.

Τι ήξερα για εκείνη;
Χαμογελαστή
με κελαρυστή φωνή
και υπέροχο χιούμορ,
γέμιζε η συντροφιά της
απογεύματα αναδουλειάς.

Ερχόταν συχνά πυκνά
στο φαρμακείο,
η καλύτερη πελάτισσά μου
σε προϊόντα μέικ απ
και μακιγιάζ,
πάντα απογεύματα
και πιάναμε κουβέντα
«ευχήσου να ‘ναι αγόρι!»
έλεγε, ακουμπώντας το χέρι
στην κοιλιά της.

Τι ήξερα για εκείνη;
Λίγες γνώσεις Αγγλικών,
μεροκάματα στα τουριστικά
και ο ελεύθερος χρόνος της
δοσμένος όλος
σε τσόχινα λουλούδια
και πάνινα κουκλάκια «πανέμορφα»,
«αλήθεια το λες;
Γιατί ο Κωστής εκνευρίζεται
όταν με βλέπει με τις βελόνες»
και γέλαγε.

Τι ήξερα για εκείνη;
«Άτυχο το καημένο»
μου ‘πε κάποτε
μια ηλικιωμένη πελάτισσα
αφότου αποχαιρετίστηκαν στην πόρτα μου,
«καλόψυχο
μα άτυχο»
και έμαθα
για την ορφάνια από μάνα
και για τα μεθύσια
του πατέρα
«αχ, τι να λέμε, παιδί μου,
περασμένα είναι αυτά
μα δεν ματίζεται
το ριζικό τ’ανθρώπου…»

Έπειτα
έμαθα για το φονικό
«εξ αμελείας»
ο Κωστής,
σε ανάδοχους γονείς
ο γιος,

ξέρω,
δε σας λέω
κάτι καινούργιο.

ΑΠΟΦΑΣΗ

Αυτή η απόφαση
είναι οριστική

θα μανταλώσω
τις πόρτες,
θα καλύψω
τα παράθυρα

γνώμες προσωπικές
θα αποσιωπήσω,
επιθυμίες βαθύτερες
θα απαρνηθώ

με φωνή άχρωμη
θα τελειοποιήσω
συζητήσεις κοινότυπες,
για τον καιρό,
για τις ιώσεις των παιδιών,
για το δέσιμο των γλυκών

θα πάψω να ονειρεύομαι
το διαφορετικό,
να αποζητώ
τα εις εαυτόν,
όσο λιγότερο
με θυμάμαι
τόσο ευκολότερα
θα κυλάει ο χρόνος
μέσα σε αυτή
την καθημερινότητα
όπου μέγα ζητούμενό της
είναι πια
η ομοιομορφία,
η επίτευξη
των ρόλων’

ναι, η απόφασή μου
αυτή
θα σταθεί αμείλικτη
με ό,τι από εμένα
θελήσει
να υψωθεί,
με όποια πτυχή
του χαρακτήρα μου
επιχειρήσει
να με αποσπάσει
από την κοινώς αποδεκτή
κανονικότητα

θα απλοποιήσω
τις ημέρες,
θα με κλειδώσω
μέσα στους τέσσερις τοίχους
«καλημέρα-
-καληνύχτα-
-μαμά-
-βάρδια απογευματινή»

και εάν,
όπως προβλέπουν
οι ψυχολόγοι,
η απόφαση αυτή
γυρίσει κάποτε
εναντίον μου,

με λίγη τύχη
χρόνια αρκετά
θα ‘χουν ως τότε κυλίσει

«γερνάει και ιδιοτροπιάζει»
θα λένε
οι αγαπημένοι μου.

DSCN3568

(Woman Scream Festival in Chania, Crete)

– Elsa Korneti

2.

Αν μπορούσαν μόνο να ιππεύσουν
ένα ουράνιο τόξο
τότε θα γλίτωναν από κάθε λύπη και κάθε συμφορά δυστυχία
και δεν θα φύτρωναν ποτέ πια μαύρα λουλούδια
στα όνειρά τους
Τα κορίτσια της Υεμένης παντρεύονται νωρίς
Τα κορίτσι της Υεμένης πεθαίνουν νωρίς
Την πρώτη νύχτα του γάμου
Από έναν έρωτα χωρίς έρωτα
Πνιγμένες στο αίμα της μήτρας και του υμένα
Θύματα φονικής διάτρησης
Θύματα φονικών παιδόφιλων συζύγων

3.

Η μαύρη μπούρκα
είναι η ολόσωμη στολή
της γυναίκας δοχείο
o ναός του σώματός της
όπου περίτεχνα κρύβει
ένα πηγάδι αστείρευτες επιθυμίες
και τη μοίρα της υποταγής της
Να μπορούσε μόνο να γύριζε
στην τρύπα του κόλπου
της ένα κλειδί
να τον σφαλούσε
ώστε κανένας και τίποτα πια
να μην την ακουμπούσε

Η ανάδυση από ένα
πλυντήριο ονείρων
δεν αργεί
Κάποτε από τον λήθαργό της
θα ξυπνήσει
φορώντας
τα γαμψά τακούνια
της λεοπάρδαλης

11073304_469596496527775_545989284901018267_o

– Kleopatra Lymperi

Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

Ο άνθρωπος που από μέσα τρέμει, συνήθως
σφάλει. Φτιάχνει εξουσία για να σταθεί στον
εαυτό του, φτιάχνει φυλακές για τους άλλους
απ’ έξω σκληραίνει, παγώνει
– η κραυγή της γυναίκας θα τον βρει.

Ο άνθρωπος που σφάλει, γράφει πράξεις σαν
γλιστερά μαστίγια, γίνεται λύκος
δαγκώνει το ίδιο του το κορμί, τα χέρια τα πόδια
την καρδιά το συκώτι τα νεφρά,
(δαγκώνει τη μάνα του•
έτσι τη νικά : με τα δόντια )
– η κραυγή της γυναίκας θα τον βρει.

