ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

«Το φιλελεύθερο, δημοκρατικό και εκκοσμικευμένο κράτος ζει από προυποθέσεις που αυτό το ίδιο δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί.

Ως δημοκρατικό, φιλελεύθερο κράτος μπορεί να υπάρξει αν η ελευθερία που δίνει στους πολίτες του ρυθμίζεται εκ των έσω, από την ηθική ουσία του ατόμου και από την ομοιογένεια της κοινωνίας. Όμως, το κράτος το ίδιο δεν μπορεί να επιχειρήσει να εγγυηθεί αυτές τις εσωτερικές κανονιστικές δυνάμεις με τα μέσα του δικαιικού καταναγκασμού και της επιτακτικής εντολής, δίχως να απεμπολήσει τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του.

Το κράτος μπορεί να επιχειρήσει να ξεφύγει από αυτό το πρόβλημα, με το να γίνει εγγυητής της εκπλήρωσης της ευδαιμονιστικής βιοτικής προσδοκίας των πολιτών του και να προσπαθήσει να αντλήσει από εκεί την δύναμη που το διέπει και το στηρίζει. Δεν πρόκειται πια για το αίτημα να εφαρμόζει το κράτος προνοιακή και κοινωνική πολιτική, ικανή να διασφαλίσει την ύπαρξη των πολιτών του –αυτή η αποστολή είναι εκ των ων ουκ άνευ -, αλλά για το ότι το κράτος προσπαθεί να βρει το νομιμοποιητικό του θεμέλιο ακριβώς εκεί μέσα.

Το κράτος μη έχοντας πια εμπιστοσύνη στις εσωτερικές συνεκτικές του δυνάμεις εξωθείται έτσι στην ανάδειξη ως προγραμματικού του στόχου της πραγμάτωσης της κοινωνικής ουτοπίας. Είναι όμως αμφίβολο, αν το θεμελιώδες πρόβλημα, που επιχειρεί να παρακάμψει με αυτό τον τρόπο, μπορεί έτσι να λυθεί. Πού θα στηριχθεί αυτό το κράτος την ώρα της (οικονομικής) κρίσης;»


ΕΡΝΣΤ ΒΟΛΦΓΚΑΝΓΚ ΜΠΑΙΚΕΝΦΑΙΡΝΤΕ
(μτφρ. Πέτρος Γιατζάκης)


Πενήντα σχεδόν χρόνια μετά την πρώτη του δημοσίευση, το δοκίμιο για τη «Γένεση του κράτους» του κορυφαίου Γερμανού συνταγματικού δικαστή και φιλοσόφου του δικαίου Ε. Β. Μπαικενφαίρντε παραμένει η ριζικότερη αμφισβήτηση της ικανότητας του δυτικού φιλελεύθερου κράτους να αυτοσυντηρηθεί εξ ιδίων. Πρόκειται για το λεγόμενο «Δίλημμα» ή «Παράδοξο Μπαικενφαίρντε» όπως έγινε έκτοτε γνωστό.

Από το κεντρικό Θέμα του ΝΠ3, που ετοιμάζεται:
«Τα όρια της ελευθερίας. Φιλελευθερισμός και Δύση στον 21ο αι.»

Boeckenfoerde_Ernst-W

Advertisements