Είχα δίκιο που υποστήριζα τον Ντόναλντ Τραμπ έναντι της Χίλλαρυ Κλίντον; Ἀπολύτως!

τοῦ Slavoj Žižek

slavoj-zizek.jpg

Τὰ τελευταῖα χρόνια, δέχομαι συχνὰ τὴν ἴδια ἐρώτηση ἀπὸ φίλους (καὶ “φίλους”) σχετικὰ μὲ τὸ ἂν ἐμμένω στὴν προτίμηση ποὺ ἐπέδειξα πρὸς τὸν Ντόναλντ Τρὰμπ ἔναντι τῆς Χίλλαρυ Κλίντον, ἢ ἂν τώρα πιὰ παραδέχομαι ὅτι ἔκανα κάποιο λάθος. Εὔκολα θὰ μάντευε κανεὶς τὴν ἀπάντησή μου: ὄχι μόνο ἐπιμένω στὴν ἐπιλογή μου, ἀλλὰ βάσει τῶν γεγονότων τῶν τελευταίων ἐτῶν θεωρῶ ὅτι ἐπιβεβαιώθηκα πλήρως. Γιατί ὅμως;

Ὅπως σημειώνει κι ὁ Γιουβὰλ Χαραρὶ στὸ βιβλίο του Homo Deus, οἱ ἄνθρωποι δεσμεύονται ἀπὸ τὴ δημοκρατικὴ διαδικασία τῆς ἐκλογῆς, μόνο ἐφόσον μοιράζονται κάποιον ἰσχυρὸ δεσμὸ μὲ τοὺς ὑπόλοιπους ψηφοφόρους. Ἂν ἡ ἐμπειρία τῶν λοιπῶν ψηφοφόρων διαφέρει ἀπὸ τὴ δική μου, καὶ ἐὰν θεωρῶ ὅτι δὲν μποροῦν νὰ κατανοήσουν τὰ συναισθήματά μου ἢ αἰσθάνομαι ὅτι δὲ νοιάζονται γιὰ τὰ ζωτικά μου ἐνδιαφέροντα, τότε ἀκόμα κι ἂν εἶμαι ὁ ἕνας στοὺς ἑκατό, δὲν ἔχω κανέναν ἀπολύτως λόγο νὰ ἀποδεχθῶ τὸ ἀποτέλεσμα. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἕνας τρόπος ἐπίλυσης τῶν διαφωνιῶν, ἐφόσον σὲ πρώτη φάση ὑπάρχει συμφωνία ἐπὶ τῶν βασικῶν ζητημάτων. Ἂν ἐκπέσει αὐτὸ τὸ συμβόλαιο, οἱ μόνες διαθέσιμες διαδικασίες εἶναι οἱ διαπραγματεύσεις ἢ ὁ (ἐμφύλιος) πόλεμος. Ἕνεκα τούτου, τὸ μεσανατολικὸ ζήτημα δὲν μπορεῖ νὰ λυθεῖ δημοκρατικὰ μέσῳ τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ τοῦ πολέμου ἢ τῶν διαπραγματεύσεων.

Ἑπομένως, πῶς συνδέονται ὅλα τὰ παραπάνω μὲ τὴν διαμορφούμενη ἀπώλεια τῆς συμφωνίας ἐπὶ τῶν θεμελιωδῶν στὴν περίπτωση τῆς πολιτικῆς τῶν ΗΠΑ; Ἡ κατάσταση περιπλέκεται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ διαφωνία ποὺ ἔχει προκύψει εἶναι διπλῆς κατεύθυνσης: ἀρχικά, ὁ Τρὰμπ διέρρηξε τὴν καθεστηκυία τάξη ἀπὸ τὴ μεριὰ τῆς λαϊκίστικης Δεξιᾶς, κι ἔπειτα, οἱ Δημοκρατικοί (Σάντερς καὶ λοιποί) ἔπραξαν τὸ ἴδιο στὴν Ἀριστερά. Τὰ δύο αὐτὰ ρήγματα δὲν εἶναι, βέβαια, ὅμοια. Ἡ πάλη μεταξὺ τοῦ Τράμπ καὶ τῶν φιλελευθέρων ἀποτελεῖ μιὰ πολιτισμική/ἰδεολογικὴ διαμάχη ἐντὸς τοῦ παγκοσμιοποιητικοῦ καπιταλισμοῦ, ἐνῶ ἡ Ἀριστερὰ ξεκίνησε νὰ ἀμφισβητεῖ τὸν παγκοσμιοποιητικὸ καπιταλισμὸ per se.