Ο άνθρωπος που από μέσα τρέμει δεν θέλει να
δείχνει την ήττα τον τρόμο
ταΐζει με ζωντανό κρέας τα σκυλιά του
τα στέλνει κυνήγι
– πάντα οι εξουσίες χρειάζονται
άγρια ζωή, άγρια τροφή.
(Από τις εξουσίες αυτές κάποτε θα κυλήσει το δάκρυ του
εσωτερικού μου άνδρα, εκείνου που θα δει το
σφάλμα – λέει η γυναίκα.)

Στο μεταξύ, η γυναίκα είναι ο ελπίζων ο
ελεών εαυτός, ο πάλιν ερχόμενος μετά δόξης
σε ελαιώνες μαζεύει το ασήμι της αγάπης
μες τον καρπό ελιά αφήνει τα δόντια της
να δαγκώσουν το νόημα ενός ωραίου πτηνού που
γράφει με θηλές και ράμφη
την ελεύθερη πτήση.

Ασθμαίνουσα η αγάπη παίρνει τη γυναίκα
να πάνε εδώ κι εκεί, τη βάζει να βαδίζει
από δω από κει, σε ουρανό και Γη
βόσκοντας τ’ αρνιά της, τους σκύλους
τους λύκους.
Ενδεχομένως η αγάπη ονομάζεται γυναίκα
(το ‘χω δει να συμβαίνει)
όμως
πάντα μια γυναίκα έχει έναν άντρα από
μέσα, στην πιο βαθιά φυλακή της τον
δένει, τον ντύνει, τον λούζει
είναι ον διπλό αυτή, από άντρα κι από γυναίκα
– επομένως, ποιος αγαπά;

Ο άνδρας που από μέσα τρέμει, έχει από μέσα
μια γυναίκα που τρέμει. Το κορμί του
άντρα ιδρώνει, απ’ έξω μοιάζει
σαν κάποιος που κόβει, τρώει, ματώνει
στο μεγάλο τραπέζι
(οι μασέλες του οι εξουσίες του
σφυροδρέπανα ή θεριστές
στο μεγάλο τραπέζι της ματαιότητας)
– η κραυγή της γυναίκας θα τον βρει.

Ο άνδρας που από μέσα τρέμει, συνήθως
σφάλει. Ψάχνει τη γυναίκα σε όλη τη
σφαίρα Γη , της ρίχνει τα δίχτυα του
(δηλαδή, τη λέξη υποταγή)
της ρίχνει μια τίγρη, έναν πάνθηρα, μια κατσαρίδα
έναν πύθωνα, μια αλεπού, μια
σφίγγα.
Για όλα αυτά, κάποτε θα
κυλήσει το δάκρυ της εσωτερικής του γυναίκας
όταν κι εκείνος θα έχει πονέσει πολύ.

11059809_460352144118877_1853318018127399160_o

– Yorgos Stergiopoulos (He translated from English the following two poems)

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΣ ΠΟΝΟΣ (Dahabo Ali Muse)

Κι αν μιλήσω για την γαμήλιά μου νύχτα:
Περίμενα το χάδι, το γλυκό φιλί, μιαν αγκαλιά και λίγο αγάπη.
Όχι, ποτέ!
Με περίμενε μόνο ο πόνος, δεινά και δυστυχία.
Ξαπλωμένη στο νυφικό κρεβάτι, βογκώντας σαν το πληγωμένο
Ζώο, θύμα του γυναικείου πόνου.
Το πρωί, με περίμενε ο εμπαιγμός.
Η μητέρα μου αναφωνεί:
Ναι, είναι παρθένα.
Μες στους φόβου την αρπαγή,
Σαν ο θυμός μου καταλάβει το κορμί,
Όταν με το μίσος γίνουμε σύντροφοι
Τότε δέχομαι την γυναικεία συμβουλή, γιατί είναι μόνο γυναικείος πόνος,
Και μου λένε πως ο γυναικείος πόνος χάνεται σαν κάθε τι γυναικείο.
Το ταξίδι συνεχίζει, ή κι ο αγώνας συνεχίζει
Όπως λένε οι σύγχρονοι ιστορικοί.
Καθώς ο αγνός δεσμός του γάμου ωριμάζει
Κι υποτάσσομαι κι η θλίψει υποχωρεί.
Η κοιλιά μου γίνεται μπαλόνι
μιαν αχτίδα ευτυχίας θα φανεί
μιαν ελπίδα, ένα καινούργιο μωρό, μια καινούργια ζωή!
Αλλά αυτή η ζωή η καινούργια, θέτει σε κίνδυνο την δική μου την ζωή,
Η γέννηση ενός μωρού, θάνατος για μένα και καταστροφή.
«Τρεις γυναικείες λύπες» τις έλεγε η γιαγιά μου.
«Η μέρα της περιτομής, του γάμου η νύχτα και του παιδιού η γέννηση, είναι η τριπλή
γυναικεία θλίψη.
Μόλις η γέννα εκραγεί, κλαίω για βοήθεια, καθώς η ταλαιπωρημένη σάρκα θα σχιστεί.
Κανένα οίκτο, σπρώξε! Λένε αυτοί.
Είναι μόνο γυναικείος πόνος!
Και τώρα κάνω έκκληση:
Έκκληση για την χαμένη αγάπη, για όνειρα σπασμένα
Για το δικαίωμα στην ζωή σαν ένας άνθρωπος ολόκληρος.
Κάνω έκκληση σε όλους τους ειρηνικούς ανθρώπους να προστατεύσουν και να υποστηρίξουν
Να ανατείνουν ένα χέρι βοηθείας στ’ αθώα, μικρά κορίτσια που κακό δεν έκαναν κανένα
Υπάκουα σε γονείς και πρεσβυτέρους, μόνο ξέρουν να χαμογελούν.
Μυείστε τες σ’ ένα κόσμο αγάπης,
Κι όχι σ’ ένα κόσμο γυναικείου θρήνου.

10388089_460125690808189_500531700367459295_n

ΥΠΟΦΕΡΟΥΝ (Chris Smith, Hemel Hempstead)

Υποφέρουν οι αθώοι
Που, κακό, δεν κάνουν πουθενά
Τα μάτια κλείνουν, κι έπειτα
Δεν ανήκουν, ποτέ ξανά

Υποφέρουν τα παιδιά
Σε άγριο κόσμο μεγαλώνουν
Κίνδυνος μέσα στην χαρά τους
Αυτό, μονάχα τους, βιώνουν

Υποφέρει κι η γυναίκα
Που συγκατοικεί με το βιασμό
Πού να πάει, πώς να ξεφύγει
Από το γεγονός αυτό.

Υποφέρει κι ο άντρας
Κρίνεται απ’ του δέρματος το χρώμα
Στο διαφορετικό, καταραμένος
αμαρτία του γιατί είναι αυτό ακόμα;

Υποφέρει κι ο ποιητής
Που βρίσκει τις λέξεις να τα πει
μια θλίψη να τα καταγράψει
μα αθωότητα καμιά, σ’ άλλη της μορφή.

10985306_458781920942566_7297327559938384773_n

– Eleni N. Galani (With her following poem ended the 5th Woman Scream Festival in Greece)

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΨΥΧΗ ΚΗΠΟΥ

Υπάρχουν γυναίκες με ψυχή κήπου
ανθίζουν, μαραίνονται, φυλλορροούν, αιμορραγούν,
αναπαράγονται
με κιρκαδική ροή, με αυτιστική πλήξη
μέχρι να σβηστούν οριστικά ως
τον αφανισμό τους

κι αν τις ρωτήσεις το ίδιο θα έκαναν από την αρχή
οι γυναίκες με την ψυχή κήπου
θα πρόσφεραν τον εαυτό τους γύρη τροφή στα
λεπιδόπτερα
να γέρνουν ξένοι πάνω τους να γεύονται γεννήτορες να
γεννούν να γίνονται εραστές ξενιστές
της καταστροφής τους

έτσι περιμένουν καρτερικά χωρίς ποτέ να παραπονεθούν
αγκιστρωμένες στη ζωή
ρίζες τραχιές
οι γυναίκες με την ψυχή κήπου

ζουν για τη θαυμαστική στιγμή που τα χρώματα
προσπερνούν
που τα φτερά ξεδιπλώνονται
και η λεπίδα του πόθου επικρεμάται
κοφτερή,
δαμόκλειος των εραστών η αποδημία

Poster Grito de Mujer 2015 (Greek)

Further links:

http://www.haniotika-nea.gr/ichiro-ochi-sti-via-kata-ton-ginekon/

https://www.youtube.com/watch?v=JBvE41HiKOw

http://www.haniotika-nea.gr/ginekia-kravgi-provlimatismos-ke-magia/

http://www.mikrocosmos.gr/elenastagkouraki/

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.804175169662979.1073741870.175899199157249&type=1&__mref=message_bubble

5η Γυναικεία Κραυγή – Συνοπτικό Πρόγραμμα Εκδηλώσεων, Φυλλάδιο

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

ΑΘΗΝΑ

1. Παρ. 6/3/15, 19.00 μμ, Ινστιτούτο Θερβάντες, Μητροπόλεως 23 (είσοδος ελεύθερη): Κεντρική εκδήλωση/έναρξη της ελληνικής συμμετοχής στο 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης «Γυναικεία Κραυγή». Επίσημη προσκεκλημένη:Δήμητρα Χριστοδούλου. Συμμετέχουν οι: Λένα Καλλέργη, Έλσα Κορνέτη, Άντζυ Κορρέ, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Έλενα Σταγκουράκη και Γεωργία Τριανταφυλλίδου. Χαιρετίζει η: Διεθνής Αμνηστία, Μουσική: Herman Mayr, Εικαστική επιμέλεια: Χρήστος Κατρούτσος, Τεχνική υποστήριξη: Pedro Fabian, Γιάννης Κατάκης, Οργάνωση / συντονισμός: Έλενα Σταγκουράκη

2. Παρ. 6/3/2015, 17.00 μμ, Ινστιτούτο Θερβάντες, Μητροπόλεως 23 (είσοδος ελεύθερη): Προβολή του ντοκυμαντέρ «Κισμέτ» της Νίνας-Μαρίας Πασχαλίδου (διάρκεια 66’). Στη Μέση Ανατολή και τον αραβικό κόσμο, οι σειρές σπάνε προκαταλήψεις αιώνων και ενθαρρύνουν τις γυναίκες να αλλάξουν τη ζωή τους.

3. Κυρ. 8/3/2015, 19.00 μμ, Πολυχώρος Vault, Μελενίκου 26, Κεραμεικός, (είσοδος ελεύθερη): Ανοιχτή συζήτηση με το σκηνοθέτη και ηθοποιούς της παράστασης «Πνιγμονή». Συμμετέχουν οι: Δημήτρης Καρατζιάς, Αθηνά Τσιλύρα, Θεοδώρα Σιάρκου, Ειρήνη Σταματίου και Μελισάνθη Μαχούτ. Συντονισμός συζήτησης: Έλενα Σταγκουράκη

4. Σαβ. 14/3/2015, 20.00μμ, Κέντρο γλώσσας και πολιτισμού Abanico, Κολοκοτρώνη 12, Αθήνα (είσοδος ελεύθερη): Βραδιά ισπανόφωνης ποίησης με θέμα τη γυναίκα, τη γυναικεία ταυτότητα, τη βία κατά των γυναικών. Οργάνωση, συντονισμός εκδήλωσης: Leonora Moreleon

5. Κυρ. 15/3/2015, 19.00μμ, Βιβλιοθήκη Βολανάκη, Στουρνάρα 11, Εξάρχεια (είσοδος ελεύθερη): Προβολή της ταινίας «Τον καιρό των πεταλούδων» (Δράμα, Ιστορικό 2001 | Έγχρ. | Διάρκεια: 95΄). Η ιστορία των αδερφών Μιραμπάλ, οι οποίες δολοφονήθηκαν εξαιτίας του αγώνα τους για την ανατροπή της δικτατορίας του Τρουχίγιο στη Δομινικανή Δημοκρατία.