Κι αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι ἡ μόνη διαμάχη ποὺ διεξάγεται στὶς μέρες μας λαμβάνει χώρα ἐντὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος.

the-democrats-dilemmas-1

Οἱ πανικόβλητοι ἀπὸ τὴ νίκη τοῦ Τράμπ φιλελεύθεροι δὲν μποροῦν νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι ἡ ἐκλογή του μπορεῖ νὰ πυροδοτήσει τὴ διαδικασία ἀνάδειξης μιᾶς αὐθεντικῆς Ἀριστερᾶς. Τὸ ἀντεπιχείρημά τους περιορίζεται στὴν ἀντιστοίχισή του μὲ τὴν ἄνοδο τοῦ Χίλτερ στὴν ἐξουσία. Πολλοὶ ἦταν οἱ Γερμανοὶ κομμουνιστὲς ποὺ χαιρέτησαν τὸ ναζιστικὸ καθεστὼς σὰν μιὰν εὐκαιρία γιὰ τὴ ριζοσπαστικὴ Ἀριστερά («τώρα ποὺ ἡ κατάσταση ξεκαθάρισε καὶ χάθηκαν οἱ δημοκρατικὲς ψευδαισθήσεις, ἐρχόμαστε ἀντιμέτωποι μὲ τὸν πραγματικό μας ἐχθρό») – ὡστόσο, ὅπως γνωρίζουμε, ἡ ἐκτίμησή τους ἀπεδείχθη ὀλέθριο σφάλμα.

Τὸ ἐρώτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: εἶναι ἴδια τὰ πράγματα τώρα μὲ τὸν Τράμπ; Ἀποτελεῖ τόσο μεγάλο κίνδυνο, ὥστε νὰ συσπειρώσει ἕνα τόσο εὐρὺ ἀντιφασιστικὸ μέτωπο, στὸ ὁποῖο οἱ μετριοπαθεῖς συντηρητικοὶ θὰ συστρατευθοῦν πλάι σὲ φιλελεύθερους προοδευτικοὺς τοῦ συρμοῦ καὶ τοὺς (ἐναπομείναντες) τῆς ριζοσπαστικῆς Ἀριστερᾶς;

Θεωρῶ ὅτι ἕνας τέτοιου εὔρους συνασπισμὸς ἀπέναντι στὸν Τρὰμπ θ’ ἀποτελοῦσε ἐπικίνδυνη ψευδαίσθηση: θὰ ὁδηγοῦσε στὴ συνθηκολόγηση τῆς νέας Ἀριστερᾶς, στὴν παράδοσή της στὸ φιλελεύθερο καθεστώς. Ὁ φόβος ὅτι μιὰ ἐνδεχόμενη νίκη τοῦ Τράμπ θὰ μετέτρεπε τὶς ΗΠΑ σὲ ἕνα φασιστικὸ κράτος ἀπεδείχθη γελοῖα ὑπερβολικός: οἱ ΗΠΑ διαθέτουν ἤδη μιὰν ἀξιοθαύμαστη ποικιλία παρεμβατικῶν κινημάτων καὶ πολιτικῶν θεσμῶν, κι ἔτσι ἡ ἄμεση φασιστική τους Gleichshaltung[i] δὲ θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιτευχθεῖ (σὲ ἀντίθεση, ἂς ποῦμε, μὲ τὴ Γαλλία, ὅπου ἡ νίκη τῆς Λὲ Πὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἀποδειχτεῖ πολὺ πιὸ ἐπικίνδυνη).

Αὐτὸ ποὺ πράγματι ἔγινε στὶς ΗΠΑ μετὰ τὴ νίκη τοῦ Τράμπ, εἶναι ἡ πυροδότηση μιᾶς διαδικασίας ριζοσπαστικοποίησης ἐντὸς τῶν Δημοκρατικῶν – κι αὐτὸ ἀποτελεῖ πλέον τὴ μόνη μας ἐλπίδα.

Ἡ ἄποψη τῆς Σαρίθα Πραμποῦ ὅπως δημοσιεύθηκε πρόσφατα στὸ Tennessean ἀξίζει νὰ παρατεθεῖ ἐπὶ μακρόν. Σχεδὸν δάκρυσα διαβάζοντας τὴν περιγραφὴ αὐτῆς τῆς ἁπλῆς κατὰ τ’ ἄλλα ἀλήθειας:

Ετοιμαστεῖτε· ἐπίκειται ἕνας ἐμφύλιος πόλεμος ἐντὸς τοῦ κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν. Στὸν πυρήνα τοῦ σημερινοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος λαμβάνει χώρα μιὰ κρίση ταυτότητας καὶ μιὰ ἰδεολογικὴ διαπάλη. Γιὰ ἀρχή, πρόκειται γιὰ ἕνα κόμμα τῶν πλουσίων ἢ τῶν φτωχῶν; Γιὰ πολλὰ χρόνια δὲν ὑπῆρξε τίποτα ἄλλο παρὰ ἕνα κόμμα τῶν πλουσίων ποὺ ὑποδύονται τὸν ρόλο τοῦ φτωχοῦ. Κι αὐτὸ εἶναι κάτι ποὺ ἡ βαθεία δομὴ τῶν Δημοκρατικῶν τὸ κάνει μὲ πρόστυχο τρόπο, ὁ ὁποῖος τὴ δικαιώνει κατὰ τὸ ἤμισυ: ἐμφανίζονται, λοιπόν, νὰ προασπίζονται τὸν περιθωριακὸ τύπο καὶ τύπισσα ὡς πρὸς τὴ φυλή, τὸ φύλο καὶ τὰ ζητήματα σεξουαλικῆς ταυτότητας, διότι, ρὲ φίλε, δὲν κοστίζει τίποτα οὔτε σ’ αὐτοὺς οὔτε στοὺς εὔπορους ψηφοφόρους τους.