6. 1-18/3/2015, πολυχώρος Vault, Μελενίκου 26, Κεραμεικός: «Πνιγμονή» του Δημ. Καρατζιά. Σ’ ένα άγονο χωριό της Ανατολικής Τουρκίας, υποταγμένη στις αυστηρές αρχές του Ισλάμ και την άκαμπτη ηθική ενός τόπου που υπαγορεύουν την κοινωνική θέση της γυναίκας σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, η Χαντισέ Άλντα, μετά τον θάνατο του άνδρα της, επιβάλλει στις πέντε κόρες της πολύχρονο κατ’ οίκον εγκλεισμό λόγω πένθους.

7. Κυρ. 22/3/2015, 19.00μμ, Βιβλιοθήκη Βολανάκη, Στουρνάρα 11, Εξάρχεια (είσοδος ελεύθερη): Προβολή της ταινίας «Η γιορτή του τράγου» (Δράμα, 2006 | Έγχρ. | Διάρκεια: 132’). Κινηματογραφική μεταφορά του ομότιτλου έργου του Μάριο Βάργας Λιόσα: Η Ουρανία Καμπράλ επιστρέφει ύστερα από χρόνια στο Σάντο Ντομίνγκο και θυμάται την εμπειρία της ίδιας και της οικογένειάς της από τη συναναστροφή με το φοβερό δικτάτορα Τρουχίγιο.

8. 1-31/3/2015, θέατρο Βικτώρια, Μαγνησίας 5 & 3ης Σεπτεμβρίου 119: «Αρκετά πια με την Αντέλα» του Δημ. Καρατζιά. Το έργο φέρνει στην επιφάνεια τα καταπιεσμένα ένστικτα και τα απαγορευμένα πάθη που στοίχειωναν το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Λόρκα.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

9. 18/3 – 31/3/2015, θέατρο Αθήναιον, Βασ. Όλγας 35, τηλ.2310 832060: «Πνιγμονή» του Δημ. Καρατζιά (ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ)

ΧΑΝΙΑ

10. Παρ. 27/3/2015, 19.00μμ, Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, (είσοδος ελεύθερη): Προβολή του ντοκυμαντέρ «Κισμέτ» της Νίνας-Μαρίας Πασχαλίδου (διάρκεια 66’). (ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ)

11. Παρ. 27/3/2015, 20.30μμ, Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, (είσοδος ελεύθερη): Προβολή της ταινίας «Η γιορτή του τράγου»
(Δράμα, 2006 | Έγχρ. | Διάρκεια: 132’). (ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ)

12. Σαβ. 28/3/2015, 20.00, Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, (είσοδος ελεύθερη): Λογοτεχνική εκδήλωση με παρουσίαση του νέου Ξενώνα στα Χανιά για τις γυναίκες-θύματα βίας. Θεατρικό αναλόγιο με το έργο της συγγραφέα Νίκης Τρουλλινού «Μαράλ όπως Μαρία». Συμμετέχουν οι: Ιωάννα Γαλανάκη, Αριάδνη Παπιδάκη, Χρυσή Πευκιανάκη, Έλενα Σταγκουράκη, Λίλα Τρουλινού, Μαρία Φουράκη, Μιχάλης Βιρβιδάκης κ.ά. Χαιρετίζει ο: Κώστας Κουτσουρέλης.

ΚΙΣΑΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ

13.  Κυρ. 29/3/2015, 20.00μμ, Αίθουσα εκδηλώσεων Δήμου Κισάμου (είσοδος ελεύθερη): Εκδήλωση σε συνεργασία με το Φιλολογικό Σύλλογο Κισάμου. Επίσημη προσκεκλημένη: Νεκταρία Μενδρινού. Συμμετέχουν οι: Ελένη Γεωργακάκη, Ειρήνη Ξηρουχάκη, Έλενα Σταγκουράκη, Μιχάλης Στρατάκης κ.ά. Χαιρετίζουν οι: Κώστας Κουτσουρέλης, Χρυσή Πευκιανάκη.

Οργάνωση/συντονισμός Φεστιβάλ: Έλενα Σταγκουράκη & Νέο Πλανόδιον

Με την υποστήριξη των: Instituto Cervantes, Κύκλος Ποιητών, Vault, Ελληνικό τμήμα Διεθνούς Αμνηστίας, Γιατροί χωρίς σύνορα, Βιβλιοθήκη Βολανάκη, Abanico, Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, Φιλολογικός Σύλλογος Κισάμου, Δήμος Κισάμου.

5η Γυναικεία Κραυγή – ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Poster Grito de Mujer 2015 (Greek)unnamed

index

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης «Γυναικεία Κραυγή», με θέμα την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, το ξεκίνημά του στη Δομινικανή Δημοκρατία το 2011 από το Διεθνές Κίνημα Ποιητριών (Mujeres Poetas Internacional) και με τη συμμετοχή 40 χωρών παγκοσμίως, επανέρχεται στην Ελλάδα το Μάρτιο. Φέτος το Φεστιβάλ, όντας αφιερωμένο στις Δομινικανές αδερφές Μιραμπάλ, τελεί υπό την αιγίδα της Ουνέσκο και συμμετέχει στους παγκόσμιους εορτασμούς για το 2015 ως «έτος φωτός».

Τη στιγμή που το ένα τρίτο των Ελληνίδων και όλων των γυναικών της Ευρώπης πέφτει θύμα σωματικής ή ψυχολογικής βίας, αλλά και παλαιωμένες αντιλήψεις, με θρησκευτικό ή άλλο μανδύα, καταδικάζουν τη γυναίκα σε μια ύπαρξη αόρατη και μια ζωή αβίωτη με στέρηση πρωταρχικών δικαιωμάτων, δεν υπάρχει περιθώριο για αδιαφορία. Έτσι, η 5η Γυναικεία Κραυγή έρχεται να αφυπνίσει συνειδήσεις και να καυτηριάσει ένα παγκόσμιο θλιβερό φαινόμενο, περισσότερο ενδυναμωμένη, πλούσια και ηχηρή αυτή τη φορά!

Υπό τη διοργάνωση φέτος του περιοδικού λόγου, κριτικής και ιδεών Νέο Πλανόδιον, το Φεστιβάλ στην Ελλάδα θα περιλαμβάνει 5 εκδηλώσεις, 2 θεατρικές παραστάσεις, 3 προβολές ταινιών, 2 προβολές ντοκυμαντέρ και 1 θεατρικό αναλόγιο, τόσο στην πρωτεύουσα, όσο και στην ελληνική περιφέρεια. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: εκδηλώσεις στο Ινστιτούτο Θερβάντες (6/3, 19.00) και στο Abanico (14/3, 20.00), προβολή του ντοκυμαντέρ «Κισμέτ» (Αθήνα, 6/3, 17.00), ανοιχτή συζήτηση στον πολυχώρο Vault (8/3, 20.00), προβολές ταινιών (Βιβλιοθήκη Βολανάκη, 15/3 & 22/3, 19.00), καθώς και τις παραστάσεις «Πνιγμονή» (στο Vault και στη Θεσ/κη) και «Αρκετά πια με την Αντέλα» (στο θέατρο Βικτώρια). Στην Κρήτη θα πραγματοποιηθεί διήμερο εκδηλώσεων στα Χανιά (27-28/3) και εκδήλωση στην Κίσαμο Χανίων (29/3, 20.00).

Στις εκδηλώσεις, μεταξύ άλλων, συμμετέχουν οι ποιήτριες Δήμητρα Χριστοδούλου, Λένα Καλλέργη, Έλσα Κορνέτη, Άντζυ Κορρέ, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Νεκταρία Μενδρινού και Γεωργία Τριανταφυλλίδου, η συγγραφέας Νίκη Τρουλλινού και οι σκηνοθέτες Νίνα-Μαρία Πασχαλίδου, Μιχάλης Βιρβιδάκης και Δημήτρης Καρατζιάς.

Πέρα από το Νέο Πλανόδιον, την 5η Γυναικεία Κραυγή στηρίζει το Instituto Cervantes, ο Κύκλος Ποιητών, το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας, οι Γιατροί χωρίς Σύνορα, η Βιβλιοθήκη Βολανάκη, το κέντρο Abanico, ο Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, ο Δήμος Κισάμου Χανίων και ο Φιλολογικός Σύλλογος Κισάμου. Την οργάνωση και το συντονισμό της ελληνικής συμμετοχής στο Φεστιβάλ ανέλαβε η μεταφράστρια και κριτικός θεάτρου Έλενα Σταγκουράκη ως επίσημη εκπρόσωπος του Διεθνούς Κινήματος Ποιητριών (MPI) στην Ελλάδα.

Αθήνα, 12.2.2015

Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΟΛΟΓΟΥ

Nicola-Crocetti

του NICOLA CROCETTI

Θα ξεκινήσω με μια κοινοτοπία και συγχρόνως μια αναμφισβήτητη αλήθεια: οι χώρες μας –Ιταλία και Ελλάδα– μοιάζουν, προπαντός στα ελαττώματα και στα αρνητικά. Ένα από αυτά είναι πως οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί τους δεν αγαπούν ιδιαίτερα τον πολιτισμό. Ο ελληνικός και ο ιταλικός πολιτισμός (από τον αρχαίο κλασικό μέχρι τον σύγχρονο, σε κάθε έκφανση, τέχνη, θέατρο, λογοτεχνία κ.ά.) εκτιμούνται πολύ περισσότερο στο εξωτερικό απ’ ό,τι στη χώρα του ο καθένας. Τα δε πολιτιστικά ινστιτούτα που μας αντιπροσωπεύουν στο εξωτερικό βρίθουν συχνά από προσωπικότητες μέτριες και «συστημένες», που εκτελούν αδέξια τα καθήκοντά τους. Τα παραδείγματα κακής διαχείρισης της πολιτισμικής πολιτικής των κρατών μας θα μπορούσαν να γεμίσουν όχι απλώς έναν τόμο, μα μια εγκυκλοπαίδεια.

Όποιος ασχολείται με τον πολιτισμό σε Ελλάδα και Ιταλία, με την τέχνη είτε τη λογοτεχνία, δεν πρέπει ποτέ να έχει μεγάλες προσδοκίες ούτε ελπίδες. Όχι επειδή το Κράτος όπου ζει δεν θα τον βοηθήσει, αλλά γιατί θα κάνει τα πάντα για να τον εμποδίσει, με τα πιο επινοητικά και κακοήθη μέσα. Για παράδειγμα, αν ευελπιστεί να διδάξει στο Πανεπιστήμιο, και διαθέτει τα καλύτερα προσόντα, μπορεί να είναι σίγουρο ότι αντί γι’ αυτόν θα προτιμήσουν κάποιον κατώτερο υποψήφιο (οι εξαιρέσεις είναι ελάχιστες), αρκεί να επρόκειτο για τον συγγενή ή τον φίλο κάποιου ισχυρού. Αν έχει γράψει ένα βιβλίο και φιλοδοξεί να λάβει κάποιο βραβείο, έστω και αν το αξίζει, είναι σχεδόν βέβαιο πως δεν θα το κερδίσει αυτός, μα κάποιος άλλος λιγότερο άξιος, με φίλους στην κριτική επιτροπή. Αν πάλι διευθύνει έναν ποιοτικό εκδοτικό οίκο και ζητάει κρατική επιχορήγηση, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι δεν θα τη λάβει ποτέ αν δεν έχει ισχυρούς φίλους ή συγγενείς, ή ακόμη πολιτικές γνωριμίες.

Η ανθολογία που παρουσιάζεται σήμερα είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση και μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα, διότι εμπλέκει περισσότερους τομείς και θεσμούς: λογοτεχνικό χώρο, εκδοτικούς οίκους, πανεπιστήμια, κρατικά πολιτιστικά ινστιτούτα, Τύπο, κριτικούς λογοτεχνίας και κριτικές επιτροπές των κρατικών βραβείων.