Ὡστόσο, γιὰ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα ποὺ ἔχουν σημασία, τὰ χώνουν στὸν μέσο δημοκρατικὸ ψηφοφόρο τῆς ἐργατικῆς τάξης: γιὰ τὶς συμφωνίες τοῦ παγκόσμιου ἐμπορίου ποὺ μετέφεραν σὲ ἄλλες ἠπείρους τὶς ἐπιχειρήσεις τους καὶ ἀποδεκάτισαν τὴν ἀμερικανικὴ παραγωγικὴ βάση· γιὰ τὸ ὅτι κάνουν τὰ στραβὰ μάτια γιὰ τοὺς παράνομους μετανάστες ποὺ ρίχνουν τοὺς μισθοὺς τῶν Ἀμερικανῶν ἐργατῶν καὶ γιὰ πολλὰ ἄλλα. Κι ἔτσι, ὅσο λένε καὶ λένε καὶ λένε ὁλοένα καὶ περισσότερα –γιὰ τὶς ἀμβλώσεις καὶ τὰ δίκαια τῶν διεμφυλικῶν καὶ τὸν ρατσισμό (χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει ὅτι ἀποτελοῦν ἀδιάφορα ζητήματα)– ἔχουν καί τὴν πίτα ὁλόκληρη καί τὸν σκύλο χορτάτο. Ὡστόσο αὐτὸ ἔπιασε μέχρι τὸ 2016, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ τραβήξει πιά. Ἡ ἄρχουσα τάξη τῶν Δημοκρατικῶν εἶναι εἴτε ἀδαὴς εἴτε ξεροκέφαλη, καὶ μᾶλλον χρειάζεται τὸν παλιὸ καλὸ Τζὸ Μπάιντεν νὰ ἔρθει καὶ νὰ κάνει Ξανὰ Μεγάλη τὴν  Ὀλιγαρχικὴ Ἀμερική.[ii]

Ἂν τοὺς ἀφαιρέσετε τὴ μάσκα, αὐτὸ ποὺ ἀπομένει εἶναι προβληματικό: τὸ Κόμμα τοῦ Νταβός, μασκαρεμένο ὡς τὸ Κόμμα τοῦ Σκράντον τῆς Πεννσυλβανίας,[iii] ἐξαπατώντας οὐσιαστικὰ ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος.

Ἂς τὸ ποῦμε ἀπερίφραστα: εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἄνοδος τοῦ Τράμπ ποὺ πυροδότησε τὸν “ἐμφύλιο πόλεμο” ἐντὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος – καὶ παρεμπιπτόντως, τὸ κατάλληλο ὄνομα γι’ αὐτὸν τὸν “ἐμφύλιο” εἶναι: ταξικὴ πάλη. Ἑπομένως, ἂς μὴν τὰ χάνουμε κι ἂς χρησιμοποιήσουμε πρὸς ὄφελός μας τὴν εὐκαιρία ποὺ ἀθέλητα μᾶς δώρισε ὁ Τράμπ.

Ὁ μόνος τρόπος ἐπικράτησης ἐπὶ τοῦ Τράμπ, εἶναι ἡ νίκη τῆς Ἀριστερᾶς σ’ αὐτὸν τὸν ἐμφύλιο.

SLAVOJ ŽIŽEK


(Μετάφραση από τ’ αγγλικά, σημειώσεις: Θανάσης Γαλανάκης)

[i] Ἡ κοινωνικοπολιτικὴ εὐθυγράμμιση μὲ τὶς ἐπιταγὲς ἑνὸς νέου καθεστῶτος· τὸν ὅρο χρησιμοποίησαν κι οἱ ἐθνικοσοσιαλιστὲς τοῦ NSDAP γιὰ τὴ διαδικασία τῆς ναζιστικοποίησης τῆς Γερμανίας. [σ.τ.μ.]

[ii] Στὸ πρωτότυπο «Make Oligarchic America Great Again», κατὰ παραφθορὰ τοῦ προεκλογικοῦ μότο τοῦ Τράμπ «Make America Great Again». [σ.τ.μ.]

[iii] Ἀπὸ τὸ Σκράντον κατάγεται ὁ προαναφερθεὶς Τζὸ Μπάιντερν, 47ος ἀντιπρόεδρος τῶν ΗΠΑ. [σ.τ.μ.]

Advertisements