Γύρω στις αρχές του 2000, ο μεγαλύτερος εκδοτικός οίκος της Ιταλίας, ο Mondadori, αποφασίζει να εκδώσει μια ανθολογία σύγχρονης ελληνικής ποίησης. Απευθύνεται, όπως θα ήταν φυσικό, στο πανεπιστήμιο, και μάλιστα σε ένα από τα πιο έγκυρα με έδρα νεοελληνικής γλώσσας και φιλολογίας. Αναθέτει το καθήκον στον κάτοχο της έδρας, με τον όρο να το ολοκληρώσει μέσα σε τέσσερα χρόνια. Ύστερα από έξι χρόνια ο Mondadori ακυρώνει τη συμφωνία με τον/την νεοελληνιστή/-τρια και αναθέτει το έργο σε δύο άλλα πρόσωπα, αμφότερα ξένα στο ακαδημαϊκό περιβάλλον των νεοελληνικών σπουδών: ο πρώτος, ο Filippomaria Pontani, είναι κλασικιστής, ο άλλος, ο ομιλών, εκδότης και μεταφραστής. Περίπου μέσα σε έναν χρόνο η εργασία ολοκληρώνεται και, επιτέλους, δέκα χρόνια μετά, τον Οκτώβριο του 2010, η ανθολογία βλέπει το φως.

Τυπωμένο σε 5.000 αντίτυπα στην περίφημη σειρά I Meridiani*, το Poeti greci del Novecento παρουσιάζεται με εγκωμιαστικά λόγια στον ιταλικό Τύπο καθώς επίσης στο Journal of Modern Greek Studies του Πανεπιστημίου John Hopkins. Μάλιστα, το Πανεπιστήμιο Stony Brook της Νέας Υόρκης προσκάλεσε το 2013 τους δύο επιμελητές για να παρουσιάσουν την ανθολογία. Μέσα σε τρεις μήνες ο τόμος εξαντλήθηκε, παρά τη μη οικονομική τιμή των 65 ευρώ.

Και η Ελλάδα τι κάνει γι’ αυτό, πώς αντιδρά; Πρόκειται για την πιο σημαντική εργασία που έγινε ποτέ στο εξωτερικό για την ελληνική ποίηση: μια πολυτελής δίγλωσση (σε πολυτονικό σύστημα) έκδοση 2.000 σελίδων (η εισαγωγή του Filippomaria Pontani καλύπτει 100 σελίδες), με 66 ποιητές, ορισμένοι από τους οποίους, όπως ο Κάλβος, ο Παλαμάς και ο Σολωμός, παρουσιάζονταν για πρώτη φορά στους Ιταλούς αναγνώστες. Θα μπορούσε επομένως να περιμένει κανείς κάποια αντίδραση της Ελλάδας σε κρατικό επίπεδο, και ενδεχομένως ιδιωτικό. Λόγου χάρη, μια κριτική σε εφημερίδα ή λογοτεχνικό περιοδικό, μια παρουσίαση του τόμου –δεν εννοώ στο τμήμα ιταλικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης, ή σε κάποια άλλη σημαντική έδρα– έστω σε κάποιο βιβλιοπωλείο ή στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο. Αντιθέτως, τίποτα. Εκτός από δύο αναφορές στον Τύπο με τη μορφή απλής είδησης για την κυκλοφορία της ανθολογίας, υπήρξε μια αναλυτική παρουσίαση στο περιοδικό Φάρμακο (τχ. 2, Φθινόπωρο-Χειμώνας 2013). Το βιβλίο δεν κρίθηκε άξιο να λάβει ούτε καν ένα μικρό βραβείο, από εκείνα που δίδονται μέχρι και σε αδέξιους ή κάκιστους μεταφραστές, όπως όλοι πολύ καλά γνωρίζουμε.

Στην Ελλάδα όχι μόνο δεν μίλησε κανείς γι’ αυτό, λες και –αντί να αποτελεί μια σπουδαία ανταπόδοση στην ποίηση και στον πολιτισμό αυτής της χώρας– ήταν κάτι επιζήμιο ή αρνητικό, κάτι που κανείς πρέπει να αγνοήσει ή να απομακρύνει. Και το κερασάκι στην τούρτα: όταν το βιβλίο στάλθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού στην Αθήνα ώστε να συμμετέχει στις υποψηφιότητες για το κρατικό βραβείο μετάφρασης ελληνικού έργου σε ξένη γλώσσα, το 2011, μου απάντησαν προσωπικά ότι δεν μπορούσε να συμπεριληφθεί, διότι ο κανονισμός προβλέπει (ψέμα) πως οι μεταφραστές πρέπει να ζουν, ενώ ένας από τους δύο επιμελητές-μεταφραστές της ανθολογίας –ο Filippomaria Pontani– ήταν νεκρός (πράγμα που δεν ισχύει, αφού πρόκειται για τον υιό και όχι για τον πατέρα, ο οποίος λεγόταν Filippo Maria…!). Αν είχαν κάνει τον κόπο έστω να ξεφυλλίσουν τον τόμο, θα είχαν διαβάσει τα βιογραφικά των δύο επιμελητών και θα είχαν συνειδητοποιήσει ότι ο Filippomaria Pontani (γεννημένος το 1976) ήταν τότε 35 ετών και, όπως λέτε, ζει και βασιλεύει. Είναι ολοφάνερο πως το Υπουργείο είπε δύο απανωτά ψέματα ώστε να μπορέσει να αποκλείσει την υποψηφιότητα και να βραβεύσει κάποιο άλλο βιβλίο.

Ας έρθουμε όμως στην ίδια την ανθολογία. Οι ανθολογίες ποίησης είναι αναπόφευκτα ένα ναρκοπέδιο. Καμιά ανθολογία δεν ικανοποιεί ποτέ τις προσδοκίες των κριτικών, πόσο μάλλον εκείνες των ποιητών: όσων αποκλείονται –και είναι κατανοητός ο λόγος της δυσαρέσκειάς τους–, αλλά συχνά και όσων περιλαμβάνονται, οι οποίοι παραπονιούνται ότι το μεγαλύτερο μέρος αφιερώθηκε σε ποιητές που οι ίδιοι θεωρούν κατώτερους ή «αντιπάλους» τους. Έπειτα, οι κριτικοί σχεδόν πάντα παρασύρονται από την τετριμμένη συνήθεια να υπογραμμίζουν ποιοι αποκλείστηκαν: γιατί αυτός ο ποιητής και όχι εκείνος; Συνήθεια που θυμίζει με θλίψη τις κουβεντούλες του καφενείου, το πρωί της Δευτέρας, για τα αποτελέσματα των κυριακάτικων αγώνων ποδοσφαίρου: αν ο προπονητής είχε βάλει στην ομάδα εκείνον τον παίκτη αντί για τον άλλον, θα είχαμε κερδίσει τον αγώνα.

Αντιθέτως, προσωπική μου γνώμη είναι πως προπαντώς στην περίπτωση μιας ανθολογίας μεταφρασμένης σε μια ξένη γλώσσα, θα έπρεπε να είναι άλλα τα κριτήρια αξιολόγησης. Για παράδειγμα, τι το διαφορετικό έχει αυτή η ανθολογία σε σχέση με προηγούμενες αντίστοιχες στην Ιταλία, ή σε σχέση με άλλες ανθολογίες ελληνικής ποίησης σε άλλες γλώσσες· αν η μετάφραση είναι καλή, κακή ή κάκιστη· αν η εν λόγω ανθολογία αναπληρώνει ένα κενό στον πολιτισμό της χώρας όπου κυκλοφόρησε (εν προκειμένω της Ιταλίας), τι υποδοχή είχε, κ.λπ.

Προσοχή, το μικρό μου cahier de doléances δεν σκοπεύει να είναι απλώς μια κατηγορία στους πολιτιστικούς θεσμούς της Ελλάδας, αλλά και της Ιταλίας. Διότι αν είναι αλήθεια ότι οι μεγαλύτερες ιταλικές εφημερίδες έγραψαν ενθουσιώδη άρθρα για την ανθολογία, και αρκετά βιβλιοπωλεία και ιδιωτικά ιδρύματα οργάνωσαν παρουσιάσεις, είναι επίσης αλήθεια ότι κανένα τμήμα νεοελληνικών σπουδών στα ιταλικά πανεπιστήμια (νομίζω ότι αριθμούν καμιά δεκαριά) δεν την παρουσίασε στους φοιτητές του. Και κανένας «λαμπρός» διδάσκων ή διδάσκουσα των νεοελληνικών δεν έγραψε έστω ένα σχετικό άρθρο. Ακόμη και αυτό το γεγονός όμως εξηγείται εύκολα, δεδομένου του ότι οι δύο επιμελητές-μεταφραστές είναι ξένοι στο ακαδημαϊκό περιβάλλον των νεοελληνικών στην Ιταλία.

Θα ήθελα να καταλήξω με μια παρατήρηση που προέρχεται από την πολύχρονη εμπειρία μου στον χώρο της ποίησης. Στη Πολιτεία των Γραμμάτων γενικά, και σε αυτήν της Ποίησης ιδιαίτερα, η Δικαιοσύνη δεν υφίσταται, και υπάρχει μία και μοναδική ανώτερη θεότητα που μπορεί να την επιβάλει: ο Χρόνος. Πριν από είκοσι πέντε περίπου χρόνια, ένας Γάλλος κριτικός δημοσίευσε μια έρευνα για 130 ποιητές της εποχής του Baudelaire. Ήταν εκείνοι που εκδίδονταν από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους και τα πιο σημαντικά περιοδικά, εκείνοι που όλοι διάβαζαν και για τους οποίους όλοι μιλούσαν, που κέρδιζαν τα πιο μεγάλα βραβεία, δημοσίευαν άρθρα στις εφημερίδες και απολάμβαναν εξουσία και λογοτεχνικές φιλίες. Ανάμεσα σε αυτούς τους ποιητές δεν υπήρχε ο Baudelaire. Γι’ αυτόν μιλούσαν μόνο επειδή δικάστηκε για βλασφημία με Τα άνθη του κακού. Λοιπόν, περισσότερο από ενάμιση αιώνα μετά, κανείς δεν θυμάται το όνομα κανενός από αυτούς τους 130 ποιητές, ενώ ο μοναδικός που ξεχωρίζει στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας είναι ο Baudelaire.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω το Νέο Πλανόδιον που πήρε την πρωτοβουλία να οργανώσει αυτή την παρουσίαση, τους ομιλητές που συμμετείχαν και όλους εσάς που είχατε την καλοσύνη να παρευρεθείτε.

Το κείμενο αυτό του ΝΙΚΟΛΑ ΚΡΟΤΣΕΤΤΙ διαβάστηκε από τον ίδιο στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Νέο Πλανόδιον προς τιμήν του στις 29.11.2014 στον Πολυχώρο της Άγκυρας στην Αθήνα. Για τον Κροτσέττι και την Ανθολογία των Ελλήνων ποιητών που συνεπιμελήθηκε με τον Φιλιππομαρία Ποντάνι, μίλησαν ο Αντώνης Φωστιέρης, ο Παντελής Μπουκάλας και ο Κώστας Κουτσουρέλης. 

* Η σειρά «Meridiani» εγκαινιάστηκε το 1969 από τον Vittorio Sereni. Φιλοδοξία του Mondadori ήταν να δημιουργήσει μια σειρά αντίστοιχη με τη «Bibliothèque de la Pléiade». Πρόκειται για έγκυρες, πολυτελείς (πολύ λεπτό χαρτί, κομψό δέσιμο) εκδόσεις με τα άπαντα των μεγαλύτερων πεζογράφων και ποιητών της ιταλικής και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, από την κλασική αρχαιότητα ώς τις μέρες μας. Μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει 350 τόμοι. Ο τόμος Poeti Greci del Novecento είναι η πρώτη ποιητική ανθολογία της σειράς.

559658_10204413728656348_3727635049095555913_n     10411280_411384922348933_6017886407980275611_n

Φιλιππομαρία Ποντάνι: Ποίηση και ιστορία

pontani

του ΦΙΛΙΠΠΟΜΑΡΙΑ ΠΟΝΤΑΝΙ

(από τον χαιρετισμό του συγγραφέα, συνεπιμελητή της ανθολογίας Poeti Greci del Novecento, που με την παρουσία του Νικόλα Κροτσέττι και την συμμετοχή του Αντώνη Φωστιέρη και του Παντελή Μπουκάλα θα παρουσιάσουμε αυτό το Σάββατο στον Πολυχώρο της Άγκυρας – Σόλωνος 124, στις 12.00 το μεσημέρι)

Η ιδέα μιας καινούργιας ανθολογίας της Νεοελληνικής ποίησης στον ιταλικό χώρο, τόσα χρόνια μετά τη σημαντικότατη έκδοση του Μάριο Βίττι, μού φάνηκε από την πρώτη στιγμή σχεδόν απαραίτητη, σχεδόν μια ανάγκη, από τη μία πλευρά για να επιβεβαιωθεί το γεγονός ότι η ελληνική λογοτεχνία δεν τελειώνει με τον Πίνδαρο ή τον Καλλίμαχο, αλλά έχει κάτι να πει και στη σημερινή πραγματικότητα· από την άλλη, για να παρουσιαστούν στο ιταλικό κοινό (και μάλιστα σε βιβλίο του Μονταντόρι) πολλοί λογοτέχνες που είτε έλειπαν εντελώς από τους καταλόγους είτε είχαν μεταφραστεί από μικρότερους εκδοτικούς οίκους.

Παράξενες όμως οι συμπτώσεις της ιστορίας· μαζί με τον Νικόλα Κροτσέττι είχα επιμεληθεί το 2004 μια άλλη, πολυσέλιδη ανθολογία, που δεν περιελάμβανε εξάλλου ούτε σχόλια ούτε τα απαραίτητα εισαγωγικά σημειώματα για κάθε ποιητή ή τουλάχιστον κίνημα. Εκείνη την περίοδο η Ελλάδα βρισκόταν στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος εξαιτίας των Ολυμπιακών Αγώνων, και της τόσο απρόβλεπτης νίκης στο Ευρωπαϊκό κύπελλο ποδοσφαίρου –και κακά τα ψέματα, η σχετική επιτυχία εκείνης της ανθολογίας οφειλόταν και σ’ εκείνα τα ιστορικά συμφραζόμενα.

Έξι χρόνια μετά, το βιβλίο που παρουσιάζουμε τώρα, συμπληρωμένο και πολύ πλουσιότερο από όλες τις απόψεις, κυκλοφόρησε σε μία εντελώς διαφορετική πολιτική και πολιτισμική ατμόσφαιρα, σε ένα κλίμα μάλιστα όπου δεν γινόταν πια λόγος για ποδόσφαιρο ή επενδύσεις, αλλά η Ελλάδα ήταν το κατ’ εξοχήν πρότυπο της χειρότερης οικονομικής κρίσης του αιώνα. Δεν είναι τυχαίο, κατά τη γνώμη μου, ότι πολλές αναφορές και παραπομπές στο βιβλίο μας στον τύπο και βέβαια στο διαδίκτυο αφορούσαν προπάντων όχι τόσο τον Καβάφη ή τον Ελύτη (λογοτέχνες δηλαδή που διέθεταν κιόλας μια παγκόσμια αναγνώριση, τουλάχιστον ανάμεσα στο μορφωμένο κοινό, και κυκλοφορούσαν κιόλας στα βιβλιοπωλεία) αλλά την ομάδα των «ελασσόνων» στρατευμένων ή υπαρξιακών ποιητών, αυτών δηλαδή που είτε είχαν αντιδράσει άμεσα και με προσωπικό engagement στις τόσο περίπλοκες και αιματηρές πολιτικές ανησυχίες της χώρας, είτε τις είχαν αντανακλάσει στους στίχους τους, περιγράφοντας τη διαμόρφωση ή την παραμόρφωση της δικής τους προσωπικής και λογοτεχνικής συνείδησης μέσα στις τραγωδίες του 20ου αιώνα.

Η εν λόγω κατάσταση ισχύει ώς σήμερα. Σε μια γενικότερα μη ποιητική περίοδο σαν τη δικιά μας (με την έννοια του Εγγονόπουλου), όπου οι μεγάλες λυρικές φωνές λιγοστεύουν σχεδόν παντού στην Ευρώπη και οι δεκαετίες που περνούν δεν μας χαρίζουν έναν Σεφέρη ή έναν Ρίτσο, το να διαβάσουμε και να μεταδώσουμε στις επόμενες ιδιαίτερα γενιές αυτά που μας άφησαν οι πρόγονοί μας είναι περισσότερο από μια ευκαιρία, είναι ένα ηθικό καθήκον. Η σχέση μεταξύ ποίησης και ιστορίας είναι μια από τις βασικότερες αιτίες (αν και βέβαια όχι η μοναδική) για τις οποίες αξίζει τον κόπο οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι να γνωρίσουν τους Έλληνες ποιητές του περασμένου αιώνα –και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους Ιταλούς, που μοιράζονται με τους Έλληνες τόσα κοινά στοιχεία και προπάντων εκείνη τη μεσογειακή ταυτότητα που θα έπρεπε να είναι ένας βασικός πυρήνας της μελλοντικής (ενδεχόμενης πια, θα έλεγα) Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γι’ αυτό θεωρώ σημαντικό το βιβλίο μας· για να δείξει κανείς άλλη μια φορά ότι τα αγάλματα –για να παραπέμψω σε έναν στίχο που ο πατέρας μου ιδιαίτερα τον αγαπούσε– δεν είναι μόνο στο μουσείο, αλλά ζουν και περπατούν μαζί μας.